Hội Gầu Tào của người Mông

Ngay từ cuối tháng Chạp, khi được thầy cúng bói xin mở hội, gia đình mở hội cầu phúc phải nhờ anh trai, chị dâu (những người có đủ con trai, con gái) chặt cây mai cao to, không cụt ngọn, ngọn dài có lá về dựng nêu. Gia chủ cầu mệnh phải cử hai thanh niên khoẻ mạnh trong dòng họ chặt mai. Lễ dựng nêu được tổ chức từ ngày 26 đến 29 tết. Địa điểm trồng cây nêu là một quả đồi gần đường đi, bằng phẳng. Cây nêu được chôn ngay trên đỉnh đồi. Nếu lễ hội được chia làm ba năm (tổ chức suốt ba năm liền) thì mỗi năm chỉ dựng một cây nêu. Nếu tổ chức gộp một lần thì phải chôn dựng ba cây nêu theo hình tam giác cân. Trên gần ngọn nêu treo ba miếng vải lanh màu đen. Phía dưới sợi vải, treo bầu rượu ngon và một dây tiền mã. Sau đó, thầy cúng mời tổ tiên, các thần phù hộ cho mọi thành viên đều khoẻ mạnh, bình an.

Ngày đầu tiên, sau khi làm lễ khai hội, nếu nhà thầy mo ở gần thì mọi người kéo vào nhà thầy làm lễ nhảy (đha thàng). Đám nhảy đồng cũng sẽ tiếp diễn cho đến khi hết hội.

Nhảy đồng mang ý nghĩa cầu mong sức khoẻ, sinh sản, cầu mong được mùa màng tươi tốt, đất trời thuận hoà, thần linh, ma quái không gây ra những điều oan trái.

Hết thời gian hội, gia chủ làm lễ kết thúc, cây nêu được hạ xuống. Thầy mo đốt thẻ giấy, hốt than cho vào gáo nước, vừa đi vừa cầu khấn, hớp một ngụm nước phun ra xung quanh. Gia chủ cũng cầm bầu rượu vẩy rượu ra khắp nơi. Mảnh vải đỏ mang về treo trong nhà, cầu mong hồng phúc đời đời. Nếu là hội cầu phúc, ông chủ hội chọn một đôi nam nữ đứng tuổi đông con cùng họ hàng rước nêu về, gác ở đằng sau nhà hoặc làm giát giường, mong sớm có con. Nếu mở hội cầu mệnh thì rước cây nêu đến gác ở chỗ vách đá khô ráo.