Họa từ ăn... tạp
Theo các chuyên gia về sức khoẻ thì bản thân các thực phẩm “vô tội” nhưng do con người dùng quá nhiều hoá chất để chế biến, bảo quản và các chất trung gian chuyển hoá, sinh ra từ nấm mốc làm cho thực phẩm trở thành… độc chất.
Trong khi đó con người vẫn vô tư “chén” theo sở thích của mình mà thiếu khoa học và hiểu biết.
Cảnh báo từ ăn uống theo... sở thích
TS.BS Nguyễn Thị Minh Hạnh - Trưởng phòng Sức khỏe cộng đồng – Trung tâm Dinh dưỡng TP. Hồ Chí Minh, cho biết ăn uống theo sở thích là thói quen xấu bởi nó không đáp ứng đủ đa dạng dưỡng chất mà còn có nguy cơ mang bệnh.
Người thích ăn các món như dưa khú, cá muối, cá thịt hun khói, nướng, rán… thì sở thích đó chính là nguyên nhân làm cho “bệnh từ miệng mà vào”.
Theo GS. BS Nguyễn Chấn Hùng - Chủ tịch Hội Ung bướu - Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TPHCM, thì trong các loại ung thư thì ung thư mà nguyên nhân sinh ra từ đường ăn uống như dạ dày, đại trực tràng là thường gặp nhất.
Một phần do hiện nay thị trường “loạn” thực phẩm chứa hoá chất, mất vệ sinh và một phần do ý thức ăn uống của người dân còn chưa cao, ăn uống chưa có khoa học…
Theo số liệu thống kê từ Bệnh viện Ung bướu thì tỷ lệ ung thư liên quan chế độ ăn uống và ô nhiễm thực phẩm luôn chiếm trên 25% và tỷ lệ tử vong từ các dạng ung thư này trên 80%.
Đáng báo động là tại các vùng quê, ngoài ung thư do môi trường, di truyền, phong tục ăn những món dưa khú, cà muối, mắm... vẫn còn phổ biến khiến cho tình trạng ung thư càng trở nên trầm trọng hơn.
Mới đây, một số nghiên cứu cho thấy, chất Nitrozanmin có nhiều trong các loại dưa, cà, mắm, thịt hun khói… liên quan đến ung thư dạ dày.
Trong khi đó, các món chiên và nướng từ thức ăn lại sinh ra độc chất acrylamid khi có sự hiện diện của đường khử và nhiệt độ cao trên 100 0C. Đây là độc tố có khả năng gây đột biến gen và ung thư.
Đối với hiểm họa từ nước uống, GS Chu Phạm Ngọc Sơn - Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội KH&KT TPHCM, cho rằng: Mới đây, đã phát hiện vitamin C và chất bảo quản natri hay kali benzoat trong nước ngọt, nước tăng lực có thể phản ứng dưới tác dụng nhiệt và ánh sáng để cho benzen - một hóa chất cực độc có khả năng gây ung thư mạnh.
Nồng độ chất gây ung thư này sinh ra trong không ít trường hợp rất cao, tuy nhiên, hiện chúng ta chưa có tiêu chuẩn cho benzen trong nước ngọt nên người tiêu dùng vẫn vô tư uống.
Ăn làm sao để tránh bệnh?
Thật kinh hoàng khi Hiệp hội Ung thư Việt Nam cảnh báo ở nước ta mỗi năm có khoảng 150.000 người chết vì căn bệnh hiểm ác ung thư và báo động hơn là mỗi năm có đến khoảng 50.000 bệnh nhân ung thư có nguyên nhân liên quan đến ăn uống và ô nhiễm từ thức ăn.
Thế ăn làm sao để tránh bệnh? TS. BS Minh Hạnh cho biết: Nên ăn đa dạng thực phẩm và chế độ ăn có nhiều loại thực phẩm có nguồn gốc thực vật: ngũ cốc thô hoặc không xát kỹ quá, rau và trái cây cùng các loại đậu hạt và trái.
Đồng thời hạn chế thịt động vật đặc biệt là thịt mỡ và nên chế biến thịt bằng cách luộc, hấp, kho rim hơn là chiên và nướng. Trong bữa ăn nên ăn khoảng 2/3 cơm và rau còn thịt chỉ nên ăn 1/3 khẩu phần.
Ngoài ra chọn thực phẩm chứa nhiều dưỡng chất có thể phòng ngừa ung thư bởi hiệu quả hủy hoại của gốc tự do sẽ bị hạn chế bởi những chất chống oxy hóa bao gồm: vitamin A,C, E; selenium và kẽm, acid béo thiết yếu…
Bác sĩ Hạnh cũng khuyến cáo nên hạn chế muối, gia vị mặn hoặc thực phẩm chế biến mặn; tránh thức ăn bị mốc vì có thể chứa aflatoxin gây ung thư gan, thường có trong đậu phụng mốc; không đun chất béo ở nhiệt độ cao để ngừa chất béo có thể chuyển sang dạng gây ung thư.
Đặc biệt thận trọng với thịt bảo quản bằng cách muối xông khói, phơi khô, thịt muối, thịt bò khô… bởi trong quá trình chế biến nitrate và nitrite là những chất được sử dụng bảo quản thịt sẽ chuyển hóa thành nitriosamine là chất gây ung thư mạnh. Ngoài ra, tránh xa thịt nướng, thực phẩm hun khói để tránh các chất HCAs và PAHs gây nên bệnh ung thư đại tràng…
