LED “quét” sợi đốt?

Lộ trình đào thải đèn sợi đốt

Xuất hiện trên thị trường từ những năm 1960, trong một thời gian dài, đèn LED (light emitting diode – diode phát quang) chỉ được sử dụng trong phạm vi hẹp do điểm hạn chế là chúng chỉ phát ra ánh sáng đỏ hoặc xanh lá cây. Phải đến năm 1993, đèn LED cho ánh sáng trắng mới ra đời. Ngay sau đó, nó đã bắt đầu một cuộc cách mạng trong lĩnh vực chiếu sáng.

Trong khoảng một thập niên nữa, bóng sợi đốt sẽ biến mất ở hầu hết các nước phát triển. Ôxtrâylia sẽ cấm sản xuất và kinh doanh bóng sợi đốt kể từ năm 2010. Hai năm sau đó, sẽ đến lượt Canada, EU cũng đang lên kế hoạch cho việc loại bỏ bóng sợi đốt ra khỏi đời sống. Ngay ở nước Mỹ, quê hương của bóng sợi đốt, lộ trình đào thải cũng đã bắt đầu và dự kiến sẽ hoàn thành muộn nhất là 10 năm nữa.

Những thế mạnh của đèn LED

Tiết kiệm năng lượng là điều không thể phủ nhận. Theo tính toán, đến năm 2027, nếu đèn LED được sử dụng phổ biến trên toàn nước Mỹ thì tổng mức năng lượng tiết kiệm được mỗi năm sẽ tương đương với 500 triệu thùng dầu.

Bên cạnh đó, thế hệ đèn LED mới nhất đã có thể cho ánh sáng thật và ấm không thua kém gì đèn sợi đốt. Tháng trước, công ty sản xuất thiết bị chiếu sáng Lighting Science Group Corp có trụ sở tại Dallas (Mỹ) đã giới thiệu loại bóng LED 5,8W nhưng cho ánh sáng tương đương với bóng sợi đốt 25W về mọi mặt.

Một ưu điểm khác của đèn LED là tuổi thọ lên đến 50.000 giờ, gấp 5 lần bóng huỳnh quang compact và 50 lần bóng sợi đốt. Tuổi thọ cao đồng nghĩa với chi phí thay thế giảm, đồng thời thích hợp để sử dụng ở những nơi đòi hỏi chiếu sáng liên tục 24/24 như tầng hầm, nhà để xe...

Về khía cạnh môi trường, đèn LED tỏ ra là sự lựa chọn phù hợp vì nó không chứa thủy ngân độc hại như đèn huỳnh quang compact. Mặc dù lượng thủy ngân trong đèn huỳnh quang compact là rất ít. Nhưng trong trường hợp vỡ bóng và thủy ngân thoát ra ngoài thì tác họi đối với môi trường và sức khỏe con người cũng là vấn đề không thể làm ngơ.

Còn chờ giảm giá

Với tất cả những ưu điểm trên, đáng lẽ đèn LED đã phải có mặt trong mọi gia đình, thay thế cho bóng sợi đốt và thậm chí còn hất cẳng cả bóng huỳnh quang compact. Nhưng chính giá cả đã khiến điều đó không trở thành hiện thực. Loại bóng LED của Lighting Science Group đã được giới thiệu ở trên có giá lên đến 50 USD, trong khi bóng sợi đốt truyền thống chỉ khoảng 1 USD và bóng compact cũng chỉ đắt hơn thế vài lần. Dễ hiểu tại sao người tiêu dùng bình thường sẽ không chọn đèn LED trong thời điểm hiện tại.

Tuy nhiên, trong một tương lai gần, mọi thứ có thể thay đổi. Các nhà sản xuất đèn LED cho biết giá sản phẩm này sẽ hạ rất nhanh. Chỉ trong năm tới, một diode phát sáng trắng từ 8 USD sẽ chỉ còn khoảng 1,5 USD, kéo theo giá bóng LED cũng giảm theo. Sau 10 năm nữa, khi bóng sợi đốt biến mất thì đèn LED cũng đủ sức để chinh phục thị trường chiến sáng bình dân.

TS Vật lý Nguyễn Văn Khải, Trung tâm Tư vấn đèn tiết kiệm điện và Dung dịch hoạt hóa, điện hóa:

Đèn LED chỉ phù hợp cho trang trí

Ở Việt Nam vào năm 1980 cũng đã chế tạo được những LED đầu tiên. Ưu điểm của LED là nhỏ gọn có thể tạo ra được rất nhiều những bóng đèn có hình dạng, màu sắc linh động, phù hợp với nhiều vị trí lắp đặt, công suất tiêu thụ điện và tuổi thọ khác nhau.

Các loại đèn LED ở Việt Nam hiện có giá dao động từ 200đ tới 70.000đ. Sử dụng đèn LED thông dụng trên thị trường không phải là tiết kiệm điện năng nhất do độ phát sáng của đèn kém hơn so với bòng đèn compact huỳnh quang ống. (Muốn đạt được độ sáng như một đèn compact huỳnh quang công suất 36W thì phải dùng tới 8 đèn LED có công suất 5W). Vì thế, không nên loại bỏ tất cả các loại bóng đèn truyền thống. Cách tiết kiệm điện hiệu quả nhất là sử dụng các loại đèn hợp lý theo từng mục đích. Ở sân vận động hay những nơi điện thế dao động nhiều vẫn nên sử dụng bóng đèn sợi đốt. Trong các văn phòng, lớp học thì sử dụng bóng đèn huỳnh quang. Hiện tại bóng đèn LED chỉ nên dùng trang trí.