Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa – Vinh quang và trăn trở

Trong các hoạt động của Liên hiệp Hội Thanh Hóa, điều mà tôi tâm đắc nhất chính là hoạt động nghiên cứu ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ, thực hiện các đề tài, dự án phát triển cộng đồng, xây dựng nông nghiệp nông thôn theo hướng Công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Để xây dựng Quý Lộc trở thành xã anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới có sự đóng góp không nhỏ của Liên hiệp Hội Thanh Hóa trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trong vật nuôi. Đặc biệt Mô hình chăn nuôi trạng trại của Quý Lộc đã được Liên hiệp Hội Thanh Hóa chuyển giao thành công cho một số nơi của huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh. Không chỉ có Quý Lộc, nhiều mô hình khác da Liên hiệp Hội Thanh Hóa xây dựng như Quảng Thành, Mường Lát, Bá Thước… cũng trở thành điểm tham quan học tập cho nông dân nhiều địa phương trong nước. Liên hiệp Hội Thanh Hóa cũng rất thành công trong việc thu hút các nguồn viện trợ của các tổ chức phí chính phủ quốc tế. Nhiều dự án do các tổ chức như CARE, Quỹ Môi trường toàn cầu GEF SGP, DANIDA… tài trợ, được Liên hiệp Hội Thanh Hóa thực hiện thành công. Những thế mạnh ấy tiếp tục được phát huy, trong nhiệm kỳ qua 2008 - 2013, các hội thành viên và cơ quan Thường trực Liên hiệp Hội đã thực hiện 393 đề tài, dự án khoa học, trong đó có 16 dự án của các tổ chức quốc tế, một số đề tài cấp bộ và cấp tỉnh, còn đa số là đề tài cấp ngành và cơ sở. Trong 30 hội thành viên có 24 hội có hoạt động khoa học khá, có 9 hội có từ 10 đề tài, dự án trở lên. Liên hiệp Hội tỉnh và các trung tâm KHCN trực thuộc, 5 năm qua, thực hiện thành công 8 đề tài, dự án khoa học tại những vùng miền núi đặc biệt khó khăn, tiêu biểu như: dự án “Khôi phục nghề nuôi thả cánh kiến đỏ cho đồng bào các dân tộc thiểu số huyện Mường Lát” do Quỹ môi trường toàn cầu của Liên hiệp quốc tài trợ, Dự án “Quản lý lưu vực đầu nguồn có sự tham gia của cộng đồng tại huyện Bá Thước” và Dự án Nâng cao hiệu quả hợp tác và học hỏi của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam - ENABLE, do tổ chức Care quốc tế tại Việt Nam tài trợ; Đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước: Xây dựng mô hình nuôi thả Cánh kiến đỏ trên cây cọ khiết cho các tỉnh miền núi phía Bắc; cùng với một số dự án phát triển khác của Ngân hàng Thế giới và tổ chức Phi chính phủ quốc tế khác tài trợ. Dự án do UBND tỉnh cấp kinh phí “Sản xuất thực nghiệm phân hữu cơ vi sinh trên nền than bùn tại xã Vĩnh tân, huyện Vĩnh Lộc”. Đề xuất và triển khai thực hiện một số Chương trình góp phần xây dựng Nông thôn mới, như Chương trình“ Trả lại mùn cho đất ; ký kết thỏa thuận với UBND các huyện Hoằng Hóa, Nông Cống, Yên định thực hiện các chương trình đưa nhanh tiến bộ KH&CN vào sản xuất nông nghiệp, nông thôn, hiện đang thực hiện thí điểm ở một số xã ở các huyện. Hiên nay, được sự tài trợ của Uỷ ban Châu Âu, thông qua Quỹ Hợp tác và phát triển Tây Ban Nha – Cideal, Liên hiệp hội là cơ quan chủ trì phối hợp với Hội Nông dân, Hội phụ nữ tỉnh đang triển khai dự án “Nâng cao năng lực hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự trong tham gia xóa đói giảm nghèo và bình đẳng giới tại Thanh Hóa” Dự án vừa được khởi động trong tháng 5vừa qua.

Bên cạnh hoạt động nghiên cứu ứng dụng khoa học, công nghệ, thực hiên các đề tài dự án, việc tổ chức Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật cũng là một hoạt động nổi bật của Liên hiệp Hội Thanh Hóa. Thanh Hóa là tỉnh đầu tiên xây dựng Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Kỹ Thuật (THANHFOTEC) với số tiền trên 01 tỷ đồng. Số tiền lãi từ quỹ được dùng hỗ trợ cho hoạt động khuyến học khuyến tài và các Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật. Nhằm duy trì các hoạt động trên, Quỹ tích cực huy động các nguồn thu từ các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp  trong tỉnh, trong nước và quốc tế. Từ khi mới thành lập đến nay Quỹ đã hỗ trợ gần 1 tỉ đồng cho các hoạt động. Quỹ đã hỗ trợ tổ chức thành công 4 lần Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam, 6 lần tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật của tỉnh và tổ chức 4 cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên và nhi đồng toàn quốc. Bên cạnh đó, từ nhiều năm nay Quỹ không ngừng thực hiện các hoạt động hỗ trợ các tài năng sáng tạo bằng các hình thức khen thưởng khác nhau như: Hỗ trợ học bổng cho trên 100 học sinh  các trường tiểu học, trung học cơ sở huyện Mường Lát có thành tích học tập xuất sắc và hoàn cảnh khó khăn..., hỗ trợ con em trong tỉnh đậu thủ khoa các trường đại học...   Hoạt động của Quỹ ngày càng được mở rộng với việc tổ chức các hội thảo khoa học, chuyển giao công nghệ mới.

Những đóng góp to lớn của Liên hiệp Hội Thanh Hóa đã góp phần tích cực vào việc đoàn kết tập hợp đội ngũ trí thức, phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Thanh Hóa. Ghi nhận những đóng góp đó, Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam và Ủy ban Nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã trao tặng Liên hiệp Hội Thanh Hóa nhiều bằng khen và các phần thưởng cao quý khác. Đặc biệt Liên hiệp Hội Thanh hóa là đơn vị đầu tiên trong các Liên hiệp Hội địa phương được vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng nhì của Nhà nước trao tặng.

Có được những thành tựu trên, có nhiều nguyên nhân. Về khách quan đó là sự quan tâm của Đảng bộ, chính quyền,các ngành, các cấp tỉnh Thanh Hóa và sự quan tâm giúp đỡ của Liên Hiệp hội Việt Nam. Về chủ quan đó là sự nỗ lực hết mình của Liên hiệp Hội và các Hội thành viên tỉnh Thanh Hóa, đặc biệt là sự năng động sáng tạo của các đồng chí lãnh đạo Liên hiệp Hội tỉnh.

Liên hiệp Hội Thanh Hóa đã gặt hái nhiều thành công, đã bước đến những đỉnh cao của vinh quang trọng hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam. Tuy nhiên nhìn lại vị thế và sự phát triển của Liên hiệp Hội Thanh Hóa trong mấy năm gần đây, tôi cũng thấy nhiều băn khoăn trăn trở. Với sự ra đời của Nghị quyết 27 – NQ/TW và Chỉ thị 42CT/TW của Bộ Chính trị, nhiều Liên hiệp Hội địa phương đã có sự phát triển mạnh mẽ cả về tổ chức và hoạt động, đã xuất hiện nhiều mô hình hay, cách làm mới. Tuy nhiên Liên hiệp Hội Thanh Hóa chưa tận dụng được cơ hội đó. Liên hiệp Hội Thanh Hóa đang dần mất đi vị thế dẫn đầu và bộc lộ nhiêu tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Đó là sự phối hợp hoạt động giữa các Hội thành viên còn yếu, vai trò điều phối của cơ quan Thường trực Liên hiệp hội thể hiện chưa rõ nét; Công tác tư tưởng đối với đội ngũ trí thức chưa được quan tâm đúng mức, chưa tổ chức được những diễn đàn phù hợp để cung cấp thông tin và tạo môi trường thuận lợi để anh chị em trí thức có thể bày tỏ quan điểm và đóng góp ý kiến vào chủ trương, chính sách phát triển KT-XH của tỉnh, của đất nước, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học & công nghệ, giáo dục & đào tạo, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân; Hoạt động khoa học công nghệ của các Liên hiệp Hội, các hội thành viên và đội ngũ trí thức chưa tương xứng với tiềm năng và trí tuệ. Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Liên hiệp hội, nhưng việc tổ chức thực hiện còn nhiều lúng túng và triển khai chậm.

Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng theo tôi, nguyên nhân cơ bản nhất là năng lực của cán bộ Liên hiệp hội trong công tác tham mưu cho lãnh đạo còn hạn chế, Liên hiệp hội chưa thực sự chú trọng công tác quảng bá, giới thiệu về tổ chức, chưa tuyên truyền rộng rãi về thế mạnh và những kết quả hoạt động tốt phục vụ nhu cầu xã hội vì thế trong tỉnh chưa có nhiều thông tin về Liên hiệp hội và các Hội thành viên từ đó chưa có sự quan tâm đúng mức về biên chế, kinh phí và điều kiện hoạt động cho Liên hiệp Hội. Đối với cơ quan Thường trực Liên hiệp hội số lượng cán bộ quá ít không có nguồn kế cận để qui hoạch, chưa đủ để tổ chức bộ máy, công việc kiêm nhiệm chồng chéo và ôm đồm.

Liên hiệp Hội Thanh Hóa đang chuẩn bị tổ chức Đại hội nhiệm kỳ lần thứ năm. Đại hội lần này là một cơ hội để Liên hiệp Hội Thanh Hóa nhìn lại mình, phát huy những thành tựu đã đạt được, khắc phục khó khăn, tồn tại, tranh thủ sự quan tâm giúp đỡ của Tỉnh ủy, Ủy ban Nhân dân tỉnh và các ngành, các cấp để vươn lên. Hy vọng sau Đại hội, Liên hiệp Hội Thanh Hóa sẽ đổi mới, vươn lên tìm lại chính mình, trở lại vị trí dẫn đầu trong các Liên hiệp hội tỉnh thành cả nước.