Lưu ý các thai phụ rượu và thuốc lá nguy hiểm hơn quí bà tưởng

Nhiều người cho rằng: bà mẹ khi mang thai uống bia sẽ tốt cho con, em bé sinh ra sẽ trắng da, mịn da! Thật ra không có tài liệu y học nào xác định điều này cả, ngược lại, vì bia cũng là rượu, dù là hàm lượng chất cồn thấp nhưng thai nhi cũng chịu tác hại của rượu.

Bà mẹ mang thai uống rượu, ngoài những tác hại lên chính bản thân (TSK đã nêu nhiều lần) thai nhi trong tử cung cũng bị tác hại, do “rối loạn chức năng nhau thai” và những biến chứng liên quan đến dây rốn gây giảm lượng máu nuôi và lượng oxy tới bào thai, đưa đến hậu quả là thai nhi chậm phát triển trong tử cung, em bé sinh ra có cân nặng và chiều cao kém hơn bình thường, gương mặt đặc trưng với mắt ngắn, môi trên mỏng, phần giữa mặt bẹt và dài, có những bất thường về thần kinh: suy kém trí tuệ, rối loạn hành vi, dị dạng xương sọ hay não. Y học gọi là hội chứng thai nhiễm độc rượu. Khiếm khuyết về tinh thần có những biểu hiện như: khó khăn trong học tập, khó tập trung chú ý, trí nhớ giảm và khả năng giải quyết các vấn đề kém, vụng về trong các động tác, kém diễn đạt bằng lời nói và nghễnh ngãng; khả năng học tập kém kéo dài đến tuổi vị thành niên và trưởng thành. Hội chứng thai nhiễm độc rượu và nguyên nhân chính dẫn đến bệnh đần độn ở các nước phát triển.

Tác hại của rượu đến thau có thể bao gồm đầy đủ những dấu hiệu của hội chứng nêu trên, nhưng cũng có thể chỉ có những khiếm khuyết nhẹ về tâm trí và hành vi, khó nhật biết.

Người ta cũng chưa biết lượng rượu nào thì không ảnh hưởng thai nhi, vì thế tốt hơn hết là kiêng rượu hoàn toàn khi mang thai.

Ở nước ta, số thai phụ chủ động hút thuốc rất ít, đa số là bị hít phải khói thuốc lá do “quí ông vô tư” phả ra, bất kể người chung quanh. Đúng ra, phụ nữ và trẻ em được quyền hít thở bầu không khí không có khói thuốc lá, nhưng do sự thiếu ý thức của các ông và sự e ngại nhắc nhở nên cả hai thường là nạn nhân của chất độc từ khói thuốc lá.

Khói thuốc lá là hỗn hợp khoảng 4.000 chất độc khác nhau, trong đó có chứa 60 chất gây ung thư. Chất nicotin vào máu, giải phóng catecholamin khiến tim đập nhanh, co thắt phế quản (gây giảm lưu thông khí) và co mạch (gây tăng huyết áp).

Sự độc hại của khói thuốc càng tăng lên ở bà mẹ mang thai, dù chủ động hút thuốc lá hay thụ động hít khói thuốc lá, đều chịu các nguy cơ nghiêm trọng như: sẩy thai, bé nhẹ cân dù sinh đủ tháng, thai chết lưu, tử vong chu sinh.

Có hai nguyên nhân đưa đến tình trạng trên:

- Thứ nhấtlà các khí độc bị hít và cơ thể như: oxit cacbon, hydrogen sulfit, axit hydrocyanic, các hoá chất có nhân thơm... sẽ bị hấp thu vào máu và đi qua nhau, đến tác động lên lớp nội mạc của các động mạch thai nhi và bánh nhau, làm cản trở sự trao đổi khí oxy và cacbonic, cản trở sự trao đổi chất dinh dưỡng để nuôi thai.

- Thứ hailà khí oxit cacbon vào máu sẽ gây tình trạng cacboxyhemoglobin: bình thường khi hít vào oxy (O ₂) sẽ kết hợp với hemoglobin thành oxyhemoglobin (HbO ₂) đi đến tế bào để cung cấp oxy cho tế bào; còn khí oxit cacbon (CO) kết hợp với Hb sẽ tạo thành cacbonxyhemoglobin (HbCO), chẳng những không cung cấp oxy cho tế bào mà còn chiếm dụng Hb (là phương tiện chuyên chở oxy) nên gây thiếu oxy ở mẹ. Đồng thời, cacboxyhemoglobin và chất nicotin theo tuần hoàn máu qua nhau thai, sẽ giải phóng catecholamin gây co thắt mạch máu, trong đó có mạch máu tử cung, nhau thai, do đó thai nhi sẽ thiếu dưỡng khí.

Những điều trên đã được chứng minh qua khảo sát: các trẻ sơ sinh của bà mẹ hút thuốc lá nhẹ cân hơn trẻ sơ sinh của các bà mẹ không hút thuốc lá trong cùng điều kiện sống.

Khi đã chào đời, trẻ sơ sinh và nhũ nhi chịu ảnh hưởng của khói thuốc lá cũng dễ bị viêm đường hô hấp và các bệnh có liên quan như hen (suyễn), bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, ung thư phổi.. khi lớn lên; trẻ càng hít khói thuốc nhiều thì tình trạng bệnh càng nặng.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 342, 15 - 10 - 2007, tr 25