Hàng thủ công mỹ nghệ mây tre đan xuât khẩu: Hiện thực còn nhỏ bé so với tiềm năng

- Giá trị thực thu từ nhóm mặt hàng xuất khẩu này là khá cao.

- Tuy nhiên, các doanh nghiệp còn thiếu thông tin và nghèo nàn về kiểu dáng, mẫu mã.

Nhóm hàng may tre đan là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của hàng thủ công mỹ nghệ nước ta. Việt Nam (VN) có nhiều loại song, mây, tre, trúc, là nguồn nguyên liệu dồi dào cho sản xuất những mặt hàng thủ công mỹ nghệ. Hơn nữa, với lực lượng lao động đông đảo, khéo léo, người dân Việt Nam có thể tạo nên vô số những loại sản phẩm truyền thống. Thị trường xuất khẩu cho loại hàng hoá này cũng luôn là yếu tố thuận lợi cho các nước đang phát triển như VN, bởi không phải cạnh tranh khốc liệt như với những loại hàng sản xuất công nghiệp vốn là thế mạnh của các nước phát triển.

Xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ mây tre đan đối với nước ta có ý nghĩa cả về mặt kinh tế và xã hội. Mặc dù kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng này không lớn, chỉ khoảng 100 triệu đô la Mỹ (USD), nhưng giá trị thực thu lại rất cao. Hàng mây tre đan chủ yếu từ nguồn nguyên liệu có sẵn trong nước, nguyên liệu nhập khẩu cho sản xuất rất ít (chỉ chiếm 3-5% giá trị sản phẩm) nên giá trị thực từ xuất khẩu cao đến 95-97%, ít có mặt hàng nào xuất khẩu khác sánh kịp. Nếu chúng ta tăng 1 triệu USD xuất khẩu mặt hàng này thì thu lợi tương đương gần 5 triệu USD xuất khẩu hàng dệt may. Về mặt xã hội, khoảng 1 400 làng nghề sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ trên cả nước theo nhiều loại hình như hộ gia đình, tổ sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp tư nhân đang sử dụng hàng triệu lao động, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xoá đói, giảm nghèo rất thiết thực, phù hợp với nước ta trong giai đoạn hiện nay và trong nhiều năm sau.

Mặt hàng thủ công mỹ nghệ mây tre đan của ta rất phong phú và đa dạng, từ những vật dụng cá nhân đến những đồ dùng trong gia đình, khách sạn, công sở và những mặt hàng lưu niệm truyền thống. Gần đây, chúng ta đã xuất khẩu những mặt hàng mới có giá trị kinh tế cao như ván sàn, vách ngăn, tường ngăn cao cấp bằng tre trúc, khung xe đạp bằng song mây.

Kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ cũng tăng đều hằng năm với tốc độ khá cao và ổn định: tăng gấp đôi sau 5 năm (1999-2003) tức là khoảng 20%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng xuất khẩu chung của cả nước là 15%/năm.

Số liệu thống kê hải quan cho thấy thị trường xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ mây tre đan rất rộng: chúng ta đã xuất sang khoảng 100 nước và vùng lãnh thổ tên thế giới, trong đó thị trường chính tập trung ở các nước đang phát triển như: Nhật Bản, Đài Loan, Châu Âu, Mỹ, Canada, Hàn Quốc. tuy nhiên, đối với trong nước thì thị phần của nhóm hàng này của nước ta là quá nhỏ bé so với hàng tỷ đô la mỗi năm dành cho hàng thủ công mỹ nghệ và đồ lưu niệm nhập khẩu của nước này. Như vậy, khả năng tiêu thụ mặt hàng mỹ nghệ mây tre đan của VN vẫn còn rất lớn.

Theo nghiên cứu mới đây của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam thì hai khâu yếu nhất hiện nay khiến cho hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu của nước ta (trong đó hàng mây tre đan chiếm tỷ trọng lớn ) thiếu tính cạnh tranh, khó tiếp cận thị trường nước ngoài đó là thông tin thị trường còn yếu và kiểu dáng mẫu mã chưa đáp ứng được yêu cầu.Các doang nghiệp thường đưa ra thị trường những sản phẩm mà mình có, ít đưa ra được những sản phẩm mà thị trường cần. Không hiểu được tập quán tiêu dùng, nhu cầu về mẫu mã, kiểu dáng, kích cỡ, màu sắc, chất liệu, thiếu hiểu biết về mức giá của sản phẩm tương đương đang có trên thị trường là lý do khiến hàng của ta khó tiếp cận được thị trường và người tiêu dùng các nước. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi mà thị trường thế giới nói chung và thị trường các nước phát triển nói riêng đã bão hoà với hàng thủ công mỹ nghệ thì sản phẩm có giá rẻ chưa đủ để thoả mãn nhu cầu của khách hàng, chưa hẳn đã là lợi thế cạnh tranh. Tạo ra kiểu dáng, mẫu mã độc đáo sẽ mang lại nhiều giá trị gia tăng và nâng được vị thế của sản phẩm của VN trên thị trường quốc tế.

Như vậy, với khả năng thị trường trong nước và xuất khẩu còn rất rộng lớn, khả năng bị hạn chế bằng những rào cản kỹ thuật, thuế và phi thuế quan không đáng kể, hàng thủ công mỹ nghệ mây tre đan của VN rất có triển vọng phát triển. Chúng ta cũng cần tận dụng tốt hơn thế mạnh về nguồn nguyên liệu dồi dào, lực lượng lao động khéo tay, đông đảo, chi phí lao động thấp, cũng như việc phát triển, trông, chăm sóc và bảo vệ nguồn nguyên liệu để đảm bảo sản xuất ổn định, góp phần sản xuất thủ công mây tre đan quy mô vừa và nhỏ, nâng cao đời sống cho người dân ở các vùng nông thôn.

Nguồn: Rừng và đời sống, tháng 9-2006.