GS. Vũ Hoan, Chủ tịch Liên hiệp hội Hà Nội: Người dân phải có quyền phúc quyết Hiến pháp

PV: Nhiều ý kiến cho rằng, Điều 4 của Hiến pháp cần phải viết lại. Bởi dân tộc và nhân dân phải là trên hết, sau đó mới đến Đảng. Ông nhận định như thế nào về vấn đề này, và có kiến nghị gì?

GS. Vũ Hoan:Điều 4 nói về vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam là cần thiết và khẳng định Đảng là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Nói về Đảng được ghi vào Hiến pháp, ngôn từ không giống như trong Điều lệ Đảng mà phải được viết rõ hơn để nhân dân thấy rõ bản chất của Đảng là luôn luôn đổi mới, tự hoàn thiện để lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Tôi cho rằng Điều 4 về Đảng trong Hiến pháp nên được chỉnh lại. Thứ nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam nói rõ Đảng hiện nay ở vị trí nào, làm cái gì đối với nhân dân, đối với thể chế. Phải giải thích rõ Đảng làm như thế nào, làm sứ mệnh gì? Thứ hai là phải nói Đảng phải chịu trách nhiệm trước dân tộc và đất nước, chịu sự kiểm soát. Thứ ba là Đảng và các tổ chức, đảng viên phải hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật.

Vậy ông muốn nhấn mạnh rằng, Đảng phải chịu trách nhiệm trước dân tộc và đất nước?

Đúng vậy, nói Đảng chịu trách nhiệm trước nhân dân không đủ độ cho người ta tin, không đủ độ để làm cho tinh thần của Đảng sâu được. Chính vì vậy, phải là chịu trách nhiệm trước dân tộc và đất nước. Vì dân tộc cao hơn đất nước và nhân dân. Tôi muốn nhấn mạnh như vậy để nâng tầm trách nhiệm của Đảng lên trước dân tộc và đất nước. Đảng phải chịu trách nhiệm hết, chứ không phải chỉ chịu trách nhiệm về quyết định của mình như trong Hiến pháp nêu. Tất cả đường lối làm đất nước giầu sang mạnh mẽ lên hay không thì Đảng phải chịu trách nhiệm. Ngay vấn đề bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, Đảng cũng phải chịu trách nhiệm vì Đảng là của dân tộc, của nhân dân. 

Muốn dân giám sát: Phải có cơ chế rõ ràng

Đảng hoạt động phải chịu sự giám sát. Vậy Đảng phải hoạt động theo luật, thưa ông?

Theo tôi, Đảng hoạt động theo Hiến pháp là được rồi. Vì luật của Đảng là Điều lệ Đảng. Mà Điều lệ Đảng đã được dựa trên cơ sở phát triển của Đảng, dựa trên cơ sở Đảng chịu trách nhiệm trước nhân dân mà sinh ra Điều lệ Đảng. Nhân dân đã ủy nhiệm cho Đảng để hoạt động. Cho nên, luật về Đảng theo tôi là không cần thiết. Vì Đảng hoạt động theo điều lệ và chịu trách nhiệm trước dân tộc rồi.  Chính vì vậy, trong Hiến pháp mà quy định rõ Đảng chịu trách nhiệm trước dân tộc, trước nhân dân và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật thì sẽ không cần nữa.

Nói Đảng chịu sự giám sát của nhân dân, vậy nhân dân có cơ chế gì để giám sát, thưa ông?

- Chúng ta đã có các cơ chế như: pháp lệnh dân chủ ở cơ sở;  cơ chế về phê bình và tự phê bình; các chính sách quyết định về góp ý cho đảng viên sinh hoạt ở cơ sở, nhưng nó chưa thành một quy định. Thực ra, để giám sát một cách có hiệu quả thì nó phải có cơ chế, chính sách rõ ràng. Phải đưa vào luật thì mới đảm bảo được. Vì Đảng lãnh đạo là duy nhất. Cho nên, phải có người phản biện lại. Hiện nay cũng có quy định phản biện là MTTQ, nhân dân, các đoàn thể nhưng cơ chế đó cũng chưa rõ ràng. Bây giờ cần phải có một cơ chế phản biện thực sự rõ ràng. Khi có ý kiến của nhân dân thì Đảng, Nhà nước phải có trách nhiệm làm rõ.  

Thưa ông, có ý kiến cho rằng, trong Đảng đang còn những khoảng trống chưa được kiểm soát. Vậy phải có luật thì mới giám sát được?

Trong các luật cũng quy định rồi như Luật Phòng chống tham nhũng. Phải làm rõ từng trường hợp cụ thể để nhân dân nắm rõ được. Chứ chỉ làm trong Đảng không thì nhân dân vẫn chưa giám sát được. Muốn dân giám sát được, phải làm rõ cái nào là của tập thể, cái nào là của cá nhân thì đó mới đúng, thực sự lấy được lòng dân.

Nhân dân phúc quyết Hiến pháp là điều cần thiết

Nhiều ý kiến cho rằng, đọc Hiến pháp vẫn chưa toát lên được tinh thần nhân dân làm chủ đất nước?

Trong bản Hiến pháp thì quyền và nghĩa vụ của công dân thì có nhiều, nhưng cơ chế giám sát của nhân dân phải rõ ràng hơn. Hiến pháp phải là dân chủ. Dân chủ nghĩa là nhân dân làm chủ đất nước, làm chủ Hiến pháp. Vậy thì làm chủ như thế nào thì cần phải nói rõ thêm.

Như vậy, để người dân thực sự làm chủ, thì người dân phải được phúc quyết Hiến pháp?

- Ở các nước văn minh hiện nay, đúng là người dân có quyền phúc quyết Hiến pháp. Như vậy, là đúng với nguyện vọng của toàn dân. Thực ra, nhân dân ta đã có truyền thống đi theo Đảng rồi. Vì vậy, không ngại gì mà không để nhân dân phúc quyết Hiến pháp. Cho nên, việc để nhân dân phúc quyết Hiến pháp là điều cần thiết. Tôi nói ví dụ như Hiến pháp năm 1946 vừa mới ra đời thì đất nước gặp chiến tranh nên nhân dân không phúc quyết được. Các bản Hiến pháp năm 1959, 1980, 1992 thì chúng ta cũng chưa có điều kiện làm được việc ấy. Nhưng bây giờ, có điều kiện rồi thì chúng ta nên cho dân được phúc quyết Hiến pháp để thỏa mãn nguyện vọng của toàn dân. Và cho dân thấy Hiến pháp thực sự là của dân.

Xin cảm ơn ông!