Làm mưa nhân tạo - Những chuyện chưa biết

Không gây độc hại

Thưa ông, nước mưa nhân tạo có gì khác với nước mưa tự nhiên?

Hoàn toàn không có gì khác biệt giữa nước mưa nhân tạo và nước mưa tự nhiên. Làm mưa nhân tạo hiểu một cách đơn giản là quá trình dùng một số chất tác động vào các đám mây có đủ yếu tố gây mưa (độ ổn định của dòng khí trong mây, trữ lượng nước trong mây, mật độ nhân kết tinh trong mây, v.v...) để bắt đầu quá trình mưa hoặc tăng cường quá trình mưa trong mây. Việc sử dụng các chất tác động trong quá trình tạo mưa trong mây như carbonic lỏng, nitơ lỏng đối với mây siêu lạnh (mây có nhiệt độ thấp hơn 0 độ C) hay muối bột đối với mây ấm (có nhiệt độ cao hơn 0 độ C), v.v..., không độc và ảnh hướng tới môi trường như nhiều người nhầm tưởng. Các chất này hoặc là bay hơi ngay trong quá trình rơi xuống đất hoặc là được dùng với hàm lượng rất nhỏ nên không gây tác động xấu tới sức khỏe con người hay môi trường.

Sau 15-30 phút sẽ có mưa nhân tạo

Theo ông sản xuất một trận mưa nhân tạo cần bao nhiêu thời gian?

Để làm được một trận mưa nhân tạo buộc phải trải qua một số công đoạn. Trước tiên, phải có hệ thống radar quan trắc mây, phân tích và dự báo sự phát triển của mây để xác định có nên tác động vào đám mây nhằm tăng lượng mưa trong đám mây đó hay không. Từ kết quả phân tích sự phát triển của đám mây, các nhà khoa học lựa chọn phương pháp tác động, địa điểm, liều lượng tác động. Khi tất cả các công đoạn đó hoàn tất, ngưòi ta mới cho phun các chất tác động. Sau 15-30 phút, tính từ lúc phun chất tác động vào mây, quá trình mưa sẽ diễn ra.

Diện tích và lượng mưa của một trận mưa nhân tạo lớn đến mức nào?

Đối với làm mưa nhân tạo, người ta thường tính hiệu suất tăng mưa trong quá trình làm mưa. Lượng mưa tăng bao nhiêu tuỳ vào điều kiện của đám mây và công nghệ tác động có thể là 20%, 30% hoặc 50%. Ví dụ, tại vùng hồ chứa Gutian, tỉnh Phúc Kiến, sau 12 năm tiến hành làm mưa nhân tạo (1975 -1986) lượng mưa tăng 24%.

Xài đồ cũ đỡ tốn

Chúng ta sử dụng phương tiện gì để phun các chất tác động vào mây?

Có rất nhiều phương tiện như trực thăng, máy bay, tên lửa, v.v... Nhưng với điều kiện ở Việt Nam , chúng ta có thể dùng máy bay. Ở các nước tiên tiến, khi sử dụng máy bay, người ta thường dùng máy bay đặc chủng làm mưa nhân tạo như King Air, LearJet (có chiều cao bay rất lớn tới 15,5 km và tốc độ bay đạt tới 860km/h) của Mỹ. Tuy nhiên, các loại máy bay này tương đối đắt tiền. Khả năng nhiều nhất của Việt Nam là sử dụng máy bay vận tải quân sự AN-26, M-28 (có chiều cao bay là 6km và tốc độ bay là 500km/h) của Nga vì các loại máy bay này rẻ, có sẵn. Hơn nữa, với loại máy bay vận tải quân sự, phi công của chúng ta có nhiều kinh nghiệm bay.

Giảng dạy về mưa nhân tạo chưa được triển khai

Kiến thức về mưa nhân tạo có được đưa vào hệ thống giáo dục ở Việt Nam chưa, nếu có là nơi nào, thưa ông?

Ngay cả đối với một số nước "thâm niên" sản xuất mưa nhân tạo cũng chưa có nhiều điều kiện để thực hiện giảng dạy. Công nghệ làm mưa nhân tạo rất phức tạp cần phải có thêm thời gian nghiên cứu và hoàn thiện trước khi đưa vào hệ thống giáo dục.

Riêng với Việt Nam , việc đưa công nghệ làm mưa nhân tạo vào giảng dạy lại càng khó khăn hơn vì nước ta chưa triển khai được nhiều nghiên cứu chuyên sâu về mưa nhân tạo. Hiện nay, mới chỉ có Khoa Khí tượng Thuỷ văn, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội giảng dạy vi vật lý xảy ra trong mây. Còn quá trình nghiên cứu mây, phân tích mây, tạo mưa trong mây, v.v... vẫn chưa được triển khai.

Xin chân thành cám ơn ông!