Hội chứng thận hư: Trẻ tăng cân nhanh dễ bệnh

Bệnh thường gặp ở trẻ từ 2 - 5 tuổi

Theo BS Trần Triều Phương Đông (Khoa Thận, Bệnh viện Nhi Đồng 2), hội chứng thận hư (hay thận nhiễm mỡ) là tình trạng thận để mất đạm qua nước tiểu. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp ở trẻ từ 2 đến 5 tuổi, trẻ trai nhiều gấp 2 lần trẻ gái. Cho đến nay, vẫn chưa tìm ra nguyên nhân gây ra hội chứng thận hư.

Đạm mất nước qua tiểu nhiều sẽ dẫn đến giảm đạm trong máu gây ra phù (thể hiện rõ là phù quanh mi mắt, bụng, chân), tiểu ít và tăng cân. Do vậy, khi trẻ tăng cân, chân, bụng căng tròn bất thường, các bậc phụ huynh nên đưa trẻ đi bệnh viện ngay. Bác sĩ sẽ cho trẻ làm xét nghiệm nước tiểu và một số xét nghiệm khác để xác định chẩn đoán và đánh giá biến chứng của bệnh. Khi được chẩn đoán hội chứng thận hư, trẻ sẽ được điều trị bằng prednisone liều cao trong một tháng rồi giảm liều dần trong vài tháng tùy theo đáp ứng của trẻ. Thời gian trung bình cho một đợt điều trị là 4 – 5 tháng. Hầu hết trẻ đáp ứng với điều trị prednisone sau 10 – 20 ngày, khoảng 90% bệnh nhi sẽ đáp ứng trong vòng 28 ngày. Những dấu hiệu chứng tỏ trẻ đáp ứng với điều trị: lượng nước tiểu tăng, trẻ giảm cân. Vì những bệnh nhân sử dụng prednisone liều cao kéo dài có hiện tượng lệ thuộc thuốc, nên cần giảm liều dần để tránh những biến chứng do ngưng thuốc đột ngột, khiến bệnh tái phát. Prednisone cũng có những tác dụng phụ không mong muốn như tăng cảm giác thèm ăn và gây tăng cân, chậm phát triển chiều cao, tăng huyết áp, loãng xương, tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Một số ít trẻ không đáp ứng với điều trị predinisone. Bé Anh Khôi cũng thuộc vào số ít này, hiện đang được điều trị bằng thuốc Cyclo Sporin A đồng thời được làm sinh thiết thận để bác sĩ chọn lựa thuốc thích hợp. Trong giai đoạn trẻ đang điều trị, điều quan trọng nhất mà gia đình cần làm là ghi lại cân nặng và lượng đạm trong nước tiểu vào mỗi buổi sáng bằng que thẻ dipstik để mang đến cho bác sĩ trong những lần tái khám.

90% khỏi khi dậy thì

Theo BS Phương Đông, hầu hết trẻ bị hội chứng thận hư sẽ khỏe mạnh và sinh hoạt bình thường. Nên tiêm cho trẻ văcxin ngừa phế cầu (vì trẻ bị bệnh giảm sức đề kháng đối với vi khuẩn nên hay bị viêm khúc mạc do phế cầu) và văcxin thủy đậu (bệnh nhi sử dụng prednisone thì bệnh thủy đậu có thể rất nặng). Cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi trẻ tăng cân nhiều, hoặc sau một tháng điều trị prednisone, vẫn còn tiểu đạm. Nếu trẻ có những dấu hiệu nhiễm trùng nặng như viêm phúc mạc, thủy đậu trong 3 ngày thì phải báo ngay cho bác sĩ. Khi trẻ điều trị ngoại trú, cần hạn chế muối trong bữa ăn của bé, nhưng không được hạn chế nước uống. Việc uống prednisone sẽ tăng cảm giác thèm ăn ở trẻ, do vậy, một chế độ ăn thích hợp kết hợp tập thể dục sẽ hạn chế việc tăng cân và béo phì. Chế độ ăn thích hợp cho trẻ thận hư là hạn chế muối, mỡ, lượng calo do thức ăn cung cấp. Nếu gia đình gặp khó khăn trong chọn lựa và chế biến thức ăn cho trẻ thì liên hệ với bác sĩ dinh dưỡng để được hướng dẫn cụ thể.

Khoảng 80% bệnh nhi hội chứng thận hư sẽ tái phát sau một thời gian điều trị. Một số trẻ tái phát không thường xuyên, một số trẻ tái phát thường xuyên và gần như không ngưng được prednisone. Nhưng 90% trẻ hội chứng thận hư sẽ khỏi bệnh khi trẻ dậy thì. Cho đến nay, chưa tìm ra nguyên nhân tại sao bệnh nhân bị hội chứng thận hư bị tái phát. Một số yếu tố dễ gây tái phát bệnh là sốt hoặc nhiễm trùng. Để có thể phát hiện bệnh tái phát trước khi xuất hiện phù, gia đình có thể theo dõi đạm niệu qua dipstik, khi nước tiểu có nhiều đạm sẽ tạo nhiều bọt trong nước tiểu, lượng nước tiểu ít hơn ngày thường, tăng cân nhanh.

Sai lầm của các bà mẹ có con bị thận hư là cho trẻ ăn nhạt tuyệt đối, và tự ý ngưng thuốc, không cho trẻ tái khám khi hết phù. Các bác sĩ lưu ý, khi hết phù, trẻ không cần thiết phải ăn nhạt vì điều này không gây tái phát bệnh. Hết phù không có nghĩa là trẻ hết bệnh nên việc tự ý ngưng thuốc và không tái khám rất nguy hiểm.

Nguồn: Báo KH&ĐS, số 51 (1977), 28/6/2007, tr 9