Mâu thuẫn giữa doanh nghiệp và ô nhiễm môi trường đã đến đỉnh điểm

“Trước đây, nói về trái đất nóng lên và mực nước biển dâng cao nghe rất xa vời, nhưng giờ chúng đã hiện diện và đang đe dọa sự sống. Sự tàn phá của sóng thần ở Thái Lan, bão Nargis ở Myanmar và mới đây nhất là động đất ở Tứ Xuyên-Trung Quốc cũng đều có nguyên nhân do môi trường bị tàn phá...”- PGS-TS. Hồ Uy Liêm, Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, đưa ra các dẫn chứng về sự hủy diệt do thiên tai để đề cập đến vấn đề cấp thiết bảo vệ môi trường, tại hội thảo “Kết nối giữa doanh nghiệp (DN) và cộng đồng trong bảo vệ môi trường” tổ chức tại TP.HCM sáng 5-6.

Chúng ta phá hoại cuộc sống chúng ta

Theo PGS-TS Hồ Uy Liêm, hầu hết các vụ thiên tai xảy ra là do tác động của con người đến môi trường. Ở Việt Nam , DN đi đầu trong phát triển kinh tế nhưng việc phát triển có nhiều khiếm khuyết, thiếu bền vững. “Điều này cũng giống như chúng ta đang phá hoại cuộc sống của chính chúng ta”- PGS-TS. Hồ Uy Liêm nhấn mạnh.

GS. Võ Quý, Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường ĐH Quốc gia Hà Nội, chỉ rõ những vấn đề về môi trường phức tạp ở Việt Nam mà con người đang phải đối đầu. Đó là việc trái đất nóng lên, tình trạng thiếu nước ngọt, đất nông nghiệp giảm, nghề cá suy thoái, rừng bị thu hẹp nhanh chóng, nhiều loại bị tiêu diệt và nạn ô nhiễm ngày càng trầm trọng. GS. Võ Quý cho rằng nước ta ngày càng có nhiều DN hoạt động trong mọi lĩnh vực, nền kinh tế tăng trưởng tương đối nhanh nhưng đồng thời cũng đang phải gánh chịu một số vấn đề gay cấn trong khi thực hiện mục tiêu phát triển là vấn đề về môi trường. “Những gay cấn về môi trường đặc biệt khó giải quyết vì sự tăng trưởng kinh tế và việc bảo vệ môi trường cho ngày nay và thế hệ mai sau thường mâu thuẫn trực tiếp với nhau”- ông nhận định.

DN gây ô nhiễm, nhà nước bỏ tiền khắc phục

PGS-TS Bùi Cách Tuyến, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Bảo vệ môi trường Việt Nam, cho biết theo kết quả thống kê mới nhất, cả nước có 179 khu công nghiệp (KCN) nhưng tỉ lệ đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải của DN còn thấp, các KCN vi phạm về môi trường xảy ra tương đối phổ biến. Trong khi đó, đối với các cơ sở ngoài KCN có 74/135 cơ sở xây dựng trạm xử lý nước thải nhưng chỉ có 16 cơ sở xử lý đạt tiêu chuẩn. Riêng tại lưu vực sông Thị Vải, chỉ có có 49/77 cơ sở đầu tư trạm xử lý nước thải nhưng chỉ có 12 cơ sở đạt tiêu chuẩn.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao động về bất cập hiện nay là nhiều DN gây ô nhiễm nhưng nhà nước phải bỏ tiền khắc phục. Ví dụ như ở TP.HCM, dự kiến sẽ bỏ một số tiền lớn để xây dựng nhà máy xử lý nước thải nhằm xử lý nguồn nước ô nhiễm do các DN thải ra kênh Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên. TS. Nguyễn Hữu Ninh, Chủ tịch Hội đồng khoa học CERED, thành viên của nhóm tác giả đoạt giải Nobel Hòa bình năm 2007, cho rằng điều này thể hiện mâu thuẫn giữa DN và ô nhiễm môi trường ở Việt Nam đã lên đến đỉnh điểm. Ở các nước, DN nào gây ô nhiễm thì DN đó phải khắc phục hậu quả. “Hầu hết các DN đang hoạt động ở Việt Nam chưa tính đến bài toán kinh tế về những thiệt hại do ô nhiễm gây ra. Ví dụ như ở TP.HCM, nói đến hiệu quả kinh tế của các DN thì phải tính luôn cả số tiền mà nhà nước đã bỏ ra để khắc phục ô nhiễm môi trường trong thời gian qua” - TS Ninh nói.

PGS-TS. Bùi Cách Tuyến cho rằng để thúc đẩy vai trò của DN và cộng đồng trong bảo vệ môi trường, trước mắt ưu tiên đầu tư có trọng tâm cho các công trình xử lý nước thải sinh hoạt ở các đô thị lớn cũng như xây dựng các khu liên hợp xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại... Việc đầu tư phải được thực hiện trên nguyên tắc ngân sách nhà nước chỉ hỗ trợ một phần, phần lớn huy động đóng góp của các thành phần DN, cộng đồng dân cư, nhóm đối tượng hưởng lợi.

Nguồn: Người lao động, 5/6/2008