Tìm giải pháp trong công tác bảo vệ môi trường tại Bắc Ninh

Tọa đàm do Viện Phát triển năng lực cộng đồng và Môi trường (Vusta) phối hợp với UBND tỉnh Bắc Ninh, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh , Tạp chí môi trường và Xã hội tổ chức. Tọa đàm đã làm rõ thực trạng thu gom, tiếp nhận, vận hành các HTX môi trường, nhà máy rác phát điện, đồng thời đề xuất giải pháp công nghệ, thúc đẩy chuỗi giá trị tái chế nhằm giải quyết triệt để bài toán rác thải tồn đọng.

Tham dự tọa đàm gồm có các nhà khoa học, quản lý, chuyên gia về môi trường, lãnh đạo các Sở ban ngành, UBND các xã, phường, các doanh nghiệp thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh. 

Các đại biểu tham dự tọa đàm

Phát biểu khai mạc tọa đàm ông Nguyễn Tiến Tùng- Viện trưởng Viện Phát triển năng lực cộng đồng và Môi trường chia sẻ: “Lượng chất thải trên thế giới và tại Việt Nam đang gia tăng nhanh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý, thu gom và xử lý hiệu quả nhằm giảm tác động đến môi trường và sức khỏe con người. Thực tế cho thấy chất thải nếu không được kiểm soát tốt có thể gây tắc nghẽn hệ thống thoát nước, ô nhiễm sông ngòi, đại dương, phát sinh khí độc khi đốt và tạo áp lực lớn lên các bãi chôn lấp. Trước thực trạng này, nhiều quốc gia đẩy mạnh phân loại tại nguồn, tái chế, tái sử dụng và ứng dụng các công nghệ xử lý phù hợp với đặc tính chất thải, trong đó có chuyển đổi rác thành năng lượng, xử lý sinh học và ủ phân”. Ông cũng nhấn mạnh: “Việc lựa chọn công nghệ cần căn cứ vào thành phần, độ ẩm, nhiệt trị, quy mô nguồn thải, điều kiện pháp lý và vị trí cơ sở xử lý. Một hệ thống quản lý chất thải hiệu quả cần được tổ chức đồng bộ từ phòng ngừa, giảm phát sinh, phân loại, thu gom, vận chuyển đến tái chế, tái sử dụng và xử lý, hướng tới hình thành chu trình khép kín, tận dụng tối đa tài nguyên từ chất thải và bảo vệ môi trường lâu dài.”

Tiến sĩ Nguyễn Tiến Tùng - Viện trưởng Viện Phát triển năng lực cộng đồng và Môi trường.

Tại tọa đàm các ý kiến trao đổi tập trung đánh giá, làm rõ thực trạng cũng như những tồn tại, hạn chế trong công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải. Trên cơ sở đó, các đại biểu đề xuất một số giải pháp trọng tâm như giảm phát sinh chất thải ngay từ khâu sản xuất; nâng cao hiệu quả phân loại tại nguồn; tăng cường kiểm soát hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý; lựa chọn, đầu tư công nghệ xử lý phù hợp; đẩy mạnh thu hồi tài nguyên và thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.

Từ các nội dung trao đổi, hội nghị tọa đàm xác định định hướng đối với công tác thu gom, xử lý rác thải gắn với bảo vệ môi trường tại tỉnh Bắc Ninh trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Theo đó, cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu tập trung vào xử lý sang chủ động phòng ngừa, hạn chế chất thải phát sinh ngay từ đầu. Đối với chất thải công nghiệp thông thường, yêu cầu đặt ra là nâng cao chất lượng phân loại, tăng tỷ lệ tái chế và tận dụng tối đa các giá trị còn có thể thu hồi từ chất thải.

Tiến sĩ Hoàng Lương – Viện Khoa học công nghệ Năng lượng và Môi trường – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu tại tọa đàm.

Theo Tiến sĩ Hoàng Lương – Viện Khoa học công nghệ Năng lượng và Môi trường – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đề xuất giải pháp: “Trước hết, có thể thí điểm mô hình “Tài khoản Rác Xanh” bằng mã QR hoặc ứng dụng đơn giản để ghi nhận, tích điểm và khuyến khích hộ gia đình thực hiện phân loại, tái chế chất thải. Song song, triển khai mô hình “Tổ dân phố không rác”, gắn kết quả phân loại, giảm điểm đổ rác tự phát, hạn chế đốt rác và giảm lượng chất thải phải xử lý với các quyền lợi cộng đồng.”

Phó Tổng giám đốc công ty cổ phần Môi trường năng lượng xanh Asean Bắc Giang Phạm Quốc Hùng phát biểu

Tại Tọa đàm, ông Phạm Quốc Hùng - Phó Tổng giám đốc công ty cổ phần Môi trường năng lượng xanh Asean Bắc Giang mong muốn AGE kiến nghị 05 vấn đề:

Một là, thẩm định sớm định mức kinh tế - kỹ thuật và phương án giá đối với công nghệ môi trường mới đã có dữ liệu vận hành thực tế, tránh tình trạng “đã xử lý nhưng chưa có giá”.

Hai là, tổ chức đặt hàng dịch vụ công theo chuỗi thống nhất từ phân vùng nguồn rác - dự toán - hợp đồng - cần xác nhận - nghiệm thu - thanh toán. 

Ba là, gắn thời hạn đất, thời hạn hợp đồng dịch vụ và vòng đời tài sản để doanh nghiệp đủ điều kiện tiếp cận vốn trung - dài hạn và tín dụng xanh. 

Bốn là, đấu thầu theo nguyên tắc trung lập công nghệ, đánh giá bằng kết quả môi trường, chi phí vòng đời, tỷ lệ tái chế, mức độ nội địa hóa, đồng thời bảo vệ sở hữu trí tuệ. 

Năm là, có đầu mối liên ngành theo dõi việc thực hiện ưu đãi đối với doanh nghiệp khoa học - công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo để các chính sách về đất, vốn, đặt hàng và thị trường trở thành kết quả cụ thể.

Thạc sĩ Trần Tiến Lực - Viện Phát triển năng lực cộng đồng và Môi trường           

Theo Thạc sĩ Trần Tiến Lực - Viện Phát triển năng lực cộng đồng và Môi trường,  đối với chất thải nguy hại, cần tăng cường kiểm soát chặt chẽ trong toàn bộ quá trình, từ phát sinh, lưu giữ, vận chuyển đến xử lý, bảo đảm không để xảy ra thất thoát ở bất kỳ khâu nào. Đồng thời, cần từng bước xây dựng hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu. Việc xác định đầy đủ doanh nghiệp phát sinh chất thải, chủng loại, khối lượng, đơn vị vận chuyển và cơ sở tiếp nhận xử lý sẽ tạo cơ sở để cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả giám sát, kiểm soát.

Đối với doanh nghiệp, cần thay đổi tư duy từ “chi tiền để xử lý chất thải” sang “đầu tư để giảm chất thải”. Đây là định hướng có ý nghĩa lâu dài, bởi việc chi trả cho xử lý mới chỉ giải quyết chất thải ở khâu cuối, trong khi đầu tư cải tiến công nghệ và quy trình sản xuất có thể góp phần hạn chế lượng chất thải phát sinh ngay từ đầu.

Ông Ngô Quang Trường- Phó trưởng phòng Quản Lý Môi trường - Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh khẳng định “công tác phân loại và xử lý chất thải hiện vẫn còn nhiều vướng mắc, nhất là đối với rác sinh hoạt, thiết bị điện tử hư hỏng, phương tiện hết niên hạn và chất thải xây dựng. Việc phân loại tại nguồn cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương, đồng thời tăng cường thu hồi, tái chế và đầu tư các cơ sở xử lý chuyên biệt. Tại Bắc Ninh, tỉnh đang thúc đẩy đầu tư hai nhà máy điện rác, dự kiến bổ sung khoảng 750 tấn công suất xử lý rác sinh hoạt mỗi ngày. Bên cạnh đó, một số loại chất thải như bùn hữu cơ, phế thải xây dựng vẫn gặp khó do yêu cầu về quy chuẩn, tiêu chuẩn khi tái sử dụng, đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện giải pháp quản lý và xử lý phù hợp”.

Ông Tạ Văn Mây - Tổng Biên Tập Tạp chí Môi trường và Xã hội

Theo ông Tạ Văn Mây - Tổng Biên Tập Tạp chí Môi trường và Xã hội, chúng tôi xác định sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc tuyên dương những mô hình tốt, cách làm hiệu quả; đồng thời thẳng thắn ghi nhận, chuyển tải những vấn đề còn cần được quan tâm, tháo gỡ nếu có trong công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải. Tạp chí Môi trường và Xã hội mong muốn sau tọa đàm hôm nay sẽ có thêm nhiều trao đổi thẳng thắn, nhiều sáng kiến thiết thực và những đề xuất có tính khả thi để công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh ngày càng hiệu quả.

Theo Ban tổ chức, thông qua những trao đổi tại tọa đàm, có thể thấy công tác bảo vệ môi trường nói chung và quản lý chất thải nói riêng đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Cùng với tốc độ đô thị hóa, sự phát triển của các khu, cụm công nghiệp và gia tăng dân số, lượng chất thải phát sinh ngày càng lớn, đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ, lâu dài và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Trong đó, bên cạnh vai trò nòng cốt của các cơ quan quản lý nhà nước, rất cần sự tham gia chủ động, trách nhiệm của doanh nghiệp, các tổ chức, đoàn thể và mỗi người dân.

Để những giải pháp được bàn thảo tại tọa đàm đi vào thực tiễn, việc tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành và đơn vị liên quan là yếu tố quan trọng. Cùng với đó, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, hình thành thói quen phân loại, bỏ rác đúng nơi quy định; tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm về môi trường. Việc huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích các mô hình thu gom, tái chế, tái sử dụng chất thải và thúc đẩy các công nghệ xử lý tiên tiến cũng sẽ góp phần giảm áp lực lên môi trường, hạn chế lượng rác phải chôn lấp và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên…