Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Yên Bái thực hiện chức năng vấn phản biện và giám định xã hội theo yêu cầu của Hội đồng nhân dân tỉnh.

Nhận thức về trách nhiệm của mình trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, Liên hiệp Hội tỉnh Yên Bái đã báo cáo Hội đồng nhân dân tỉnh và đề xuất nhiệm vụ tư vấn và phản biện một số Đề án, Tờ trình và Nghị quyết mà Hội đồng nhân dân tỉnh Yên Bái thông qua tại các kỳ họp của Hội đồng nhân dân tỉnh. Đảng đoàn Hội đồng nhân dân tỉnh Yên Bái đã có văn bản chỉ đạo các Ban của Hội đồng nhân dân tỉnh về việc lấy ý kiến tham vấn của lực lượng trí thức trong và ngoài tỉnh thông qua hệ thống Liên hiệp Hội tỉnh Yên Bái.

Thấy rõ được tầm quan trọng của hoạt động tư vấn phản biện và giám định xã hội nên trong thời gian qua Đảng, Nhà nước ta đã định hướng, chỉ đạo và ban hành nhiều văn bản, cơ chế chính sách khuyến khích hoạt động này; Các cấp, các ngành, địa phương đã tạo điều kiện hỗ trợ; mọi tầng lớp xã hội hưởng ứng tham gia, trong đó có sự đóng góp tích cực, hiệu quả của đội ngũ trí thức, Khoa học Công nghệ thông qua đại diện là Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật từ Trung ương đến địa phương.

Hoạt động tư vấn phản biện và giám định xã hội đã có những kết quả nổi bật đáng được ghi nhận như: Liên hiệp Hội tỉnh đã tổ chức một số hội thảo tham gia ý kiến vào dự thảo sửa đổi hiến pháp năm 1992, với hàng trăm ý kiến tâm huyết và chất lượng được Ban chỉ đạo của tỉnh, Đoàn Đại biểu Quốc hội khoá XIII tỉnh Yên Bái đánh giá cao; phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tham mưu cho tỉnh trong việc hoạch định các chủ trương chính sách phát triển Khoa học - Công nghệ, tham gia vào Hội đồng khoa học của tỉnh, tham gia góp ý kiến vào các dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI của Đảng, Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Yên Bái lần thứ XVI và XVII, đã tập trung tư vấn có hiệu quả nhiều vấn đề liên quan đến các lĩnh vực về pháp luật, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khoẻ nhân dân, dự án về xây dựng khu đô thị, các công trình giao thông, bảo vệ môi trường sinh thái, khai thác có hiệu quả và hợp lý nguồn tài nguyên khoáng sản ở địa phương; Phối hợp Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy tổ chức thực hiện thành công Hội nghị lấy ý kiến của đại biểu trí thức tỉnh tham gia góp ý kiến vào dự thảo báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu lần thứ XVIII, Đảng bộ tỉnh Yên Bái. Tham gia Hội đồng sáng kiến của tỉnh; tham gia là thành viên các hội đồng khoa học xét duyệt và tuyển chọn các Đề án, đề tài khoa học. Tham gia các hoạt động tư vấn phản biện xã hội với một số nội dung liên quan theo yêu cầu của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Yên Bái … Hoạt động Tư vấn phản biện ngày càng có kết quả rõ nét và đang trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu được Liên hiệp Hội tỉnh Yên Bái tập chung tổ chức thực hiện.

Một số hội thành viên đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong hoạt động tư vấn phản biện và giám định xã hội như: Tham gia vào đánh giá thực hiện “Sự tham gia của người dân trong lập kế hoạch và giám sát chương trình 30a tại huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái”; Tham gia góp ý kiến vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992; Luật sửa đổi Luật đất đai năm 2013;Luật Nuôi con nuôi; Luật Người khuyết tật; Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (sửa đổi); Luật các tổ chức tín dụng (sửa đổi); Luật lao động; Luật Bưu chính;... Đã tham gia thẩm định, phản biện một số dự án xây dựng cơ bản như: Công trình đường tránh ngập Thành phố Yên Bái thuộc đoạn trung tâm km 5, quốc lộ 32C, đường cao tốc Hà Nội -Lào Cai, cầu Tuần Quán, cầu Tô Mậu, các công trình văn hoá công cộng trên địa bàn thuộc tỉnh; phản biện qui hoạch phát triển thành phố Yên Bái và trung tâm huyện, thị; tham gia phản biện dự án xây dựng Bệnh viện 500 giường... Tư vấn cho các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn thuộc tỉnh Yên Bái trong việc thực hiện Pháp luật của Nhà nước về môi trường và Luật khoáng sản; các Đề án do Sở Tài nguyên và Môi trường chủ chì. Tham mưu cho Uỷ ban nhân dân tỉnh về triển khai thực hiện Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg ngày 14 tháng 02 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

Bên cạnh những kết quả đạt được, nhìn lại hơn những năm qua, hoạt động tư vấn phản biện và giám định xã hội vẫn còn một số khó khăn, tồn tại. Nguyên nhân chủ quan trước hết thuộc về Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật tỉnh Yên Bái chưa chủ động, tích cực đề xuất với các ngành, Uỷ ban nhân dân tỉnh Yên Bái. Nhưng cũng còn những khó khăn do một số ban ngành của tỉnh chưa thấy rõ vai trò hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội tỉnh nên sự phối hợp trong công tác này chưa thực sự có hiệu quả. Để nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội ngày càng đáp ứng yêu cầu của địa phương, chúng tôi xin có một số kiến nghị, đề xuất như sau:

Hiện nay Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản mới cùng chính sách khuyến khích hoạt động của Liên hiệp Hội nói chung và nhiệm vụ động tư vấn phản biện và giám định xã hội nói riêng, như: Chỉ thị 42-CT/TW ngày 16/4/2010 của Bộ chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg ngày 14 tháng 02 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam… là một trong những cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Đề nghị các ban của Hội đồng nhân dân tỉnh trong quá trình thẩm định các đề án, tờ trình của Uỷ ban nhân dân tỉnh để trình ra các kỳ họp của Hội đồng nhân dân tỉnh, nên lấy ý kiến tham vấn của Liên hiệp Hội tỉnh.

Các ban, ngành và UBND các cấp ở tỉnh cần tạo điều kiện cho Liên hiệp Hội Yên Bái nói chung, các hội thành viên nói riêng tiếp cận, thực thi nhiệm vụ tư vấn phản biện và giám định xã hội khi xây dựng, trình duyệt các đề án, dự án… Do đây là thế mạnh đặc biệt của hệ thống Liên hiệp Hội, hoạt động không vì lợi nhuận; không bị ràng buộc hành chính; tư vấn phản biện và giám định xã hội là trách nhiệm chính trị - xã hội, đóng góp trí tuệ của đội ngũ trí thức Khoa học Công nghệ vào việc chung

Đối với Liên hiệp Hội tỉnh Yên Bái: Tư vấn phản biện và giám định xã hội là nhiệm vụ quan trọng đã được xác định rất rõ trong Điều lệ của Liên hiệp Hội từ Trung ương đến địa phương. Cần tích cực tuyên truyền về Liên hiệp Hội nói chung và hoạt động tư vấn phản biện và giám định xã hội nói riêng; Xác định tư vấn phản biện và giám định xã hội là thế mạnh, là nhiệm vụ chính trị, trọng tâm của Liên hiệp Hội; Từ đó chỉ đạo, có biện pháp củng cố, đào tạo và phát triển nguồn lực; Tổ chức hoạt động phải chuyên nghiệp, thực tế và khả thi theo tinh thần đổi mới từ cơ sở các hội thành viên; Phối hợp, điều hoà hợp lý các hoạt động trong hệ thống Liên hiệp Hội; Lựa chọn, tập hợp được đội ngũ cán bộ, chuyên gia có tư duy phản biện; kiến thức chuyên sâu, có các kỹ năng tốt, công tâm khi làm việc và sẵn sàng chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung tư vấn phản biện và giám định xã hội, tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, đáp ứng được yêu cầu của các cấp, các ngành, đơn vị sử dụng./.