Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ sáu, 04/11/2005 14:54 (GMT+7)

Hành tinh ngoài Thái dương hệ

Ngay từ năm 1686, Fontenelle (1657-1757, sống lâu 100 tuổi!) vừa có chân trong Viện Hàn lâm Văn chương Pháp, vừa có chân trong Viện Hàn lâm Khoa học, nơi ông ta làm Thư ký vĩnh viễn (Secrétaire perpétuel) đã xuất bản tác phẩm Entretiens sur la pluralité des mondes (Luận đàm về hiện tượng có nhiềuthế giới). Vừa đứng về phương diện logic, vừa theo môn học xác xuất thống kê, không thể nào Trái đất của chúng ta lại là hành tinh duy nhất trong vụ trụ có sự sống với các sinh vật thông minh. Riêng trong dải Ngân hà, trong đó có Thái dương hệ của chúng ta, đã có khoảng vài trăm tỷ ngôi sao, trong số đó có những ngôi sao đóng vai Mặt trời với các hành tinh chạy vòng quanh. Thế mà vũ trụ gồm hàng tỷ thiên hà như dải Ngân hà của chúng ta!

Edward Barmard (1857-1923), quốc tịch Hoa Kỳ, năm 1892 khám phá xung quanh một sao trong chòm Ophiucus cách Trái đất 6 năm ánh sáng (6x10 13km), 2 hành tinh:

- Một hành tinh có khối lượng bằng 0,8 khối lượng của Mộc tinh, tức là 0,8x19.10 26kg, vòng quanh sao mẹ một vòng mất 11 năm 7 tháng (một năm trên đó);

- Một hành tinh có khối lượng bằng 0,4 khối lượng Mộc tinh, tức 0,4x19.10 26kg, vòng quanh sao mẹ mất 20 năm (một năm trên đó).

Từ đó đến nay, một đằng, kể từ năm 1960, Francis Drake, ở Thiên văn đài Arecibo trên đảo Porto Rico thuộc Hoa Kỳ, liên tục phóng tín hiệu vào vũ trụ để cố gắng bắt liên lạc với một trong các hành tinh ngoài Thái dương hệ, nhưng cho tới nay ông không thành công và vũ trụ tiếp tục “im lìm sao chẳng trả lời lòng ta”!

- Một đằng, lâu lâu người ta lại loan báo phát hiện những hành tinh mới, ở ngoài Thái dương hệ, nhưng không chắc có đời sống trên đó:

* Năm 1996, 11 hành tinh

* Năm 1999, 10 hành tinh

* Năm 2000, 24 hành tinh

* Năm 2001, 20 hành tinh

* Năm 2002, kỷ lục với 28 hành tinh!

Mặt khác, gần nhất là hành tinh quanh sao Barnard, chỉ cách Trái đất có 6 năm ánh sáng; rồi đến hành tinh quanh Eridani, trong chòm sao Eridan, cách 10,6 năm ánh sáng. Xa nhất là các hành tinh cách Trái đất tới 1.700 năm ánh sáng, rồi đến các hành tinh ở xa 5.000 năm ánh sáng. Nếu ta nhớ lại dải ngân hà hình một cái bánh (tuy vẫn là hình xoắn ốc) dài 100.000 năm ánh sáng, dày 20.000 năm ánh sáng, thì tất cả các hành tinh tuy ở ngoài Thái dương hệ nhưng có nhiều khả năng ở trong dải Ngân hà. Đáng chú ý là tất cả các hành tinh ngoài Thái dương hệ đều nặng hơn Trái đất.

Những điều kiện cần thiết để có đời sống trên các hành tinh ngoài Thái dương hệ chắc gồm có:

- Một nhiệt độ thích hợp:đời sống chỉ có thể tồn tại trong những giới hạn nhiệt độ tương đối hẹp. Trên Trái đất của chúng ta, điểm có nhiệt độ thấp nhất vào mùa đông có lẽ là Verkholansk (Siberi, - 79ºC), điểm có nhiệt độ cao nhất vào buổi trưa có lẽ là sa mạc Sahara(Algeri, + 60ºC). Dù sao thì các nhà Sinh học cho rằng tế bào sẽ chết nếu nhiệt độ vượt qua +100ºC và đời sống không thể tồn tại được nếu nhiệt độ xuống dưới -100ºC.

- Sự hiện hữu của nước:Từ 60% đến 90% thể tích của tế bào là nước và mỗi ngày một người uống ít ra là một lít nước. Đã đành là các sinh vật cấp dưới (lichen) có thể chịu đựng được hạn hán kéo dài và hoa hồng Jéricho ( Palestine ) cuộn tròn lại khi trời khô và duỗi ra khi trời ẩm, nhưng đấy chỉ là ngoại lệ! Nước là dung môi hoà tan nhiều chất nhất và điều hoà nhiệt độ vì tỷ nhiệt của nó lớn nhất trong các chất rắn và lỏng. Sự sống nảy nở khi chất hợp vô cơ CO 2(khí carbonic trong khí quyển) hợp với nước H 2O để cho oxygen (dưỡng khí) và chất hợp hữu cơ C 6H 12O 6(glucoz tức đường ngào) dưới tác dụng xúc tác của diệp lục tố (clorophyl) trong cây xanh và tác dụng của ánh Mặt trời: 6CO 2+ 6H 2O - > C 6H 12O 6+ 6O 2

Các phi thuyền của Hoa Kỳ lên Hoả tinh không phải để tìm vàng mà để tìm nước!

- Một khí quyển: Theo các nhà sinh học:

* Từ 0,4 atmospher trở lên, trên núi cao, bắt đầu có thực vật và động vật.

* Từ 0,5 atmospher tới 1 atmosphere (áp xuất chuẩn): thích hợp với đa số thực vật, động vật và con người.

* Trên 1 atmosphere tới 700 atmosphere (dưới biển) là giang sơn theo thứ tự của rong biển, cá, cua…


Đã đành ngoại lệ là những sinh vật không cần không khí (anaérobie). Ozon O 3ở độ cao 35 km che chở con người chống tia tử ngoại mà độ dài sóng nhỏ hơn 300 nanomét. Khí quyển che chở chúng ta chống các vẫn thạch (météorites) cọ sát vào không khí và bốc cháy trước khi đụng mặt đất.

Nguồn: Khoa học phổ thông, số 39(1162)

Xem Thêm

Phát triển nhân lực trẻ cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách phát triển nhân lực trẻ chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ và năng lượng nguyên tử, với thời hạn hoàn thành trong quý IV/2026.
Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.
Đưa tri thức số về bản, giúp người dân làm chủ công nghệ
Phổ biến kiến thức khoa học, kỹ thuật chỉ thực sự phát huy giá trị khi người dân có thể vận dụng vào đời sống. Từ hoạt động giảng dạy của chuyên gia Hội Mã số Mã vạch Việt Nam trong chương trình tập huấn “Người bản số” tại Lào Cai, có thể thấy rõ cách tiếp cận lấy kỹ năng thực hành, khả năng tự chủ và an toàn trên môi trường số làm trọng tâm.
VUSTA tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở
Nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng xử lý tình huống cháy, nổ cho cán bộ, nhân viên làm việc tại tòa nhà, ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức tập huấn công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn. Chương trình kết hợp phổ biến quy định pháp luật với hướng dẫn kỹ năng thực hành, góp phần chủ động phòng ngừa và hạn chế thiệt hại khi có sự cố xảy ra.
Phát huy vai trò cầu nối của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Tăng cường kết nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển đất nước.
Đắk Lắk: Từ chính sách đãi ngộ đến yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao
Việc HĐND tỉnh Đắk Lắk thông qua Nghị quyết quy định chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026- 2031 thể hiện sự đồng thuận cao đối với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho phát triển trong giai đoạn mới. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chính sách đi vào cuộc sống, thu hút được người có năng lực và tạo môi trường để trí thức cống hiến.
Bác Giáp: Sâu nặng những ân tình với VIFOTЕС
Điều mà những người làm khoa học kính phục ở con người Đại tướng Võ Nguyên Giáp là cả khi khỏe mạnh hay đau yếu, ông vẫn hướng tới việc chung, vì sự nghiệp đổi mới, sáng tạo của đất nước. Khi sức khỏe không còn đủ để đến tham dự các lễ trao giải, tôn vinh nhà khoa học, Đại tướng vẫn dõi theo; các thành viên trong Quỹ và Liên hiệp Hội Việt Nam vẫn đến gặp Đại tướng để báo cáo và nghe chỉ đạo.
Phụ nữ VUSTA: Tự tin tỏa sáng và làm chủ hạnh phúc
Sáng ngày 20/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức đã tổ chức Chương trình chúc mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Sự kiện là dịp tôn vinh nét đẹp của đội ngũ nữ cán bộ, người lao động VUSTA, đồng thời lan tỏa những thông điệp truyền cảm hứng về hành trình tự tin, hạnh phúc của phụ nữ.