Hiệu quả từ mô hình “Ứng dụng liên hoàn các tiến bộ kỹ thuật và chế phẩm hữu cơ, sinh học phòng trừ dịch hại lúa chất lượng cao”

Mô hình có 42 nông dân tham gia. Bên cạnh việc hướng dẫn nông dân áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật: làm đất, theo dõi bẫy đèn, xuống giống đồng loạt, chỉ sạ 1 loại giống nguyên chủng OM 6976, mật độ gieo sạ 130 – 150 kg/ha, đặc biệt trong mô hình 40 ha chỉ bón một loại phân Bình Điền, công thức phân theo hướng dẫn của công ty, nhưng liều lượng khác nhau theo từng thửa ruộng bình quân 98N - 44P ₂O ₅– 49K ₂O. Áp dụng kỹ thuật tưới nước ngập khô xen kẽ còn gọi là tưới nước tiết kiệm. Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trong suốt thời gian sinh trưởng lúa; ngoài ra hướng dẫn nông dân quy trình nhân nuôi nấm Xanh tại quy mô nông hộ.

Trong 40 ha, chúng tôi chọn ruộng trình diễn 2 ha do nông dân Vương Hiệpấp Trường Thành B để sạ hàng, mật độ từ 100 – 110 kg/ha và bón thêm phân hữu cơ sinh học của Công ty Hợp Trí. Anh Hiệp có nhận xét: sạ hàng, bón phân hữu cơ và phun các chế phẩm sinh học giảm phân 80 kg/ha so với nông dân trong mô hình; lúa cứng cây nên ít nhiễm sâu bệnh; tuy bệnh cháy lá có xuất hiện (nhiễm 10%), sâu cuốn lá, rầy Nâu mật độ thấp so với ruộng đối chứng vì vậy giảm số lần phun thuốc từ 2 - 3 lần (ruộng đối chứng bệnh cháy lá nhiễm nặng tỷ lệ >50%).

Anh Liên Văn Phướcấp Trường Thành A làm theo quy trình kỹ thuật như: làm kỹ có đánh rãnh thoát phèn và bón phân lân, sạ đồng loạt theo lịch thông báo, mật độ sạ bình quân 150 kg/ha, ủ kích kháng biosar cho lúa giống 1 ngày trước khi gieo, và phun biosar 25 ngày sau sạ (NSS); đến 55 NSS phun nấm Trico ngừa bệnh đốm vằn giúp gốc lúa sạch bệnh cứng cây, và phun 2 lần nấm Xanh phòng trừ rầy Nâu. Chỉ phun thuốc hóa học khi lúa sắp trổ để ngừa thối cổ gié, chọn lọc thuốc đặc trị ít mẫn cảm với nấm trong thuốc Ometar giúp lúa phát triển tốt, bông lúa dài.

Đối với Trường Khánh là 1 trong 10 xã/ phường được tỉnh Sóc Trăng chọn thí điểm xây dựng “nông thôn mới”; đây là lần đầu tiên nông dân được trực tiếp Viện Lúa ĐBSCL hướng dẫn cấy nấm Xanh, sau 2 lần phun nấm: lúc 35 NSS và 55 NSS mật độ rầy Nâu giảm rất rõ so với ruộng đối chứng; anh Châu Quốc Cuicùng các anhTiến, anh Địnhrất tâm đắc vì đã chứng kiến rầy Nâu chết sau khi phun 21 ngày do nấm ký sinh nấm Xanh rất dễ phun không gây ngộ độc cho người phun thuốc.

Đặc biệt đã giúp nông dân làm quen với khái niệm phòng trừ sinh học và củng cố nguyên tắc IPM trong canh tác lúa; tăng cường kiến thức cho nông dân ứng dụng rộng rãi các chế phẩm sinh học nhằm từng bước thay thế các loại vật tư độc hại như: thuốc bảo vệ thực vật hóa học và phân bón vô cơ…vào quá trình sản xuất, từ đó làm hệ sinh thái đồng ruộng ngày thêm đa dạng bền vững, từng bước cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường ở nông thôn, nhất là môi trường nước ở các hệ thống kênh, rạch tốt hơn. Đây là mục tiêu phấn đấu của ngành nông nghiệp đang triển khai thực hiện theo Thông báo số 157/TB.TU ngày 07/9/2010 của Ban thường vụ tỉnh Sóc Trăng chọn 10 xã/phường làm thí điểm xây dựng nông thôn mới.

Ngoài việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mới, bước đầu giúp cho người nông dân tiếp cận quy trình chăn nuôi nấm Xanh. Qua đó nông dân có khả năng tự sản xuất nấm để quản lý tốt sâu cuốn lá và rầy Nâu trên lúa mà còn khẳng định tính khoa học của việc áp dụng liên hoàn kỹ thuật canh tác và sử dụng các chế phẩm sinh học: Biosar 3 nấm Trico của Đại học Cần Thơ sản xuất, nấm Xanh giúp cây lúa khỏe, phát triển tốt ngay từ đầu. Nhờ áp dụng kỹ thuật 1 phải 5 giảm, số lần bơm nước ít hơn từ 1 – 2 lần/vụ; do áp dụng kỹ thuật tưới nước tiết kiệm, ở ruộng mô hình lúa không bị đổ ngã so với ruộng đối chứng.

Vì vậy, giá thành thấp, trung bình ruộng mô hình 1 ha giảm được: giống 230.000 đồng, phân 539.000 đồng, thuốc hóa học 2.515.000 đồng, giảm bơm nước 2 lần = 200.000 đồng và giảm giá thành 416 đồng/kg lúa.

Sản xuất tập trung mở rộng diện tích thu hoạch bằng máy, sẽ giảm tình hình thiếu lao động thủ công theo thời vụ, giảm thất thoát sau thu hoạch, góp phần nâng cao chất lượng nông sản, tăng năng suất 200 kg/ha, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm, tăng thu nhập và lợi nhuận ruộng mô hình cao hơn 6.153.000 đồng/ha, thuận lợi cho việc sử dụng máy cắt lúa. Bình quân năng suất lúa tươi trên 8 tấn/ha. Cá biệt có hộ anh Châu Quốc Cui, Liêng Văn Phước và anh Vương Hiệp đạt năng suất 8.5 tấn/ha.

Thành công của mô hình không chỉ giúp nông dân tự sản xuất được nấm Xanh trừ rầy Nâu, mà là bước quan trọng giúp nông dân hoàn thiện dần quy trình sản xuất lúa theo hướng thân thiện với môi trường và nâng cao chất lượng hạt gạo. Cái được hơn cả là khẳng định một lối suy nghĩ mới, cách làm mới, lấy việc liên kết 4 nhà, cụ thể Doanh nghiệp Công ty Thành Tín Sóc Trăng tiêu thụ gần 200 tấn lúa làm giống xác nhận, giúp nông dân trong tỉnh có lúa giống sản xuất vụ Đông Xuân.

Ngoài ra, nông dân làm theo mô hình vừa được nâng cao kiến thức về an toàn thực phẩm – bảo vệ môi trường, vừa nâng cao đời sống vật chất tinh thần, góp phần xây dựng vùng nông thôn ngày một văn minh và giàu đẹp, theo chủ trương xây dựng nông thôn mới (Theo Quyết định 491/2009/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ).

Lâm Thị Thanh Tùng và nnk - Thông tin KHCN Sóc Trăng, số 2/2011, 12 – 14