Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ sáu, 04/11/2005 14:54 (GMT+7)

Hành tinh ngoài Thái dương hệ

Ngay từ năm 1686, Fontenelle (1657-1757, sống lâu 100 tuổi!) vừa có chân trong Viện Hàn lâm Văn chương Pháp, vừa có chân trong Viện Hàn lâm Khoa học, nơi ông ta làm Thư ký vĩnh viễn (Secrétaire perpétuel) đã xuất bản tác phẩm Entretiens sur la pluralité des mondes (Luận đàm về hiện tượng có nhiềuthế giới). Vừa đứng về phương diện logic, vừa theo môn học xác xuất thống kê, không thể nào Trái đất của chúng ta lại là hành tinh duy nhất trong vụ trụ có sự sống với các sinh vật thông minh. Riêng trong dải Ngân hà, trong đó có Thái dương hệ của chúng ta, đã có khoảng vài trăm tỷ ngôi sao, trong số đó có những ngôi sao đóng vai Mặt trời với các hành tinh chạy vòng quanh. Thế mà vũ trụ gồm hàng tỷ thiên hà như dải Ngân hà của chúng ta!

Edward Barmard (1857-1923), quốc tịch Hoa Kỳ, năm 1892 khám phá xung quanh một sao trong chòm Ophiucus cách Trái đất 6 năm ánh sáng (6x10 13km), 2 hành tinh:

- Một hành tinh có khối lượng bằng 0,8 khối lượng của Mộc tinh, tức là 0,8x19.10 26kg, vòng quanh sao mẹ một vòng mất 11 năm 7 tháng (một năm trên đó);

- Một hành tinh có khối lượng bằng 0,4 khối lượng Mộc tinh, tức 0,4x19.10 26kg, vòng quanh sao mẹ mất 20 năm (một năm trên đó).

Từ đó đến nay, một đằng, kể từ năm 1960, Francis Drake, ở Thiên văn đài Arecibo trên đảo Porto Rico thuộc Hoa Kỳ, liên tục phóng tín hiệu vào vũ trụ để cố gắng bắt liên lạc với một trong các hành tinh ngoài Thái dương hệ, nhưng cho tới nay ông không thành công và vũ trụ tiếp tục “im lìm sao chẳng trả lời lòng ta”!

- Một đằng, lâu lâu người ta lại loan báo phát hiện những hành tinh mới, ở ngoài Thái dương hệ, nhưng không chắc có đời sống trên đó:

* Năm 1996, 11 hành tinh

* Năm 1999, 10 hành tinh

* Năm 2000, 24 hành tinh

* Năm 2001, 20 hành tinh

* Năm 2002, kỷ lục với 28 hành tinh!

Mặt khác, gần nhất là hành tinh quanh sao Barnard, chỉ cách Trái đất có 6 năm ánh sáng; rồi đến hành tinh quanh Eridani, trong chòm sao Eridan, cách 10,6 năm ánh sáng. Xa nhất là các hành tinh cách Trái đất tới 1.700 năm ánh sáng, rồi đến các hành tinh ở xa 5.000 năm ánh sáng. Nếu ta nhớ lại dải ngân hà hình một cái bánh (tuy vẫn là hình xoắn ốc) dài 100.000 năm ánh sáng, dày 20.000 năm ánh sáng, thì tất cả các hành tinh tuy ở ngoài Thái dương hệ nhưng có nhiều khả năng ở trong dải Ngân hà. Đáng chú ý là tất cả các hành tinh ngoài Thái dương hệ đều nặng hơn Trái đất.

Những điều kiện cần thiết để có đời sống trên các hành tinh ngoài Thái dương hệ chắc gồm có:

- Một nhiệt độ thích hợp:đời sống chỉ có thể tồn tại trong những giới hạn nhiệt độ tương đối hẹp. Trên Trái đất của chúng ta, điểm có nhiệt độ thấp nhất vào mùa đông có lẽ là Verkholansk (Siberi, - 79ºC), điểm có nhiệt độ cao nhất vào buổi trưa có lẽ là sa mạc Sahara(Algeri, + 60ºC). Dù sao thì các nhà Sinh học cho rằng tế bào sẽ chết nếu nhiệt độ vượt qua +100ºC và đời sống không thể tồn tại được nếu nhiệt độ xuống dưới -100ºC.

- Sự hiện hữu của nước:Từ 60% đến 90% thể tích của tế bào là nước và mỗi ngày một người uống ít ra là một lít nước. Đã đành là các sinh vật cấp dưới (lichen) có thể chịu đựng được hạn hán kéo dài và hoa hồng Jéricho ( Palestine ) cuộn tròn lại khi trời khô và duỗi ra khi trời ẩm, nhưng đấy chỉ là ngoại lệ! Nước là dung môi hoà tan nhiều chất nhất và điều hoà nhiệt độ vì tỷ nhiệt của nó lớn nhất trong các chất rắn và lỏng. Sự sống nảy nở khi chất hợp vô cơ CO 2(khí carbonic trong khí quyển) hợp với nước H 2O để cho oxygen (dưỡng khí) và chất hợp hữu cơ C 6H 12O 6(glucoz tức đường ngào) dưới tác dụng xúc tác của diệp lục tố (clorophyl) trong cây xanh và tác dụng của ánh Mặt trời: 6CO 2+ 6H 2O - > C 6H 12O 6+ 6O 2

Các phi thuyền của Hoa Kỳ lên Hoả tinh không phải để tìm vàng mà để tìm nước!

- Một khí quyển: Theo các nhà sinh học:

* Từ 0,4 atmospher trở lên, trên núi cao, bắt đầu có thực vật và động vật.

* Từ 0,5 atmospher tới 1 atmosphere (áp xuất chuẩn): thích hợp với đa số thực vật, động vật và con người.

* Trên 1 atmosphere tới 700 atmosphere (dưới biển) là giang sơn theo thứ tự của rong biển, cá, cua…


Đã đành ngoại lệ là những sinh vật không cần không khí (anaérobie). Ozon O 3ở độ cao 35 km che chở con người chống tia tử ngoại mà độ dài sóng nhỏ hơn 300 nanomét. Khí quyển che chở chúng ta chống các vẫn thạch (météorites) cọ sát vào không khí và bốc cháy trước khi đụng mặt đất.

Nguồn: Khoa học phổ thông, số 39(1162)

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng nhận danh hiệu Giáo sư danh dự Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga
Sáng 30/4/2026, tại Trường Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga (MPEI), TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA đã vinh dự đón nhận danh hiệu Giáo sư danh dự của MPEI. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng là công dân đầu tiên của Việt Nam được trao tặng danh hiệu Giáo sư tại MPEI, đứng trong bảng danh dự cùng với các nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới.
51 năm thống nhất đất nước: Khơi thông nguồn lực tri thức trong kỷ nguyên mới
Thông tấn xã Việt Nam giới thiệu bài phỏng vấn với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) về vai trò của lực lượng trí thức và những giải pháp đột phá để hiện thực hóa khát vọng hùng cường vào năm 2030 và 2045.
Phát huy vai trò nòng cốt của trí thức KH&CN tỉnh Cà Mau
Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tổ chức thành công thực sự đã mở ra một không gian mới để hội tụ sức mạnh, tâm huyết và trí tuệ của đội ngũ trí thức tỉnh nhà, định hình con đường kiến tạo và phát triển trong kỷ nguyên mới của đất nước.
Công bố Quyết định bổ nhiệm Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Tri thức
Ngày 28/4, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội nghị Công bố quyết định về công tác cán bộ. Tại hội nghị, TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA đã trao Quyết định bổ nhiệm bà Bùi Thị Thu Hằng, Phó Giám đốc phụ trách, Phó Tổng biên tập NXB Tri thức giữ chức vụ Giám đốc, Tổng biên tập NXB Tri thức.
Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tổ chức Hội nghị Ban Thường vụ - Ban Chấp hành tháng 4/2026
Ngày 28/4, tại Hà Nội, Đảng bộ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) tổ chức Hội nghị Ban Thường vụ - Ban Chấp hành nhằm đánh giá kết quả công tác, đồng thời triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác xây dựng Đảng và chuẩn bị cho Đại hội LHHVN nhiệm kỳ mới.
Nâng tầm sức mạnh văn hóa vùng Đất Tổ - Động lực quan trọng cho phát triển bền vững
Phát triển văn hóa và con người là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh bền vững. Quan điểm đó tiếp tục được khẳng định mạnh mẽ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nghị quyết nhấn mạnh văn hóa phải thấm sâu vào đời sống xã hội, gắn kết hài hòa với chính trị, kinh tế, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng dự Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cà Mau lần thứ I
Ngày 23/4, Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng chúc mừng, đánh giá cao những nỗ lực rất lớn của Liên hiệp Hội tỉnh, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh TVPB, ĐMST&CĐS, lan tỏa tri thức KH&CN, phục vụ trực tiếp đời sống người dân địa phương.
Tuyên Quang: Thúc đẩy năng lực triển khai năng lực hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS trong sinh viên
Ngày 21/4, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (KH&KT) tỉnh Tuyên Quang phối hợp với Trường Cao đẳng Tuyên Quang tổ chức Hội thảo tập huấn, phổ biến kiến thức “Thúc đẩy năng lực triển khai hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sinh viên” bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.