Insulin từ cây biến đổi gen

Insulin mới rẻ hơn gần một nửa

Thị trường insulin tổng hợp trị giá hơn 7 tỷ USD hiện đang bị thống trị bởi 3 đại gia: Eli Lilly, Novo Nordisk và Sanofi Aventis với sản phẩm là insulin sản xuất từ men bia hoặc vi khuẩn E. scherichia coli biến đổi gen. Nhưng chỉ trong một thời gian ngắn nữa, Sembiosys, một hãng chuyên cung cấp chế phẩm sinh học, Canada có thể sẽ làm đảo lộn tất cả với một thành công mang tính đột phá: insulin từ cây hoa rum biến đổi gen. Theo phương pháp này, giá thành sản phẩm có thể thấp hơn đến 40%, góp phần giảm nhẹ đáng kể gánh nặng chi phí cho bệnh nhân tiểu đường, vốn phải theo những liệu trình điều trị lâu dài và đắt đỏ. Không những thế, loại insulin tổng hợp mới này còn giải quyết được vấn đề khan hiếm insulin được dự báo có thể xảy ra sau 15 năm nữa, khi số bệnh nhân tiểu đường tăng gấp đôi so với hiện nay và các biện pháp mới như dùng insulin dạng hít thay thế dần cho insulin dạng tiêm, dẫn đến lượng thuốc cho mỗi lần đòi hỏi nhiều hơn.

Công trình nghiên cứu chiết xuất insulin tổng hợp từ cây hoa rum biến đổi gen đã được Sembosys theo đuổi từ hơn 5 năm nay. Hiện tại, hàm lượng insulin trong hạt cây đã đạt đến 1,2%. Ở mức này, một mẫu Anh (0,4 ha) cây cho thu về hơn 1 kg insulin, đủ cung cấp cho 2.500 bệnh nhân trong một năm.

An toàn hay không an toàn?

Mặc dù cho đến thời điểm này, những kết quả thử nghiệm đều rất khả quan và người ra chưa phát hiện được tác dụng phụ nào của loại insulin mới, nhưng không phải vì thế mà lộ trình đi đến giai đoạn sản xuất quy mô lớn của nó diễn ra êm thấm. Có khá nhiều những quan điểm lo ngại xung quanh vấn đề này, chủ yếu vẫn là mức độ an toàn của cây trồng biến đổi gen.

Clare Oxborrow, một chuyên gia của tổ chức Bạn của Trái đất cho rằng so với cây lương thực biến đổi gen thì cây thuốc biến đổi gen nguy hiểm hơn nhiều. Khả năng làm hỏng nguồn gen của các loài cây thuần chủng mà nó có thể gây ra đến nay vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát. Do toàn bộ quá trình gieo trồng đều diễn ra ngoài thiên nhiên nên các loài thực vật khác mọc ở những vùng lân cận có thể bị thụ phấn của cây biến đổi gen và tích luỹ dần một số đặc tính của cây này. Như thế, chúng có thể cũng sẽ chứa một số thành phần dược chất có thể xâm nhập vào cơ thể con người khi chúng ta sử dụng chúng làm thức ăn một cách trực tiếp hay gián tiếp và gây ra những hậu quả lâu dài không thể lường trước.

Quan điểm này bị Andrew Baum, giám đốc điều hành của Sembiosys phản đối kịch liệt. Baum cho rằng điều quan trọng là các loại cây thuốc chuyển gen như trường hợp hoa rum tạo ra insulin sẽ tạo cơ hội cho bệnh nhân ở các nước nghèo tiếp cận với các nguồn dược phẩm dồi dào với giá thành rẻ hơn. Ngoài ra, Sembiosys cũng tính đến những nguy cơ gây ô nhiễm nguồn gen có thể xảy ra và đã có những biện pháp đề phòng như giám sát chặt chẽ toàn bộ quá trình canh tác và thu hoạch, tòong trái mùa và trồng ở những khu vực được lựa chọn và khoanh vùng để đảm bảo không xảy ra việc giao phối tự nhiên giữa cây chuyển gen và cây thuần chủng.

Nguồn: Khoa học & đời sống, số 29, 12/4/2007, tr7