Máu nhân tạo - hy vọng sống mới
Những người lạc quan nhất trong gia đình Bess-Lyn cũng không dám hy vọng đến ngày cô có thể bình phục. Ngay cả ở những bệnh viện tốt nhất thế giới, cứ 3 bệnh nhân chấn thương sọ não nghiêm trọng như Bess-Lyn thì 1 người sẽ tử vong. Vậy mà chỉ 2 tuần sau tai nạn, cô đã thoát khỏi hôn mê. Nửa cơ thể bên phải bị liệt cũng nhanh chóng hồi phục. Điều kỳ diệu đã đến nhờ một loại máu nhân tạo mới đang được thử nghiệm: Oxycyte.
“Máu trắng”
Trong khi đa số các dòng máu nhân tạo đều có thành phần cơ bản là hemoglobin, loại protein làm nhiệm vụ chuyên chở oxy chiết xuất từ máu người hoặc động vật thì Oxycyte là một chất tổng hợp 100%, được làm từ perfluorocarbon (PFC), hoá chất có tính chất rất giống với chất chống dính Teflond dùng làm lớp phủ các dụng cụ nhà bếp. PFC có khả năng hoà tan chất khí cao nhất trong số tất cả các loại chất lỏng. Nó có thể chuyên chở oxy nhanh và nhiều hơn bất cứ một loại máu nhân tạo nào khác và thậm chí còn nhanh hơn đến 50 lần so với chính máu thật của chúng ta.
Mặc dù cũng như các loại máu nhân tạo khác, Oxycyte không thể thay thế hoàn toàn máu tự nhiên. Nó chỉ có thể vận chuyển oxy, trong khi máu tự nhiên mang đến cho cơ thể tất cả những chất thiết yếu cần cho sự sống, từ oxy, dưỡng chất đến các hormon. Nhưng chính khả năng phi thường của Oxycyte trong việc chuyên chở oxy đã khiến nó được các nhà nghiên cứu tại Virginia Commonwealth University (VCU) coi là giải pháp đầy tiềm năng trong việc cấp cứu các trường hợp chấn thương. Việc duy trì được lượng oxy cần thiết đóng vai trò sống còn đối với bệnh nhân. Và ở đây, Oxycyte đã làm nên điều kỳ diệu. Thí nghiệm ở chuột cho thấy, lượng oxy trong tủy sống của những con được truyền Oxycyte cao gấp 6 lần những con không được truyền. Nhờ vậy, sau chấn thương, chúng nhanh chóng phục hồi mà không phải chịu bất cứ di chứng nào đáng kể. Một số thí nghiệm ở người cũng chứng minh điều tương tự: Một chai Oxycyte chỉ nhỏ bằng chai thuốc aspirin, với thành phần là PFC nhũ hoá màu trắng đục như sữa đậu nành có khả năng vận chuyển oxy tương đương với 4 lít máu người. Trong số 8 bệnh nhân chấn thương sọ não đầu tiên được điều trị thử nghiệm bằng Oxycyte tại bệnh viện thực hành của VCU, chỉ có 1 trường hợp tử vong, trong khi tỉ lệ này ở các bệnh viện khác là 1/3.
Những vấn đề còn lại
Với những kết quả đáng khích lệ đã được ghi nhận, Oxycyte có thể nhanh chóng trở thành hiện tượng của y học đầu thế kỷ 21, nếu như nó không có một vài điểm yếu còn cần phải xem xét. Nếu như các loại máu nhân tạo khác có thể phát huy tác dụng khi người bệnh hít thở không khí bình thường (chứa 21% oxy) thì đối với Oxycyte, để đạt được hiệu quả toàn diện, bệnh nhân phải được thở oxy 50 hoặc 100% trong vòng 4 tiếng trước và 12 tiếng sau khi truyền. Oxy tinh khiết làm tăng số lượng các gốc tự do, nhân tố gây tổn hại các mô và hậu quả lâu dài của những tổn hại này chưa ai lường trước được.
Các nhà nghiên cứu cũng đã đề cập đến khả năng Oxycyte có thể phát huy tác dụng ở những mức oxy thấp hơn, hoặc thậm chí ở điều kiện không khí bình thường, nhưng chưa có thí nghiệm nào khẳng định điều đó. Ngoài ra, nó còn có một số tác dụng không mong muốn khác như gây sưng tấy gan tức thời, giảm tiểu cầu và gây ra những triệu chứng giống như bệnh cúm. Tuy nhiên, tất cả chỉ là chuyện nhỏ và có thể khắc phục được. Những thử nghiệm giai đoạn II đang được hoàn tất và các nhà nghiên cứu hy vọng Oxycyte sẽ sớm được FDA thông qua vào năm sau, đem lại hy vọng sống cho rất nhiều bệnh nhân mà trước hết là 1,5 triệu người chấn thương sọ não mỗi năm chỉ riêng ở Mỹ.
Nguồn: KH&ĐS số 94 Thứ Sáu 24/11/2006
