Hoá học và dinh dưỡng

Cơ thể chúng ta cũng chứa hàng nghìn loại các phân tử hữu cơ và vô cơ nên cũng được sắp xếp thành loại thiết yếu và không thiết yếu để chú ý khi nuôi dưỡng. Có 24 hợp chất hữu cơ thiết yếu là: 9 amino axit, 2 axít béo và 13 vitamin. Có 15 thành phần thiết yếu vô cơ là: canxi, photpho, iốt, magiê, kẽm, đồng, kali, natri, clo, coban, crom, mangan, molipden và selen (có thể cả asen, vanađi và thiếc).

Các chất trên cơ thể lấy từ thực phẩm như aminoaxit lấy từ thịt, trứng, sữa…axit béo không no lấy từ đậu nành….vitamin lấy từ rau quả như vitaminA trong quả gấc, vitamin C trong quả chanh, cam bưởi…Tránh dùng hoặc không được dùng những thứ có chứa độc tố làm thực phẩm.

Người ta đã tìm ra củ sắn tươi có chứa độc tố là là axít xian hydric (khi luộc sắn, axít này bay hơi nên không độc nữa), cá nóc rất độc vì có chứa độc tố tetradontoxin, gan cóc và trứng cóc độc vì chứa bufotoxin, mật cá trắm độc vì có một ancol steroit gây độc là 5acyprinol …Để cung cấp đầy đủ các chất thiết yếu cho cơ thể cần phải biết cách ăn như thay đổi thực phẩm (thường gọi là ăn đổi bữa) và ăn vừa đủ, không qúa thiếu hoặc quá thừa dinh dưỡng.

Ngày nay, người ta khẳng định thực phẩm không chỉ ảnh hưởng đến sức khoẻ mà còn ảnh hưởng tới tâm trạng con người.

* Thức ăn giàu protein (chất đạm) làm cho bạn vui tươi hẳn lên. Chúng giúp cơ thể sản sinh ra dopamin và norpinephrin làm tăng nhiệt cơ thể khiến cho bạn được tập trung hơn và còn có tác dụng giảm được stress. Nếu như trong bữa ăn sáng và ăn trưa bạn dùng một lượng protein thích hợp sẽ giúp cho bạn tỉnh táo, minh mẫn hơn.

* Thức ăn giàu chất gluxít (chất bột) có tác dụng làm cho bạn đỡ căng thẳng, ít bị stress và thời gian để cơ thể phục hồi sau mệt mỏi ngắn hơn. Khi ăn thức ăn có hàm lượng gluxit cao thì đồng thời cũng tăng lượng amino axit tryptophan đưa đến não, ở đó chúng được biến đổi thành serotomin có tác dụng làm dịu hệ thần kinh.

* Thức ăn ngọt có tác dụng làm dịu cơ thể. Khi cơ thể tiếp nhận những thức ăn ngọt thì lượng đường trong máu tăng lên, đồng thời phản ứng hoá học của cơ thể cũng được tăng cường, khiến bạn cảm thấy dễ chịu hơn. Đặc biệt kẹo sôcôla có chứa chất phenyletylamin và một số chất khác có tác dụng kích thích hệ thần kinh, gây cảm giác khoan khoái.

* Trái cây như chuối có chứa nhiều chất dopamin và norpinephrin là những sản phẩm của não có tác động mạnh đến cảm giác. Trái táo cung cấp cho cơ thể chất xơ, pectin, nguyên tố bo giúp duy trì độ bền của xương, giữ được phong độ tỉnh táo, linh hoạt.

* Nước khoáng có ảnh hưởng rất nhiều đến tâm trạng con người. Cơ thể chúng ta cần rất nhiều nguyên tố vi lượng. Chẳng hạn, thiếu magiê cơ thể dễ bị lâm vào tình trạng trầm uất, bơ phờ, thậm chí còn có thể dẫn đến hôn mê. Ngoài nước khoáng, thức ăn giàu nguyên tố này là cám, gạo tấm, ngũ cốc.

* Đồ uống có chứa chất cafein có tác dụng làm cơ thể hoạt bát, nhanh nhẹn hơn. Song không nên dùng lượng cao vì có thể gây nôn nao, cáu kỉnh và đau đầu. Uống sữa giúp bạn ngủ ngon và tỉnh táo hơn khi thức dậy.

Nguồn: Hoá học và ứng dụng, số 10 năm 2005