Lựa chọn máy điều hoà không khí tốn ít điện năng

PV: Đề nghị PGS cho biết các tiến bộ mới của máy điều hoà không khí phòng hiện nay.

Trả lời: Trong máy điều hoà phòng có rất nhiều các tiến bộ mới với hai mục đích chính là tiết kiệm năng lượng và nâng cao tiện nghi của con người.

PV: Xin cho biết trước tiên về cơ chế tiết kiệm năng lượng?

Trả lời: Có nhiều phương pháp tiết kiệm năng lượng, ví dụ cải tiến máy nén có hiệu suất cao hơn, cải tiến động cơ điện và các thiết bị chính như dàn nhưng tụ, dàn bay hơi, quạt gió đạt hiệu suất cao hơn, vật liệu có độ tương thích cao hơn. Tuy nhiên thành tựu chính để giảm tiêu tốn năng lượng đến khoảng 50% như hiện nay là một công nghệ biến tần, động cơ máy nén điện một chiều cũng như van tiết lưu điện tử và ga lạnh phù hợp hơn.

PV: Đặc điểm của máy nén biến tần là gì?

Trả lời: Máy nén biến tần là máy nén có thể điều chỉnh được vô cấp tốc độ vòng quay máy nén, qua đó điều chỉnh được vô cấp năng suất lạnh của máy điều hoà không khí. Tuy nhiên thường người ta chỉ điều chỉnh khoảng 21 cấp đối với máy nhỏ.

PV: Vì sao phải điều chỉnh năng suất lạnh?

Trả lời: Đây là câu hỏi rất hay. Trong gia đình bạn cần nước, điện và “lạnh” tiêu dùng hàng ngày. Nước bạn có thể bơm 1 lần đầy bể, khi hết công tắc bơm lại tự động bật lên và nước lại bơm lên đầy bể để dùng dần. Về điện đã khó hơn rất nhiều. Đề phòng mất điện phải mua quạt, đèn ắc quy tích trữ. Còn “lạnh” trong gia đình hầu như không thể dự trữ kiểu bơm đầy bể dùng dần mà phải đáp ứng kịp thời. Về nguyên tắc bạn phải mua máy điều hoà có năng suất lạnh đủ lớn cho ngày nóng nhất trong năm. Ví dụ ngày 21 - 6 ở Hà Nội, ngoài trời tới 40 ⁰C lúc 13 h. Tuy nhiên ban đêm, nhiệt độ ngoài trời còn 30 ⁰C thì bạn chỉ cần 50% năng suất lạnh đó là đủ. Còn vào mùa thu, khi trời mát mẻ, đôi khi chỉ cần 20 - 30 % năng suất lạnh của máy.

PV: Thế từ trước tới nay người ta điều chỉnh năng suất lạnh như thế nào?

Trả lời: Từ trước tới nay người ta điều chỉnh theo kiểu đóng ngắt máy nén. Nghĩa là khi cần 100 % năng suất lạnh thì máy chạy liên tục. Khi nhu cầu giảm xuống 50% thì máy chạy một nửa thời gian…

PV: Vậy làm thế nào để đóng ngắt máy nén?

Trả lời: Người ta bố chí một rơle nhiệt độ phòng để đóng ngắt mạch điện máy nén. Ví dụ khi ta cài đặt nhiệt độ phòng là 27 ⁰C thì khi nhiệt độ phòng lên đến 28 ⁰C rơle đóng mạch cho máy nén còn khi nhiệt độ phòng giảm xuống 26 ⁰C thì nó ngắt mạch, máy nén ngừng chạy và nhiệt độ phòng được duy trì trong khoảng 27 ± 1  ⁰C.

PV: Khi chuyển sang công nghệ biến tần, rơle nhiệt độ có còn đóng ngắt máy nén không?

Trả lời: Không. Về lý thuyết máy điều hoà sẽ hoạt động 24/24 h, rơle nhiệt độ đóng vai trò điều chỉnh năng suất lạnh.

PV: Vậy thì cùng xài 1 lượng lạnh như nhau, tại sao máy biến tần lại tiết kiệm được điện năng tiêu thụ?

Trả lời: Máy biến tần tiết kiệm được điện năng tiêu thụ bởi các lý do sau:

1. Không phải đóng ngắt máy nén liên tục vì tổn thất điện cho mỗi lần khởi động là khá lớn;
2. Động cơ một chiều có hiệu suất đạt 98 - 99 % trong khi các động cơ 1 pha xoay chiều nhỏ dùng cho điều hoà phòng chỉ khoảng 60 - 70 %;
3. Đối với máy có van tiết lưu điện tử, nhiệt độ ngưng tụ hoàn toàn thích ứng với môi trường bên ngoài, giảm đáng kể điện năng tiêu hao cho quá trình nén; Vì khi nhiệt độ ngưng tụ giảm 1 ⁰C thì điện năng cũng giảm được khoảng 1%...

PV: Máy biến tần có thể tiết kiệm được đến 50% điện năng tiêu thụ so với máy thông thường có đúng không?

Trả lời: Hãng Daikin còn quảng cái tiết kiệm đến 56 %. Tuy nhiên mức độ tiết kiệm đến đâu còn phụ thuộc vào cấu tạo của máy. Như đã nói, khả năng tiết kiệm năng lượng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, mỗi yếu tố mang lại một số phần trăm tiết kiệm nhất định. Thực tế một số công trình toà nhà lắp đặt hệ VRV biến tần tiết kiệm được 30 % điện năng tiêu thụ so với hệ dùng nước lạnh. Nếu có một cơ quan chức năng (Ví dụ Tổng cục Tiêu chuẩn, Đo lường và Chất lượng chẳng hạn) đứng ra kiểm định thì tốt quá.

PV: Ngoài tiết kiệm năng lượng, máy điều hoà phòng hiện đại còn có các tiện ích gì?

Trả lời: Điều chỉnh nhiệt độ phòng chính xác hơn rất nhiều, thời gian xả lạnh nhanh hơn nhiều; Có khả năng lọc bụi, khử mùi và lấy gió tươi giàu ôxi, ngoài ra chạy êm hơn, ít ồn hơn…

PV: Vì sao nhiệt độ phòng có thể điều chỉnh chính xác hơn?

Trả lời: Ta thấy rõ ràng điều chỉnh năng suất lạnh biến tần theo 21 bậc sẽ mịn hơn rất nhiều so với kiểu đóng ngắt máy nén. Ở kiểu máy điều hoà này thường người ta sử dụng rơle nhiệt độ kiểu cơ khí có vi sai lớn. Trong khi ở máy biến tần thường dùng rơ le nhiệt độ kiểu điện tử có vi sai nhỏ hơn. Ta sẽ thấy thoải mái hơn khi nhiệt độ phòng ổn định hơn.

PV: Thời gian xả lạnh nhanh hơn là như thế nào?

Trả lời: Xả lạnh là đưa nhiệt độ phòng từ nhiệt độ môi trường (ví dụ 35 ⁰C) xuống đến nhiệt độ cài đặt (ví dụ 27 ⁰C). Nếu với máy điều hoà thông thường phải mất 30 phút, thì với máy biến tần chỉ cần 15 phút, vì máy có thể chạy với công suất 130 % định mức trong vòng 20 đến 30 phút.

PV: Xin cho biết về cơ chế lọc bụi và khử mùi của máy điều hoà kiểu cũ và mới?

Trả lời: Từ trước tới nay, để tránh bụi dính và tích tụ trong dàn lạnh (vì lạnh luôn ướt do đọng ẩm) nên người ta phải bố chí 1 phin lọc bằng sợi nilong để ngăn cản hầu hết các bụi bẩn trong không khí. Để tránh bí máy, phin lọc này cần được vệ sinh lau rửa 2 tuần 1 lần. Còn khử mùi là một tấm lọc riêng, thường nhỏ hơn rất nhiều về kích cỡ. Tấm lọc này được lắp lên các vị trí nhất định của phin lọc bụi và có khả năng khử mùi thuốc lá, nấm mốc, phấn hoa, mùi hôi, thiu… trong phòng. Phin lọc không khí chỉ đơn giản là 1 màng sợi ni lông trong khi tấm khử mùi thường làm bằng than hoạt tính và các hoá chất khử mùi. Trong khi phin lọc không khí là một chi tiết không thể thiếu của máy điều hoà thì tấm lọc mùi phải mua riêng và cứ khoảng 6 tháng phải thay mới.

PV: Xin cho biết về hệ thống lọc khí của e - ion và đầu bò bụi của máy Panasonic kiểu mới.

Trả lời: Theo catalog của Panasonic thì cơ chế lọc bụi không giống thông thường mà theo kiểu tĩnh điện. Dàn lạnh sẽ bắn ra 3 ngàn tỷ e - ion (trong thời gian bao nhiêu thì không rõ). Các e - ion này sẽ “bắt” lấy bụi trong không khí rồi đưa trở về phin lọc được tích điện dương, trong khi máy điều hoà thông thường chỉ lọc bụi khi tuần hoàn không khí qua. Các e - ion này có khả năng “bắt” được cả khói thuốc, khói bếp, mùi hôi cơ thể người, mùi rác bẩn, mùi vật nuôi. Dàn lạnh được trang bị 1 cảm biến bụi khí (Patrol sensor) kiểm soát và tìm kiếm, nếu phát hiện bụi khí sẽ kích hoạt cho máy hoạt động 24/24h để làm sạch không khí trong phòng. Và chưa có cơ quan chức năng nào thẩm tra kết kuận nên cũng không thể nói thêm về quảng cáo này.

PV: Xin cho biết thêm về khả năng lấy gió tươi giàu ôxi?

Trả lời: Nhược điểm cơ bản của máy điều hoà 2 cụm là không thể lấy được gió tươi. Để đảm bảo sức khỏe mỗi giờ cần tới 20 m ³gió tươi. Đối với máy điều hoà 2 cụm nguồn gió tươi chỉ trông chờ ở 2 nguồn là rò lọt và mở cửa đi ra đi vào nếu không có quạt thông gió. Mỗi lần mở cửa có thể trao đổi khoảng 3 m ³, còn rò lọt thi tuỳ loại cửa. Ví dụ mỗi giờ mở cửa ra vào 20 lần thì khí tươi là 60 m ³(= 20 lần x 3 m ³) đó chỉ đủ cho 3 người sử dụng. Nếu nhiều người hơn thì phải để hé cửa cho độ rò lọt cao lên.

Để giải quyết việc này, khoảng năm 2005 cũng hãng Panasonic đưa ra kiểu mày có cung cấp gió tươi giàu ô xi. Ở dàn nóng người ta trang bị một quạt gió tươi có đường ống gió nối vào dàn lạnh trong nhà để cung cấp gió tươi cho phòng.

Điều đặc biệt là trước khi vào phòng gió được đưa qua 1 màng lọc và ở đây nồng độ ôxi tăng từ 21 % lên 31 % đảm bảo ôxi trong phòng luôn ở nồng độ bằng hoặc trên 21%.

Cơ chế nào để tăng được nồng độ oxi từ 21 % lên 31% và nồng độ ôxi thực tế có đạt 31% hay không thì chưa được ai kiểm định và kết luận. Trong catalog năm nay cũng không thấy nhắc đến nữa.