GS.TS Phạm Tất Dong: “Không thể dừng lại ở chủ trương mà là cách làm như thế nào?”

Theo ý kiến của GS Dong thì việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ghi trong Nghị quyết 28-NQ/HNTW thì Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ đưa ra mô hình trường học nào?Theo chủ đề phát triển nào? Đây là vấn đề then chốt để xác định Chương trình giáo dục. Ví dụ như nền giáo dục ở Hàn Quốc, họ đặt mục đích chuyển nền kinh tế dựa vào chế tạo sang nền kinh tế công nghiệp tri thức và sáng tạo. Để hiện thực hóa mục địch này, đương nhiên Hàn Quốc phải xây dựng con người của họ theo những yêu cầu cơ bản mà Chương trình giảng dạy Quốc gia Hàn Quốc ban hành năm 2000, đó là nuôi dưỡng tính sáng tạo trong từng học sinh, phát triển ý thức cao về nghĩa vụ công dân và hướng tới sự trưởng thành của con người thông qua việc học tập suốt đời.

Nếu chương trình giáo dục hiện nay là tốt, sách giáo khoa hiện nay có chất lượng và hiệu quả cao trong giảng dạy thì không phải bàn tới câu chuyện này. Tuy nhiên, theo logic, chương trình giáo dục và bộ sách giáo khoa hiện hành là có vấn đề. Cần chỉ ra là vấn đề gì, trên cơ sở đó mới chỉ đạo xây dựng lại chương trình và viết lại những bộ sách giáo khoa tránh những khiếm khuyết đã mắc phải, đó là ý kiến của GS.TS Phạm Tất Dong đã góp ý về một chương trình giáo dục, nhiều Bộ sách giáo khoa.

Vusta.vn xin giới thiệu một số góp ý về một chương trình giáo dục phổ thông, nhiều bộ sách giáo khoa của GS.TS Phạm Tất Dong.

GS.TS Phạm Tất Dong – Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam (Ảnh internet)

Trước vấn đề “Một chương trình giáo dục, nhiều Bộ sách giáo khoa”, tôi đề nghị với Chính phủ, và chủ yếu là Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan quyền lực cao nhất trong điều hành, quản lý hệ thống giáo dục ở nước ta, như sau:

- Ngay từ đầu, cần phải có một Chương trình khung về giáo dục được sự đồng thuận của một Hội đồng khoa học do Nhà nước thành lập, không được dùng Chương trình hiện hành vì đang có quá nhiều vấn đề tranh cãi.

- Tổ chức đánh giá toàn diện của Bộ sách giáo khoa đang dùng hiện nay, chỉ ra những ưu điểm cần phát huy và những khiếm khuyết của chúng nhằm tránh cho những Bộ sách giáo khoa mới đi vào vết xe của Bộ sách giáo dục hiện nay.

- Chọn những tổ chức có năng lực biên soạn sách giáo khoa phổ thông để xây dựng đề cương viết Bộ sách giáo khoa chứ không chọn cá nhân viết từng cuốn sách giáo khoa để bảo đảm tính thống nhất và nhất quán về học thuật, về quan điểm giáo dục, về cách tiếp cận… Cần hết sức tránh đưa ra một Bộ sách giáo khoa (ví dụ Bộ sách giáo khoa dùng cho cấp Trung học phổ thông mà các cuốn sách Toán, Vật lý, Hóa học, Lịch sử, Địa lý, Ngoại ngữ…) được viết theo các quan điểm giáo dục khác nhau, tham khảo tài liệu của các nước khác nhau…., thì sẽ trở thành một Bộ sách giáo khoa “hẩu lốn”.

- Để chỉ đạo chặt chẽ việc triển khai chủ trương “Một chương trình giáo dục, nhiều Bộ sách giáo khoa”, không nên cùng một lúc có quá nhiều đề án viết các Bộ sách giáo khoa. Ban đầu, mỗi Bộ sách giáo khoa cho Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông không nên để hàng chục tổ chức đứng ra đăng ký làm đề án viết sách.

- Bộ sách giáo khoa viết xong phải được mang ra dạy thử trọn bộ trong năm học sau khi qua sự thẩm định của một Hội đồng viết sách giáo khoa quốc gia. Không nên chỉ thử nghiệm dạy vài tiết đối với mỗi sách giáo khoa của từng bộ sách.

- Nhà nước phải đầu tư kinh phí cho các đề án viết các Bộ sách giáo khoa, có kế hoạch biên tập, thẩm định thử nghiệm theo một quy định chặt chẽ, bố trí một số trường thực nghiệm đối với từng Bộ sách.

- Sẽ có hàng chục Bộ sách giáo khoa mới được biên soạn, có hàng trăm cuốn sách giáo khoa mới được viết ra và được đưa vào thử nghiệm, có hàng ngàn cán bộ khoa học và giáo viên tham gia viết sách, có nhiều Hội đồng viết sách nên phải có một cơ quan đứng ra quản lý, điều hành việc viết sách. Khoản ngân sách đầu tư viết sách sẽ rất lớn.

- Nếu có một tổ chức nào đứng ra viết một Bộ sách giáo khoa mà không cần đến sự đầu tư ngân sách của Nhà nước thì rất hoan nghênh. Song, tôi nghĩ, việc này ít xảy ra, bởi từ việc lập đề cương viết bộ sách cho đến khi kết thúc thử nghiệm sẽ tốn kém vô cùng. Trong trường hợp thất bại thì sẽ mất một khoản vốn bỏ vào việc này khó mà chịu đựng được.

- Để có nhiều bộ sách giáo khoa mong đợi, Bộ Giáo dục và Đào tạo phải dự trù kinh phí và phải được Quốc hội thông qua.

Cần lường trước điều gì sẽ xảy ra khi mà sự yếu kém về quản lý dẫn đến hỏng việc, làm cho Nhà nước tốn kém rất nhiều tỷ đồng.