Kiến trúc nhà cổ Hội An: Bài học còn nguyên giá trị

Cơn bão số 6 đi qua, Hội An tiêu điều, xơ xác, cây cối ngã đổ ngổn ngang. Như một điều kỳ diệu, các ngôi nhà cổ-di tích hàng trăm năm tuổi trên các khu phố cổ vẫn nguyên vẹn, không một di tích nào bị sập đổ, mặc dù nhiều di tích đã xuống cấp.

Điều tạo nên giá trị cho những ngôi nhà cổ nơi đây, ngoài những hoạ tiết, hoa văn kiến trúc mang những nét riêng biệt của Hội An, còn là sự bền vững của kết cấu các ngôi nhà này trước sự khắc nghiệt của khí hậu miền Trung.

Cùng với kết cấu khung gỗ, mái ngói và tường xây của nhà cổ Hôị An cũng góp phần tạo nên sự bền vững. Không phải ngẫu nhiên mà ngói âm dương được người xưa chọn làm vật liệu lợp mái. Các lớp ngói được xếp và liên kết với nhau nhiều lớp bằng vôi vữa truyền thống, tạo nên những đường sóng mấp mô, uốn lượn làm thay đổi áp lực và hướng tác dụng của gió khi tiếp xúc với phần mái, mà không xốc được vào phía trong để tốc mái.

Bên cạnh đó, với kiểu mái ngói này, sức nặng của mái sẽ được tăng cường, góp phần hạn chế khả năng mái ngói bị hất tung như đối với các loại vật liệu hiện đại khác.

Kết hợp với hệ khung, mái là kết cấu tường bao che quanh nhà. Tường được xây bằng gạch đặc và rất dày, từ 30-40cm, bao lấy kết cấu khung gỗ, làm tăng khả năng ổn định. Với kiến trúc nhà ống thấp, “liêu xiêu”, xây sát nhau theo hướng “chính Nam ghé Đông” và hướng ngược lại là đặc trung của khu phố cổ đã tạo nên sự ổn định tổng thể của cả khu phố trước sức mạnh của bão.

Thêm vào đó, việc các ngôi nhà được xây lùi vào phía trong đã tạo nên được sự bền vững của khu phố cổ trước sư tác động của thiện nhiên.

Ông Nguyễn Chí Trung, Giám đốc Trung tâm quản lý và bảo tồn di tích Hội An cho biết: Điều tạo nên sự vững chắc của các ngôi nhà cổ Hội An chính là toàn bộ kết cấu chịu lực của nhà được làm bằng gỗ; hệ thống khung cột, vì kèo, cùng hệ xà gồ... liên kết với nhau bằng các mộng, giằng tạo khả năng chịu lực và đàn hồi ổn định vượt trội, chống chọi được sự tác động của gió bão, cho dù hệ khung này không có bất cứ liên kết nào với kết cấu bên dưới.

Nguồn: KH&ĐS Chuyên đề NTDTTS&MN Số 4 24/11/2006