Ký hiệu Rx là gì?

Xưa kia, người ta chỉ chữa bệnh bằng một số cây cỏ và sản phẩm tự nhiên. Ngày nay, với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, người ta đã tổng hợp hóa học, sinh học và bằng nhiều cách làm ra hàng chục ngàn chất khác nhau phục vụ cho công tác phòng và chữa bệnh. Cũng vì có nhiều chất và nhiều thuốc như vậy nên trong việc nghiên cứu khoa học, thông tin, thống kê, kinh doanh hay sử dụng thuốc có nhiều cách phân loại khác nhau để tiện sử dụng cho mục đích công việc.

Từ những năm 80 của thế kỷ trước người ta đưa ra phân loại thuốc theo mã DDD và ATC.

DDD là chữ tắt của Defined Dayly Dose.

ATC là chữ tắt của Anatomical Therapeatic Chemical.

Liều dùng hàng ngày đã được xác định (DDD) được áp dụng để thống kê việc sử dụng thuốc của một cơ sở, địa phương hay cả nước để biết khối lượng từng thuốc được sử dụng hàng ngày, hàng tháng hay hàng năm mà từ đó có những kế hoạch đáp ứng hợp lý.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 1981 đưa ra phân loại Giải phẫu - Điều trị - Hóa học (ATC) dựa trên tác dụng của thuốc đối với hệ thống phủ tạng, cơ quan của cơ thể, đồng thời cũng theo nhóm công thức hóa học của thuốc để hiểu tổng quát tác dụng của nhóm thuốc, biết được định hướng sử dụng và tránh nhầm lẫn thuốc. Năm 2007, WHO công bố cập nhật mới về phân loại ATC – DDD.

Thông thường trong đời sống người ta đơn giản phân loại thuốc thành 2 nhóm lớn để phân biệt trong cách hướng dẫn sử dụng.

- Thuốc kê đơn (Presciption Drug, có khi còn gọi là Prescribed only Drug) được viết tắt là POM.

- Thuốc không kê đơn (Non-prescription drug, có khi còn gọi là Over The Counter Drug) được viết tắt là OTC.

Luật Dược của Việt Nam cũng phân loại thuốc theo cách này.

Thuốc kê đơn được hiểu là thuốc có tác dụng mạnh hoặc cách dùng không thể tùy tiện mà phải cần có lệnh của bác sĩ và sự hướng dẫn sử dụng của họ.

Xa xưa, theo những nhà sử học, thần Jupiter muốn cầu cứu chữa đau, viết ký hiệu 2/. Đến thời La Mã người ta dùng động từ “Recipe” để ra lệnh chuẩn bị hãy pha thuốc như sau. Từ đó có sự biến hõa giữa chữa 2/ và chữ R thành chữ R đuôi dài, phía dưới đuôi có gạch chéo để thể hiện đó là thuốc kê đơn (và có khi còn hiểu đó là Hiệu thuốc nữa). Vì là in chữ R có đuôi dài và gạch chéo không tiện, nên cả ở thế giới và nước ta chấp nhận hoặc viết theo nguyên gốc R có đuôi dài và gạch chéo đuôi, hoặc chữ Rx để làm ký hiệu chỉ thuốc kê đơn. Đó là xuất xứ của ký hiệu này mà nhiều người còn chưa biết.