Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ sáu, 04/11/2005 14:54 (GMT+7)

Hành tinh ngoài Thái dương hệ

Ngay từ năm 1686, Fontenelle (1657-1757, sống lâu 100 tuổi!) vừa có chân trong Viện Hàn lâm Văn chương Pháp, vừa có chân trong Viện Hàn lâm Khoa học, nơi ông ta làm Thư ký vĩnh viễn (Secrétaire perpétuel) đã xuất bản tác phẩm Entretiens sur la pluralité des mondes (Luận đàm về hiện tượng có nhiềuthế giới). Vừa đứng về phương diện logic, vừa theo môn học xác xuất thống kê, không thể nào Trái đất của chúng ta lại là hành tinh duy nhất trong vụ trụ có sự sống với các sinh vật thông minh. Riêng trong dải Ngân hà, trong đó có Thái dương hệ của chúng ta, đã có khoảng vài trăm tỷ ngôi sao, trong số đó có những ngôi sao đóng vai Mặt trời với các hành tinh chạy vòng quanh. Thế mà vũ trụ gồm hàng tỷ thiên hà như dải Ngân hà của chúng ta!

Edward Barmard (1857-1923), quốc tịch Hoa Kỳ, năm 1892 khám phá xung quanh một sao trong chòm Ophiucus cách Trái đất 6 năm ánh sáng (6x10 13km), 2 hành tinh:

- Một hành tinh có khối lượng bằng 0,8 khối lượng của Mộc tinh, tức là 0,8x19.10 26kg, vòng quanh sao mẹ một vòng mất 11 năm 7 tháng (một năm trên đó);

- Một hành tinh có khối lượng bằng 0,4 khối lượng Mộc tinh, tức 0,4x19.10 26kg, vòng quanh sao mẹ mất 20 năm (một năm trên đó).

Từ đó đến nay, một đằng, kể từ năm 1960, Francis Drake, ở Thiên văn đài Arecibo trên đảo Porto Rico thuộc Hoa Kỳ, liên tục phóng tín hiệu vào vũ trụ để cố gắng bắt liên lạc với một trong các hành tinh ngoài Thái dương hệ, nhưng cho tới nay ông không thành công và vũ trụ tiếp tục “im lìm sao chẳng trả lời lòng ta”!

- Một đằng, lâu lâu người ta lại loan báo phát hiện những hành tinh mới, ở ngoài Thái dương hệ, nhưng không chắc có đời sống trên đó:

* Năm 1996, 11 hành tinh

* Năm 1999, 10 hành tinh

* Năm 2000, 24 hành tinh

* Năm 2001, 20 hành tinh

* Năm 2002, kỷ lục với 28 hành tinh!

Mặt khác, gần nhất là hành tinh quanh sao Barnard, chỉ cách Trái đất có 6 năm ánh sáng; rồi đến hành tinh quanh Eridani, trong chòm sao Eridan, cách 10,6 năm ánh sáng. Xa nhất là các hành tinh cách Trái đất tới 1.700 năm ánh sáng, rồi đến các hành tinh ở xa 5.000 năm ánh sáng. Nếu ta nhớ lại dải ngân hà hình một cái bánh (tuy vẫn là hình xoắn ốc) dài 100.000 năm ánh sáng, dày 20.000 năm ánh sáng, thì tất cả các hành tinh tuy ở ngoài Thái dương hệ nhưng có nhiều khả năng ở trong dải Ngân hà. Đáng chú ý là tất cả các hành tinh ngoài Thái dương hệ đều nặng hơn Trái đất.

Những điều kiện cần thiết để có đời sống trên các hành tinh ngoài Thái dương hệ chắc gồm có:

- Một nhiệt độ thích hợp:đời sống chỉ có thể tồn tại trong những giới hạn nhiệt độ tương đối hẹp. Trên Trái đất của chúng ta, điểm có nhiệt độ thấp nhất vào mùa đông có lẽ là Verkholansk (Siberi, - 79ºC), điểm có nhiệt độ cao nhất vào buổi trưa có lẽ là sa mạc Sahara(Algeri, + 60ºC). Dù sao thì các nhà Sinh học cho rằng tế bào sẽ chết nếu nhiệt độ vượt qua +100ºC và đời sống không thể tồn tại được nếu nhiệt độ xuống dưới -100ºC.

- Sự hiện hữu của nước:Từ 60% đến 90% thể tích của tế bào là nước và mỗi ngày một người uống ít ra là một lít nước. Đã đành là các sinh vật cấp dưới (lichen) có thể chịu đựng được hạn hán kéo dài và hoa hồng Jéricho ( Palestine ) cuộn tròn lại khi trời khô và duỗi ra khi trời ẩm, nhưng đấy chỉ là ngoại lệ! Nước là dung môi hoà tan nhiều chất nhất và điều hoà nhiệt độ vì tỷ nhiệt của nó lớn nhất trong các chất rắn và lỏng. Sự sống nảy nở khi chất hợp vô cơ CO 2(khí carbonic trong khí quyển) hợp với nước H 2O để cho oxygen (dưỡng khí) và chất hợp hữu cơ C 6H 12O 6(glucoz tức đường ngào) dưới tác dụng xúc tác của diệp lục tố (clorophyl) trong cây xanh và tác dụng của ánh Mặt trời: 6CO 2+ 6H 2O - > C 6H 12O 6+ 6O 2

Các phi thuyền của Hoa Kỳ lên Hoả tinh không phải để tìm vàng mà để tìm nước!

- Một khí quyển: Theo các nhà sinh học:

* Từ 0,4 atmospher trở lên, trên núi cao, bắt đầu có thực vật và động vật.

* Từ 0,5 atmospher tới 1 atmosphere (áp xuất chuẩn): thích hợp với đa số thực vật, động vật và con người.

* Trên 1 atmosphere tới 700 atmosphere (dưới biển) là giang sơn theo thứ tự của rong biển, cá, cua…


Đã đành ngoại lệ là những sinh vật không cần không khí (anaérobie). Ozon O 3ở độ cao 35 km che chở con người chống tia tử ngoại mà độ dài sóng nhỏ hơn 300 nanomét. Khí quyển che chở chúng ta chống các vẫn thạch (météorites) cọ sát vào không khí và bốc cháy trước khi đụng mặt đất.

Nguồn: Khoa học phổ thông, số 39(1162)

Xem Thêm

Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

489 đại biểu chính thức tham dự Đại hội Liên hiệp Hội Việt Nam lần thứ IX
Ngày 24/8 tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) đã tổ chức gặp mặt đại diện các cơ quan báo chí, thông tin về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031. Theo Ban Tổ chức, Đại hội sẽ diễn ra trong hai ngày 27 và 28/8 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, với chủ đề “Đoàn kết - Sáng tạo - Đột phá - Phát triển”.
Phú Thọ: Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch và tuân thủ chất lượng sản phẩm
Ngày 21/8/2026, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Phú Thọ, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ, trực tiếp là Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, phối hợp với Hội Mã số Mã vạch Việt Nam tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến kiến thức về truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch, ghi nhãn hàng hóa và công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm.
Lào Cai: Phó Chủ tịch UBND tỉnh Giàng Quốc Hưng làm Trưởng ban Tổ chức Hội thi
Ngày 20/8, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh đã ký ban hành Quyết định số 2945/QĐ-UBND về việc kiện toàn và thành lập Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật cùng Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng cấp tỉnh. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Giàng Quốc Hưng được tín nhiệm giao trọng trách Trưởng ban.
Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tháng 8/2026: tập trung hoàn tất công tác tổ chức Đại hội IX
Chiều 22/8, Ban Chấp hành Đảng bộ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) tổ chức hội nghị thường kỳ nhằm đánh giá kết quả công tác tháng 8, triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 9/2026 và báo cáo công tác chỉ đạo chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc LHHVN lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031.
Vĩnh Long: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, hướng đến sản xuất nông nghiệp hữu cơ
Ngày 21/8/2026, tại xã An Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long phối hợp với Chi cục Môi trường tỉnh và UBND xã An Phú Tân tổ chức Hội nghị tập huấn tuyên truyền, nâng cao nhận thức về công tác bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng đến sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ.
GS.TS. Chu Phạm Ngọc Sơn: Một đời đưa tri thức khoa học vào thực tiễn
Cuốn sách “Giáo sư - Tiến sĩ Chu Phạm Ngọc Sơn, Nhà Giáo thanh cao, Nhà Khoa học tài năng, một nhân cách lớn” vừa được ra mắt tại TP. Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh của cố GS.TS Chu Phạm Ngọc Sơn. Ấn phẩm là sự tri ân đối với một nhà khoa học tiêu biểu – người đã dành trọn cuộc đời gắn tri thức khoa học với thực tiễn sản xuất, giáo dục và sự phát triển của đất nước.
Tạp chí Môi trường và Xã hội hưởng ứng phong trào xây dựng “Mái ấm bình yên”
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân (19/8/1945 - 19/8/2026) và 21 năm Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (19/8/2005 - 19/8/2026), ngày 18/8, Tạp chí Môi trường và Xã hội phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Cái Nhum tổ chức lễ khởi công 2 căn nhà “Mái ấm bình yên” cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Tư vấn, phản biện của VUSTA - Từ thực tiễn đến yêu cầu đổi mới
Từ thực tiễn tư vấn, phản biện Dự án khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê, Hà Tĩnh, có thể thấy rõ giá trị của việc huy động trí tuệ đa ngành, nhận diện rủi ro và cung cấp những luận cứ khoa học độc lập cho quá trình xem xét, quyết định. Đây cũng là cơ sở để nhìn nhận những yêu cầu đổi mới hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) hiện nay.
Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Ngọc Linh dự diễn tập bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian tầm thấp
Ngày 18/8/2026, tại xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên, Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam tổ chức Chương trình diễn tập thực chiến bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian tầm thấp. PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tham dự chương trình.