Khám phá bí mật bộ não phụ nữ

Đa số dữ liệu của Brizendine phát sinh từ khảo cứu của Bệnh viện Tâm lý và hormon phụ nữ, thu thập ở Viện Đại học UC San Francisco do bà tiến hành năm 1994. Sách bà viết khởi đầu bằng một danh sách hormon có ảnh hưởng, một danh sách rất giống những nhân vật bi kịch Hy Lạp: “Estrogen là bà nữ chúa, uy quyền kiểm soát mọi điều, mọi tiêu thụ; Oxytocin là con mèo yêu dấu, mịn màng, rừ rừ khoái chí, vuốt ve, nuôi dưỡng, mẹ đất lành; Cortisol là tóc uốn, mệt lử, căng thẳng”. Quà tặng lớn nhất cho độc giả là phương cách bà dùng đưa chúng ta, xuyên qua những thời kỳ đời sống phụ nữ, nhìn thấy ảnh hưởng của những mức hormon trên mọi quyết định. Bà gợi ý, đó không đơn thuần là vấn đề sinh học mà là cách sinh học liên quan đến nhận thức và khả năng chúng ta thi hành chức năng.

Theo Brizendine nhận xét, cho đến 6 tuần sau khi sinh ra, não bộ phái nam và phái nữ giống hệt nhau, 99% mã số di truyền. Bộ não phái nam có thể lớn hơn độ 9%, nhưng cả hai bộ não đều chứa số tế bào như nhau. Như vậy não bộ phái nữ “gói ghém” dày nịch hơn. Trung tâm xúc cảm và thành hình trí nhớ - hippocampus (“đồi hải mã”) ở não bộ phái nữ lớn hơn, cũng như vùng não bộ chi phối ngôn ngữ và khả năng quan sát xúc động trên kẻ khác. Hệ quả là phương cách đàn bà xông vào thế giới rất khác biệt. Phụ nữ sử dụng 20.000 từ một ngày, trong khi đàn ông chỉ dùng 7.000 từ. 85% đàn ông, tuổi từ 20 đến 30, nghĩ đến dục tính mỗi 52 giây đồng hồ, trong khi phụ nữ ở nhóm tuổi này trung bình chỉ nghĩ đến dục tính một lần một ngày mà thôi.

Khi một trẻ em được 9 tuần, các loại và các mức hormon bắt đầu tác động đến những thái độ, hành vi rất khác nhau. Ở phụ nữ tuổi chưa đến 20, điều này gồm cả khuynh hướng bi thảm hóa (càng tăng thêm khi các mức estrogen và progesteron tăng thêm) và thích nói điện thoại nhiều (các mức oxytocin được khởi động khi thân mật nhau). Cũng dễ đoán trước là khám phá của Brizendine cho thấy hormon gia tăng khi yêu đương và dục tính xuất hiện. Thách thức lớn nhất mà con người tổ tiên sớm nhất của chúng ta phải đối diện, theo bà nhận xét, là sinh sản, nghĩa là chuyển tiếp vật liệu di truyền và lưu truyền nòi giống. Quan điểm của bà về yêu đương không có chút nào lãng mạn cả: “Não bộ tích cực lên, khi chúng ta yêu đương, tương xứng với một kẻ nghiện”.

Bà cũng trình bày sự thay đổi các mức hormon ảnh hưởng ra sao đến những thực tế sinh học và sự xúc động. Nhu cầu tình dục và ý muốn săn sóc kẻ khác sẽ giảm đi khi estrogen, oxytocin và testosteron hạ thấp. Điểm này dẫn Brizendine đến “địa phận” gai góc của phép chữa trịthay thế hormon. Qua nhiều năm, các nhà khoa học và các bác sĩ y khoa đã khảo sát ảnh hưởng estrogen theo đơn bác sĩ trên phụ nữ thời mãn kinh và thời hậu mãn kinh. Nhiều nghiên cứu cho biết là nó bảo vệ chức năng não bộ, giảm tính khí thất thường do sự tắt kinh. Tuy nhiên, năm 2002, Tổ chức Sáng kiến Y tế về phụ nữ (Women Health Initiative) tìm thấy là phụ nữ dùng phép chữa trị bằng hormon đặc thù trong 6 năm tròn, khởi đầu lúc 64 tuổi hay già hơn, thì sẽ có chút ít nguy hiểm về bệnh ung thư vú, đứt mạch máu não hay điên loạn. Brizendine tin tưởng là dùng estrogen sớm hơn, sẽ giảm bớt các nguy hiểm, và lợi ích dài hạn, trên đa số ca, sẽ trội hẳn nguy hiểm.

 
Nhưng các yêu cầu (sự nghiệp, rồi yêu đương/ hôn nhân, con cái) cắt ngang các đường thời gian của hormon như thế nào vẫn còn là điều mờ nhạt. Nếu phụ nữ dùng lứa tuổi 20 làm việc và bắt đầu có con vào lứa tuổi 30, đến tuổi 40 sẽ thành cơn ác mộng với các khía cạnh con cái nhỏ dại và nửa đường sự nghiệp. Brizendine lý luận, nhờ những gì chúng ta biết hiện nay, các yêu cầu xã hội này cần được xét lại. Bà luận cứ: hiểu rõ sinh học não bộ, giúp chúng ta xây đắp tương lai tốt hơn.

Dù sao đi nữa, thực thi vẫn còn mơ hồ lắm. Bỏ những gì đây: Công ăn việc làm? Con cái? Yêu đương? Đời sống hiện đại rất ư căng thẳng, theo Brizendine, và là nguyên nhân dẫn đến trầm cảm. Căng thẳng ngăn cản phụ nữ thực hiện toàn diện tiềm năng mình “cũng như sử dụng các khả năng của não bộ phái nữ”.

Nguồn: Khoa học phổ thông 1/11/2006