Lại nói về nhà ở xã hội

Những khu nhà ở tập thể Kim Liên, Trung Tự, Giảng Võ, Thành Công, Thanh Xuân, Nguyễn Công Trứ… ra đời, thừa hưởng một sản phẩm của những nhà đô thị Xô viết “Tiểu khu nhà ở”. thực chất đã là những nhà ở xã hội. Nhưng đến nay thì phải hiểu thuật ngữ “nhà ở xã hội” là như thế nào? Thuật ngữ này thường viết đầy đủ hơn là “chương trình nhà ở xã hội”. Ở nước nào cũng vậy, nhu cầu về nhà ở của người dân là rất lớn, nhưng thị trường lại ít quan tâm đến đông đảo người có thu nhập thấp vì họ không có khả năng thanh toán. Chính sách của nhà nước tạo điều kiện cho bên cung hạ giá và bên cầu đủ điều kiện để trả tiền nhà gói gọn trong “Chương trình nhà ở xã hội”. Và với ý nghĩa này, thì “nhà ở xã hội” phải bao gồm luôn cả nhà ở cho sinh viên các trường đại học và cao đẳng cũng như công nhân các khu công nghiệp, khu chế xuất. Bởi vậy, không nên tách riêng các khái niệm này ra cho thêm phức tạp, nếu không muốn nói thẳng ra là làm nhà cho người nghèo. Cũng có nhiều cách gọi loại nhà ở này: Nhà công, nhà ở giá thấp, nhà ở thích hợp, nhà ở giá phải chăng… tuỳ từng quốc gia. Song thực chất vẫn là việc thực hiện chính sách nhà ở đối với người nghèo.

Theo chương trình dự thảo của Bộ Xây dựng về nhà ở xã hội thì cơ chếtạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng các loại nhà ở xã hội (nhà ở cho thuê, nhà ở được mua, nhà ở giá thấp) gồm:

- Miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất;

- Tăng mật độ xây dựng và hệ số sử dụng đất lên so với Quy chuẩn nhà nước;

- Miễn giảm nhiều loại thuế (kể cả thuế sử dụng đất 3 năm đầu);

- Được vay vốn ưu đãi hoặc bù lãi suất;

- Được chỉ định thầu.

Với cơ chế này thì thị trường bất động sản nói chung và thị trường xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp có thể nhộn nhịp hơn; người ta có thể tạm ngừng đầu tư xây dựng các cao ốc hạng sang nếu thấy có lợi cho chính họ. Tuy nhiên, muốn thực hiện xây dựng nhà giá thấp, ngoài cơ chế mà Nhà nước sẽ tạo điều kiện cho như đã nêu trên, còn phải có những biện pháp ngăn ngừa như nhập vật liệu rẻ tiền chất lượng thấp, giám sát chặt chẽ chất lượng thiết kế và thi công công trình với số lượng “nhà ở xã hội” không nhỏ, thì việc đào tạo lại công nhân, nâng cao năng lực cán bộ kỹ thuật, đẩy mạnh trình độ công nghiệp hoá xây dựng là những điều kiện không thể thiếu.

Những nhà ở trong các khu tập thể cũ cho thấy những bài học đắt giá về chất lượng thấp của chúng, bởi theo dự kiến đến năm 2015, riêng thủ đô Hà Nội sẽ phải hoàn tất việc xây dựng lại chúng. Nếu như “nhà giá thấp” sẽ có chất lượng thấp hơn nhiều so với các cao ốc chung cư đô thị mới, với sự viện cớ của các nhà đầu tư hiểu chưa đầy đủ về “nhà ở xã hội”, và về sự đảm bảo lợi nhuận của mình. Với con số theo kế hoạch là 22 vạn người sẽ được cải thiện điều kiện ởmột khi “chương trình nhà ở xã hội” được triển khai, một khi chất lượng nhà ở thấp kém, sẽ là một tai hoạ khó khắc phục. Cần nhớ rằng các thành phần được hưởng lợi về chỗ ở từ chương trình “nhà ở xã hội” đều là những người làm ra của cải vật chất trong xã hội cũng như là những đối tượng xây dựng tương lai tốt đẹp cho đất nước.Chớ chỉ vì vấn đề kích cầu trong xây dựng hoặc suy nghĩ phiến diện cho bên nào, tất cả đều không có lợi cho “chương trình nhà ở xã hội”.