Hy vọng mới cho liên kết phát triển
Ông cho biết: “Từ những năm 90 thế kỷ trước, nhóm các nước cộng đồng kinh tế châu Âu (EEC) đã đi tiên phong trong vấn đề liên kết khoa học này. Cơ quan Nhà nước khối EEC “bơm” một số tiền làm chất xúc tác cho các doanh nghiệp (DN) và nhà khoa học, các trường, viện nghiên cứu kết hợp với nhau để sáng tạo ra những kỹ thuật công nghệ cao hơn nhằm phát huy được tính sáng tạo của các đơn vị, tổ chức nói trên.
Tiếp đó, Viện hàn lâm khoa học Mỹ cũng đưa ra chủ trương mở rộng hợp tác liên kết công tư giữa DN với các nhà khoa học. Họ có chính sách kết nối tất cả cơ sở khoa học, từ các viện nghiên cứu và trường đại học với các DN…
Theo tôi, chỉ có liên kết như thế mới phát huy được tiềm năng về con người và chuyên môn của các trường, viện, từ đó mới thấy được nhu cầu cần phải đổi mới của các DN, hỗ trợ họ trong công tác này để tăng tính cạnh tranh chung của quốc gia”.
- Ở Việt Nam, chủ trương này cũng đã được đưa ra hàng chục năm nay, nhưng kết quả thế nào?
Nguyên lý giáo dục của Đảng là đào tạo phải kết hợp với nghiên cứu khoa học và phục vụ sản xuất. Điều này hoàn toàn phù hợp với thực tiễn hiện nay. Nhưng, việc thể hiện nguyên lý đó tại Việt Nam trên thực tế rất khó khăn.
Trong đào tạo, những sinh viên mới tốt nghiệp thường bị chê không hiểu rõ thực tế của DN. Do đó, các trường đại học đã cố gắng liên kết với các DN, tạo điều kiện cho các sinh viên được đào tạo sát thực tế làm việc khi ra trường. Nhưng, mọi chuyện mới chỉ dừng ở đó.
Ở đây, vai trò lớn nhất là của DN. Họ chắc chắn phải là trung tâm của việc kết hợp này. Tuy nhiên, chúng ta thấy DN và các trường đại học hợp tác với nhau cũng mới ở một chừng mực, đồng thời cũng chưa có sự “nhúng tay” của Nhà nước làm xúc tác cho các liên kết này. Ở các nước, Nhà nước “bơm” vào một khoản tài trợ nhỏ để làm xúc tác khuyến khích DN hướng tới các nhà khoa học và từ đó nhà khoa học được khuyến khích để đi dần tới việc đặt trọng tâm nghiên cứu phục vụ DN.
- Vậy với Luật Khoa học và công nghệ sửa đổi vừa ban hành và Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia mới được thành lập, hy vọng cải thiện vấn đề này nằm ở đâu?
Luật Khoa học và công nghệ sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua với quan điểm là tập trung mọi nguồn lực quốc gia cho phát triển khoa học và công nghệ, lần đầu tiên đề cập đến việc các đề tài, dự án đều phải được thực hiện theo cơ chế đặt hàng.
Tức là các bộ, ngành quản lý Nhà nước phải “lọc” các đề xuất của DN và đưa ra đề xuất đặt hàng cho các cơ quan liên quan. Bên cạnh đó, Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia mới được thành lập với số vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng cũng đi kèm các nội dung hỗ trợ DN hết sức thiết thực.
Tôi cho rằng, với sự hỗ trợ của Nhà nước như một nguồn vốn mới, một sự kích thích, các DN thực sự sẽ quan tâm dành một tỷ lệ lợi nhuận của họ để đầu tư cho khoa học công nghệ theo đúng tinh thần của Luật Khoa học và công nghệ. Chỉ cần tất cả DN Việt Nam dùng 10% lợi nhuận cho khoa học công nghệ, chắc chắn chúng ta có nguồn lực đầu tư rất lớn từ DN để phát triển một cách bền vững.
