Loạn trà thuốc

“Phát sốt” vì... trà

Trên thị trường, hiện có cả trăm loại trà. Tại các chợ, trên nhiều tuyến đường và hầu hết các siêu thị ở TP. HCM, đâu đâu cũng có thể thấy trà chữa bệnh được bày bán tràn lan. Riêng góc đường Phạm Văn Hai, Các Mạng Tháng Tám chỉ khoảng 10m mà có đến hàng chục cửa hàng bán trà nằm san sát, có những nơi, hàng còn được bày la liệt, tràn xuống cả vỉa hè.

Trong vai một khách hàng đi tìm mua trà để chữa bệnh bướu cổ, tôi vào một cửa hàng trên đường Phạm Văn Hai, Phường 5, Quận Tân Bình. Bà chủ nhanh chóng cầm cho tôi một hộp trà mà trên bao bì ghi là Trinh nữ Hoàng cung, có công dụng chữa trị u xơ tuyến tiền liệt, u xơ tử cung. Thấy tôi có vẻ phân vân, bà giải thích: “Loại trà này rất tốt và nhiều công dụng. Nó có thể chữa trị bệnh u xơ tuyến tiền liệt ở nam giới, còn đối với phụ nữ thì có thể chữa được tất cả các loại u, u nang buồng trứng, u xơ tử cung... hay bướu cổ đều được”.

Sang một cửa hàng phía đối diện có lượng khách ra vào mua trà khá đông, đập vào mắt tôi là những bịch trà được xếp la liệt, chiếm cả lối đi. Cũng với căn bệnh bướu cổ, tôi được ông chủ “kê” cho hai loại trà là Bán chi liên và Bạch hoa xà thiệt thảo (theo các nhà chuyên môn, những loại trà này chỉ có tác dụng hỗ trợ giải độc trong quá trình chữa các u khác, chứ không chữa được bướu cổ). Đưa cho tôi hai bịch trà đựng trong túi nilon không có nhãn mác, không địa chỉ, không hạn sử dụng, ông hướng dẫn: “Hai loại này rất tốt, mỗi lần cô bốc mỗi thứ một ít, đem nấu lên uống. Chỉ cần uống mỗi thứ một cân là khỏi bệnh...”.

Quay sang các bệnh nhân khác, ông liên tục quảng cáo: Đau lưng, nhức mỏi có trà trái nhàu. Giúp hạ đường huyết thì uống trà ổi, khổ qua, cỏ ngọt. Trà thanh nhiệt, râu bắp cho người huyết áp cao, máu nóng. Trà gừng chữa cảm lạnh, mất ngủ thì uống tim sen, trà đắng dành cho người bị bệnh nhiễm mỡ máu...

Không nên xem như thần dược

Theo Lương y Đinh Công Bảy - Tổng thư ký Hội dược liệu TP. HCM: Người tiêu dùng nên phân biệt trà chữa bệnh và trà để giải khát. Trà có tác dụng chữa bệnh thì gọi là trà thuốc. Trà thuốc có nhiều loại khác nhau, loại chỉ có tác dụng hỗ trợ chữa bệnh, có loại là một phương thuốc đặc trị. Khi có nhu cầu dùng trà để chữa bệnh, người tiêu dùng nên nghe tư vấn của người có chuyên môn, không nên lạm dụng, không tùy tiện sử dụng, nếu không trà thuốc có thể gây hại. Ví dụ, người không bị cảm, nhưng vẫn uống trà giải cảm thì sẽ rất mệt, chân tay bủn rủn do mồ hôi ra nhiều.

Còn Lương y Phan Văn Hiển, Công ty dược phẩm Vạn Xuân nhận định: Có những loại trà có thể phù hợp với cơ địa của người này, nhưng lại không phù hợp với người kia. Có người bị viêm gan, tự mua trà Diệp hạ châu về uống, nhưng không hiểu sao “tào tháo” cứ rượt hoài. Tìm hiểu ra thì mới biết ông này có cơ địa hàn (mát) sẽ không phù hợp với cây chó đẻ răng cưa. Hoặc nhiều người dùng trà để chữa bệnh này, nhưng lại không để ý mình có bệnh khác, nhiều khi khiến bệnh nặng hơn.

Cũng theo Lương y Đinh Công Bảy, khi dùng trà chữa bệnh, người tiêu dùng cũng phải biết cách sử dụng. Có một số loại trà uống lúc sáng sớm, bụng đói cồn cào sẽ làm tổn thương tỳ khí. Hoặc nếu uống trà chữa viêm loét tá tràng dạ dày ngay sau khi ăn cơm xong thì sẽ gây kích ứng. Vì khi trà vào đến dạ dày, chất tanin trong trà sẽ làm cho protein trong thức ăn trở nên cứng, dạ dày phải hoạt động mạnh hơn.

Thực ra, các loại trà thuốc đều có thể có một tác dụng nhất định nào đó, người tiêu dùng không nên quá lạm dụng, và không nên xem nó như là thần dược. Tốt nhất, bệnh nhân phải đến khám ở bệnh viện hoặc các cơ sở y tế. Nếu có dùng trà thì phải theo chỉ định của bác sĩ, không tùy tiện sử dụng. Chỉ nên mua loại trà có nhãn mác rõ ràng, của các cơ sở y tế đáng tin cậy.

Nguồn: Báo KH&ĐS, số 51 (1977) 28/6/2007, tr 8