“Lên đời” cho bưởi Năm Roi
Tín hiệu vui
Trong những ngày này, Ban chủ nhiệm Hợp tác xã (HTX) bưởi Năm Roi Mỹ Hòa (Bình Minh - Vĩnh Long) đang bận rộn với việc tổ chức thăm vườn và hợp đồng bao tiêu bưởi cho xã viên. ông Trần Văn Sang, Chủ nhiệm HTX, cho biết: “Chúng tôi đưa ra hai cách bao tiêu bưởi cho xã viên: mua hết sản phẩm với giá luôn cao hơn 200 đồng /kg so với giá thị trường tại thời điểm thu mua; mua mão, trả tiền theo lần hái. Sở dĩ chúng tôi dám bao tiêu hết sản phẩm cho xã viên vì từ đầu năm nay, HTX đã tổ chức điểm mua bán bưởi sỉ, lẻ tại chợ đầu mối Bình Điền (quận 8 – TP. Hồ Chí Minh)”. Đây là những nỗ lực tìm đầu ra cho trái bưởi Năm Roi của HTX. ông Huỳnh Thanh Dũng, Tổ trưởng chuyên trách kinh tế tập thể trực thuộc UBND huyện Bình Minh, cho biết thêm: "Toàn huyện có hàng ngàn hecta chuyên canh bưởi Năm Roi, tập trung nhiều nhất ở xã Mỹ Hòa. Tháng 7/2006, HTX bưởi Năm Roi Mỹ Hòa được thành lập với 30 xã viên, tổng diện tích chuyên canh bưởi là 40ha. Từ khi đi vào hoạt động, HTX đã có nhiều cố gắng tìm đầu ra cho sản phẩm. Cuối tháng 5/2007, HTX đã ký kết với Công ty TNHH Metro Cash &Carry Việt Nam sản xuất 31ha bưởi Năm Roi theo tiêu chuẩn Eurep GAP (thực hành nông nghiệp tốt theo quy định của Hiệp hội các nhà bán lẻ châu âu). Theo nội dung ký kết, từ nay đến năm 2008, Metro Cash&Carry Việt Nam sẽ tài trợ khoảng 40.000 USD thuê chuyên gia phối hợp cùng nông dân thực hiện sản xuất theo 13 bước: phân tích đất, nước vùng sản xuất; xây dựng tài liệu; chuyển giao kỹ thuật sản xuất, kỹ thuật bảo quản, xây dựng nhà kho... Đến giữa tháng 5/2008, đại diện Hiệp hội các nhà bán lẻ châu âu sẽ đến kiểm tra và cấp chứng chỉ đạt tiêu chuẩn Eurep GAP cho những vườn bưởi đạt tiêu chuẩn". Theo ông Uwe Hoelzer, Tổng giám đốc Công ty TNHH Metro Cash &Carry Việt Nam : “Giá bưởi Năm Roi đạt tiêu chuẩn Eurep GAP được bán ra 5-6USD/kg. Như vậy, nếu sản phẩm bưởi Năm Roi đạt tiêu chuẩn Eurep GAP, thì giá trị sẽ tăng hơn 10 lần so với giá tiêu thụ nội địa”.
Nhưng sản xuất còn manh mún
Cơ hội mở ra rất nhiều nhưng trên thực tế, vùng chuyên canh bưởi Năm Roi ở ĐBSCL vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của nhiều nhà nhập khẩu, nhất là khi cần số lượng lớn. “Mang tiếng” có hơn 10.000ha bưởi Năm Roi, sản lượng lên đến 60.000 tấn /năm nhưng nếu cần lượng hàng lớn, các doanh nghiệp thu mua phải chạy mướt mồ hôi do phân bố quá manh mún, rải rác ở hầu hết các tỉnh thành trong khu vực. Còn nhớ cuối năm 2006, HTX nông nghiệp Cái Bè (tỉnh Tiền Giang) chỉ hợp đồng xuất khẩu 2 tấn bưởi Năm Roi sang Hà Lan nhưng phải chạy gom hàng ở 3 tỉnh nổi tiếng về cây ăn quả là Vĩnh Long, Đồng Tháp, Tiền Giang mới đủ hàng để giao. ông Huỳnh Thanh Dũng cũng nhìn nhận: “Tuy sản lượng bưởi Năm Roi hàng năm của huyện đạt trên 10.000 tấn, nhưng do bà con áp dụng quy trình sản xuất không giống nhau nên chất lượng không đồng đều. Do đó, nếu đối tác có nhu cầu thu mua một khối lượng hàng lớn, chất lượng đồng đều ở một thời điểm nhất định, chắc chắn nhà vườn ở đây cũng bó tay”.
Không riêng gì bưởi Năm Roi, hiện nay tình hình sản xuất rau quả ở nước ta đang nằm trong quỹ đạo: tự phát, manh mún, quy trình sản xuất tùy tiện. Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Bảo Vệ, Trưởng bộ môn Khoa học cây trồng - Khoa Nông nghiệp và Sinh học ứng dụng (Trường Đại học Cần Thơ), cho rằng: “Lối ra cho sản xuất trái cây của chúng ta hiện nay được tóm gọn trong 4 chữ: ngon, bổ, rẻ và nhiều. Ngon, bổ là trái cây làm ra phải từ các loại cây giống chủ lực chất lượng tốt, biện pháp kỹ thuật phải đảm bảo an toàn cho người sử dụng. Còn rẻ và nhiều là giá thành phải thấp, sản lượng phải nhiều để đáp ứng được đơn đặt hàng lớn, liên tục”. Còn theo giáo sư, tiến sĩ Võ Tòng Xuân, Hiệu trưởng Trường Đại học An Giang: “Hợp tác lại, biến hộ cá thể thành hộ lớn, thì nông dân nước mình mới đủ sức để tham gia sân chơi WTO. Có gom đầu mối thì Nhà nước sẽ dễ dàng hỗ trợ về hạ tầng, kỹ thuật, ngân hàng cũng gặp thuận lợi hơn khi đưa vốn tín dụng xuống nông dân”.
Theo quy hoạch của Viện Quy hoạch thiết kế nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và PTNT), đến năm 2010, diện tích trồng cây ăn trái ở ĐBSCL sẽ đạt 420.000ha, tăng 20.000ha so với hiện nay. Trong đó diện tích trồng bưởi Năm Roi là 13.000ha (tăng 3.000ha). Diện tích được quy hoạch tăng thêm trên cơ sở mở rộng vùng chuyên canh sẵn có ở các tỉnh, thành. Điều này cũng đồng nghĩa với việc diện tích bưởi Năm Roi nói riêng, cây ăn quả nói chung vẫn tiếp tục rải rác và manh mún, hay nói cách khác quy hoạch cũng chỉ là “bình mới rượu cũ”.
Trong điều kiện hệ thống thủy lợi tháo chua, xổ phèn, ngăn mặn được xây dựng khá hoàn chỉnh, thì hầu hết đất sản xuất ở ĐBSCL có thể phát triển vườn cây ăn trái. Nên chăng trong quá trình quy hoạch phát triển cây trồng, ngành chức năng cần phân tích kỹ về thổ nhưỡng, khí hậu, nước tưới... qua đó xác định được vùng đất nào phải trồng giống cây gì để đạt ưu thế tốt nhất, cho sản lượng và chất lượng cao nhất. Đây cũng là chiến lược nâng cao sức cạnh tranh cho trái cây Việt Nam trong tương lai.
