Kẻ “trốn vé” trên tàu vũ trụ
Kẻ phá hoại “vô hình”
Những năm trước đây các nhà khoa học đã phát hiện được một số vi khuẩn (VK) đột biến sinh sôi nhiều vô kể trên trạm Hòa bình và ăn ngấu nghiến những thiết bị quý hiếm.
Trạm “Hòa bình” cùng với những loài gây hại đã bị đánh chìm xuống đáy Thái Bình Dương, nhưng vấn đề vẫn chưa kết thúc: Nhiều loài VK đã định cư tại trạm quốc tế ISS và tiếp tục cuộc sống hủy hoại của mình.
Trong một số modul của trạm, các nhà du hành đã phát hiện ra những dấu vết trắng giống mốc meo. VK đã bắt đầu “nếm thử” vỏ bọc và thiết bị của trạm ISS.
Vi khuẩn là một dạng cơ thể sống rất đặc biệt. Chúng có khả năng thích ứng với các điều kiện khắc nghiệt nhất và tồn tại trong các điều kiện đó một cách bình an. VK có thể sinh sống tại những nơi lạnh nhất, nóng nhất, mặn nhất và sâu nhất của trái đất. Chúng duy trì được khả năng sống ở độ cao hơn 80km, độ sâu 11 km dưới mặt nước biển - nơi áp suất lên tới cả ngàn atmosphere.
Người ta đã phát hiện ra VK trong mỏ ở độ sâu 4 km, tại những hoang mạc không có sự sống, và trong hồ nước mặn nhất thế giới - Biển Chết. Chúng còn sống được trong các hệ thống máy móc của lò phản ứng hạt nhân, chịu được các liều lượng phóng xạ vốn là nguy hiểm đối với các dạng sinh vật khác.
Các VK tồn tại được trong điều kiện hàm lượng chất dinh dưỡng rất thấp, ở nhiệt độ dưới -10 0C, và hơn 90 0C. Một số dạng VK chịu được nhiệt độ 150 0C trong 30 phút.
Khi xâm nhập vào những vật liệu khác nhau trên các trạm quỹ đạo, VK nhanh chóng khai thác vật liệu đó và bắt đầu “ngốn”. Kết quả là các vật liệu mà những kẻ phàm ăn “vô hình” yêu thích sẽ bị thay đổi màu sắc, giảm độ bền, mất khả năng làm kín, mất tính chất cách điện....
Lợi ích từ những VK "độc ác"
Trong vòng 20 năm nghiên cứu, các nhà khoa học phát hiện được 250 dạng VK sống bên trong các tàu vũ trụ có người điều khiển. Tất cả các VK này có nguồn gốc từ Trái đất, nên ban đầu người ta nghĩ rằng chúng sẽ hoạt động như “người anh em” trên Trái đất. Nhưng trong vũ trụ, các vi sinh vật đã bị đột biến đáng kể do mức độ phóng xạ trên đó cao hơn. Các chuyên gia cho đó là lý do khiến chúng hung hăng hơn so với “họ hàng” nhà vi khuẩn trên trái đất.
Trong nhiều năm tồn tại, trên trạm “Mir” người ta đã nghiên cứu được những kẻ “trốn vé” và tìm ra cách đối phó với chúng. Tất cả các mẫu vi sinh vật lớn lên trong vũ trụ, hiện nay được bảo quản tại Viện Các vấn đề y - sinh học của Nga, trong các ống thủy tinh được hàn kín. Theo các chuyên gia, nếu lấy vi sinh vật lớn lên trong vũ trụ, vốn sử dụng kim loại như môi trường tồn tại, và tiếp tục nuôi cấy chúng, thì có thể làm ra một loại vũ khí sinh học tiềm năng, đủ khả năng “ăn” cả xe tăng lẫn máy bay.
Hiện nay, để nâng cao hiệu quả của hệ thống đảm bảo an toàn vi sinh trên các trạm có người sống, các nhà khoa học của Viện Hàn lâm khoa học Nga đang lập ra phương pháp thích hợp để kiểm tra vật liệu về tính kháng khuẩn của chúng. Các phương pháp bảo vệ kim loại trước các vi sinh vật, phương pháp phát hiện sớm và chẩn đoán các tổn hại do vi sinh vật gây ra đang được hoàn thiện.
Song, không nên cho rằng các VK vũ trụ chỉ kìm hãm tiến bộ kỹ thuật. Khả năng của chúng trong việc tiêu diệt hầu như bất cứ vật liệu nào có thể đem lại lợi ích cho con người. Các vi sinh vật này hoàn toàn có thể được sử dụng để xử lý chất thải. Người ta đang tiến hành tạo ra VK có thể phân hủy chất dẻo. Vấn đề là ở chỗ thiên nhiên không có chất nào tương tự với chất dẻo, nên quá trình phân hủy nó rất kéo dài. Người ta dự kiến là nhờ các vi sinh vật này, chất dẻo sẽ được phân hủy thành nước và metan, mà tiếp theo sẽ được dùng để sưởi ấm và làm nguyên liệu cho công nghiệp hóa học. Như vậy, các VK “độc ác” trong tương lai gần có thể biến thành người bảo vệ có ích đối với môi trường.
