Hệ thống, thiết bị chủ động phòng cháy chữa cháy

Hệ thống báo cháy tự điều khiển

Phổ biến nhất ở nước ta hiện nay là hệ thống báo cháy thông minh tự điều khiển, một dạng hệ thống báo cháy thông thường (conventional fire  alarm system) đã được áp dụng trên thế giới nhiều năm qua, phù hợp trong những hiện trường nhỏ, hoặc những chủ sử dụng mà ngân sách có hạn.

Các thiết bị thuộc hệ thống báo cháy gồm:

Control panel (trung tâm điều khiển hệ thống)là nơi hiển thị những thông tin liên quan đến trạng thái hoạt động của hệ thống. Khi có báo động hoặc có lỗi kỹ thuật, nó báo cho biết nơi nào đã xảy ra sự cố, nhờ đó con người có thể nhanh chóng chọn biện pháp đối phó thích hợp. Control panel nhận tín hiệu ngõ vào từ các thiết bị khởi báo (đầu báo khói, đầu báo nhiệt, công tắc khẩn,...) và phát các tín hiệu tới các ngõ ra (chuông, còi, loa phóng thanh, đèn báo cháy,...). Nhiều thiết bị khởi báo có thể nối chung vào một mạch dây. Mỗi mạch dây chạy về tủ trung tâm gọi là một zone.

Annunciator (bộ hiển thị phụ):tại những hiện trường rộng lớn, nơi mà việc hiển thị thông tin báo cháy cần thông báo tại hơn một vị trí, thì dùng annunciator như là một thiết bị hiển thị bổ sung. Control panel là nơi hiển thị thứ nhất. Annunciator là nơi hiển thị thứ hai. Có thể nối kết cùng lúc nhiều annunciator.

Đầu báo khói:đặt trên trần nhà, tại những nơi mà tiên liệu sẽ có khói xuất hiện như là dấu hiệu đầu tiên khi có cháy xảy ra. Khói phát ra từ nguồn cháy, bay lên cao, xâm nhập vào bầu cảm ứng của đầu báo khói, và kích hoạt tín hiệu báo động, truyền về tủ báo cháy.

Đầu báo nhiệt:đặt trên trần nhà, tại những nơi mà tiên liệu rằng hơi nóng (nhiệt) xuất hiện trong bầu không khí chung quanh đầu báo như là dấu hiệu đầu tiên khi có cháy xảy ra. Nhiệt phát ra từ nguồn cháy, kích hoạt bộ phận cảm nhiệt của đầu báo khói, và kích hoạt tín hiệu báo động, truyền về tủ báo cháy. Có 2 loại đầu báo nhiệt: đầu báo nhiệt cố định và đầu báo nhiệt gia tăng. Đầu báo nhiệt cố định kích hoạt tín hiệu báo động khi nhiệt độ chung quanh nó tăng lên tới một ngưỡng đã được xác định trước, thí dụ 580C, 680C, 1080C chẳng hạn. Còn đầu báo nhiệt gia tăng thì kích hoạt tín hiệu báo động khi nhiệt độ chung quanh nó đột ngột tăng lên bất thường trong một khoảng thời gian ngắn; thí dụ tăng đột ngột 60C/phút, 80C/phút.

Đầu báo lửa:phát hiện tia tử ngoại phát ra từ ngọn lửa. Nó rất nhạy cảm với tia lửa, thường được dùng tại những môi trường vô cùng nhạy cảm, dễ bắt lửa, thí dụ như kho chứa xăng dầu.

Công tắc khẩn:nếu những thiết bị khởi báo trên là loại thiết bị kích hoạt tự động, thì công tắc khẩn là loại thiết bị kích hoạt thủ công. Nói cách khác, con người có thể chủ động kích hoạt tín hiệu báo cháy bằng cách tác động vào thiết bị này mỗi khi chính mình tận mắt phát hiện cháy trước khi các thiết bị báo cháy khởi kích. Ngoài ra hệ thống còn có chuông, còi, loa phóng thanh, đèn báo cháy là thiết bị hỗ trợ đầu ra của trung tâm điều khiển, thông báo sự cố cháy cho những người đang sinh hoạt trong khu vực có ảnh hưởng biết, để tìm lối thoát hiểm.

Hiện nay, hệ thống báo cháy thông minh dạng này do nhiều đơn vị trong và ngoài nước cung cấp và lắp đặt. Phương thức hoạt động là giống nhau nhưng các thiết bị đi kèm hệ thống có thể khác nhau, tùy nhà sản xuất. Giá từ 10 - 15 triệu đồng/hệ thống, tùy đặc điểm không gian, quy mô.

Thiết bị tự động chữa cháy

Thiết bị do Công ty Intoc giới thiệu rất hiệu quả, đơn giản và tiện dụng và đặc biệt giá chỉ vài trăm ngàn đồng. Nguyên lý hoạt động như sau: dùng loại bình chữa cháy mini (bình CO2 từ 2 - 10 kg) hiện phổ biến trong các gia đình, tạo một đầu phun bằng kim loại dẫn nhiệt tốt có khoan nhiều lỗ nhỏ (đường kính lỗ khoảng 1 mm), trám vào các lỗ một lớp keo chuyên dụng (bị nóng chảy ở nhiệt độ từ 72 độ C). Bình chữa cháy được đem gắn phía trên nơi có nguy cơ phát cháy, đầu phun hướng xuống. Khi có xảy ra cháy, nhiệt độ tăng làm chất keo ở đầu phun chảy ra, áp lực có sẵn trong bình chữa cháy giúp bình tự động phun khí CO2, bột chữa cháy dập tắt đám cháy (phạm vi phun rộng). Ngoài ra bình còn được lắp đặt thêm miếng che ở bên dưới nhằm dập tắt cháy một cách triệt để. Giải pháp thiết bị này tỏ ra phù hợp cho việc PCCC chủ động (lắp đặt sẵn) tại nhà kho, nhà xưởng, nơi chật hẹp, người khó vào chữa cháy, có nguy cơ cháy cao…

Nguồn: Khoa học phổ thông, 30/03/2007