Kiểm tra lại bằng xét nghiệm

Viêm gan virus B là loại bệnh rất nguy hiểm do tính chất diễn biến thầm lặng, tỷ lệ diễn biến thành viêm gan mạnh tính cao và chuyển sang xơ gan, ung thư gan. Với trẻ sơ sinh bị nhiễm virus viêm gan B, khả năng chuyển sang mạn tính là 50-70%. Vì vậy, tiêm vacxin sớm cho trẻ ngay sau khi sinh là rất cần thiết, đặc biệt là với trẻ được sinh ra bởi những bà mẹ nhiễm virus viêm gan B (xét nghiệm HbsAg dương tính đơn thuần hoặc kết hợp HbeAg dương tính). Trong trường hợp này, trẻ bị lây truyền trong quá trình chu sinh là chính. Nếu người mẹ có xét nghiệm dương tính với HBsAg đơn thuần thì chỉ cần tiêm vacxin cho trẻ, nhưng khi có thêm HbeAg dương tính thì trước hết phải tiêm huyết thanh kháng HbsAg rồi mới tiêm vacxin.

Nhiều người cho rằng, việc tiêm phòng vacxin trong vòng 24 giờ sau khi sinh với những trẻ có bà mẹ không nhiễm virus là không cần thiết vì nguy cơ nhiễm virus rất thấp. Trong khi đó, nếu tiêm phòng, trẻ sẽ có thể bị các tai biến ảnh hưởng đến sức khoẻ và tính mạng? Về vấn đề này, GS Phạm Song cho biết, ở Việt Nam, theo thống kê, tỷ lệ người lành mang virus viêm gan B là 14-20%, cao nhất thế giới. Nguyên nhân là do chúng ta phải trải qua thời gian dài chiến tranh, người dân sử dụng bơm kim tiêm chung mà khả năng lây truyền virus viêm gan B qua đường này cao hơn nhiều lần so với lây nhiễm HIV. Ngoài ra, còn do truyền máu không được sàng lọc kỹ viêm gan B, lây lan qua đường tình dục, và chung sống qua không gian quá chật hẹp. Người ta tính toán rằng, nếu việc tiêm phòng cho trẻ sơ sinh được thực hiện 20 năm liền thì tỷ lệ người lành mang virus sẽ giảm xuống đáng kể.

Trước nguy cơ lây nhiễm cao như vậy, việc dự phòng càng được thực hiện sớm càng tốt và chủ trương tiêm trong vòng 24 giờ sau khi sinh là hợp lý. Tuy trẻ mới sinh có nguy cơ nhiễm virus thấp, nhưng không phải không có, ví như khi trẻ phải tiêm truyền, khám chữa răng… Trẻ dưới 5 tuổi mà nhiễm virus thì tỷ lệ chuyển sang mạn tính vẫn rất cao. Nếu so sánh, người ta thấy rằng nguy cơ trẻ bị phản ứng với vacxin nếu thực hiện đúng các nguyên tắc thấp hơn rất nhiều so với nguy cơ bị nhiễm virus.

Về vacxin viêm gan B, hiện đã có vacxin thế hệ ba an toàn hơn trước rất nhiều. Với thế hệ thứ nhất, người ta lấy huyết thanh (HbsAg) từ người mang mầm bệnh rồi đem tinh khiết (nếu có gây phản ứng sốc phản vệ nặng nề ở người được tiêm). Vacxin thế hệ thứ hai được sản xuất bằng cách lấy cả HbsAg tinh khiết rồi cấy vào men để sinh ra HbsAg. Với công nghệ thứ ba là công nghệ cao hơn chỉ lấy phần HbsAg sinh ra nhiều kháng thể và dùng men để sản xuất số lượng lớn HbsAg tinh khiết để làm vacxin. Càng về sau, công nghệ sản xuất càng an toàn, nhưng con người và máy sản xuất vẫn có thể phạm sai lầm.

Vì vậy, trước một trường hợp tai biến nghi ngờ do vacxin, muốn tìm hiểu nguyên nhân, trước hết phải tìm hiểu quy trình sản xuất vacxin, Nếu không phải do công nghệ sản xuất thì phải xem xét đến bắt đầu bằng khâu bảo quản có đúng như hướng dẫn thời hạn sử dụng… rồi còn phải tính đến việc tuân thủ chỉ định, chống chỉ định khi sử dụng vaxin.

Trước khi tiêm, trẻ sơ sinh phải được thăm khám một cách kỹ lưỡng bằng mắt thường và kinh nghiệm lâm sàng… Nếu trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh chống chỉ định với tiêm vacxin thì phải được kiểm tra lại bằng xét nghiệm. Bên cạnh đó, người tiêm phải có kiến thức nội khoa sơ đẳng (không tiêm cho trẻ sinh thiếu tháng, trẻ bị ngạt do thời gian chuyển dạ lâu, sặc nước ối, trẻ bị bệnh tim bẩm sinh…) Ngoài ra, còn có yếu tố thứ 4, đó là yếu tố không lường trước được, vẫn có thể xảy ra khi tất cả các yếu tố trên đều đã được đảm bảo. Đây là yếu tố bất thường do phản ứng đa dạng của cơ thể con người và theo pháp luật ở các nước thì bác sĩ trong trường hợp này không có lỗi.