Gọi đúng tên những yếu kém để tìm ra thuốc chữa cho nền kinh tế

  Phải phân tích đánh giá đúng mức độ những khó khăn, gọi tên đúng những yếu kém đang tồn tại và tìm ra thuốc chữa để cho nền kinh tế thoát khỏi vùng suy thoái, có sức sống mới, phát triển nhanh và bền vững hơn, phải bắt đầu một công cuộc đổi mới mới cao hơn, mạnh mẽ hơn. Đó là phát biểu mở đầu của TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Hiệu trưởng Trường đại học Nguyễn Tất Thành trong hội thảo khoa học “Đổi mới để phát triển đất nước” do Hội Khoa học kinh tế và quản lý TP.HCM phối hợp với Trường đại học Nguyễn Tất Thành tổ chức.

Nhiều khó khăn chưa giải quyết được

TS.Trương Thị Minh Sâm, Phó Chủ tịch thường trực Hội Khoa học kinh tế và quản lý TP.HCM, nguyên phó viện trưởng Viện KHXH vùng Nam bộ tổng kết những khó khăn lớn nhất, đó là thị trường đang rất yếu và trầm lắng, chưa vực lại được sau những năm suy thoái, thị trường bất động sản vẫn đóng băng, gói hỗ trợ 30.000 tỷ xem ra không hiệu quả. Tái cơ cấu nền kinh tế vẫn bế tắc, lùng bùng, chưa có những chuyển động khả quan, nhất là việc tái cơ cấu các doanh nghiệp Nhà nước, các tập đoàn và tổng công ty rất ì ạch, chậm chạp. Nợ công còn tồn đọng rất lớn, nhất là nợ xấu của khối doanh nghiệp Nhà nước. Công ty quản lý tài sản quốc gia (VAMC) cũng chưa thấy có hy vọng gì trong hoạt động. Từ khi thành lập mới mua được khoảng 11,4 ngàn tỷ đồng nợ xấu nhưng lại chưa bán được cho ai.

GS.Trần Đình Bút, Hội Khoa học kinh tế và quản lý TP.HCM, phát biểu: “Tôi đã tự hỏi mình nhiều lần về mối quan hệ đổi mới và phát triển ở nước ta. Đợt đổi mới cơ chế quản lý kinh tế từ hành chính - bao cấp sang cơ chế thị trường đã tạo bước ngoặt lịch sử trong nền kinh tế. Từ một nước thiếu lương thực, phải nhập khẩu, đã trở thành một nước xuất khẩu thứ hai, thứ ba trên thế giới. Tuy nhiên có thể đánh giá là một nền kinh tế có sự phát triển chưa? Xin khẳng định là chưa, tuy từng giai đoạn có những bước tăng trởng nhanh, ngoạn mục. Vấn đề chính không ở chỗ sản xuất cái gì, sản xuất bao nhiêu, mà ở chỗ phương thức sản xuất, cơ bản vẫn là nền sản xuất nhỏ, lao động thủ công là chính, sản xuất manh mún, tự phát, dùng sức lao động của người nông dân để đổi lấy hạt gạo, hạt cà phê hay hồ tiêu để xuất khẩu. Phương thức sản xuất về cơ bản vẫn chưa có gì đáng gọi là phát triển”. 

Cần có động lực để đổi mới

TS.Trương Thị Minh Sâm cho rằng, trong khi nền kinh tế thì yếu đi trông thấy, còn đời sống xã hội thì đang có nhiều bức xúc; tâm lý người dân đang trong tình trạng lo lắng. Tại sao như vậy? Nguyên nhân thì có nhiều, song điều dễ thấy nhất là động lực mà những cải cách đổi mới trước đây đã không còn hoặc không còn đủ mạnh để thúc đẩy phát triển và giải quyết khó khăn. Đây là lúc chúng ta phải cần có thêm động lực đề vượt qua những cửa ải đầy chông gai, lấy đà tăng trưởng nhanh và bền vững cho nền kinh tế. Nguồn động lực đó phải đến từ đổi mới thể chế và đảm bảo quyền lảm chủ của người dân.

Vấn đề biển Đông, vừa là thách thức vừa là cơ hội để chúng ta đưa đất nước phát triển nhanh chóng về kinh tế, mạnh lên về quốc phòng, VS.TS. Nguyễn Chơn Trung, Phó trưởng Ban quản lý các KCN, KCX TP.HCM nêu ý kiến như vậy, lâu nay cả hai yếu tố này đầu tư chưa tốt nên vẫn còn tụt hậu so với khu vực. Khu vực và thế giới đang ủng hộ chúng ta hơn bất cứ lúc nào. Ông đề nghị Chính phủ soát xét lại các chương trình hợp tác chiến lược. Cần đánh giá lại hiệu quả từng chương một. Trên cơ sở đó củng cố lại ủy ban hợp tác chiến lược với từng nước, chọn lọc những cán bộ có tâm huyết, có năng lực và trong sạch để đảm bảo các chương trình chiến lược có hiệu quả nhất. Lâu nay ta có nhược điểm là ký nhiều chương trình hợp tác chiến lược, hợp tác toàn diện với nhiều nước nhưng được cụ thể hóa rất chậm, hiệu quả thấp. Ví dụ như chương trình hợp tác với Nhật để sản xuất công nghiệp phụ trợ đã hơn 5 năm rồi mà chưa triển khai được bao nhiêu. Trước hết, cần tập trung hợp tác với khối ASEAN, Nhật Bản, Hàn Quốc và các cường quốc khác về kinh tế để đến năm 2020 - 2025 nước ta nhanh chóng trở thành cường quốc về kinh tế. Chúng ta phải tập trung sức một cách quyết liệt cho mục tiêu chiến lược này, vì đây là sự sống còn của dân tộc. Động viên tất cả các thành phần kinh tế, các nhóm lợi ích hãy đặt lợi ích của quốc gia lên trên hết để cùng Chính phủ thực hiện cho kỳ được mục tiêu: nhanh chóng trở thành cường quốc về kinh tế và quốc phòng.

Bên cạnh đó, TS.Phan Hồng Tâm, Phó chủ nhiệm Khoa Quản trị kinh doanh, Trường đại học Nguyễn Tất Thành phản ánh: nhiều doanh nghiệp phàn nàn chính sách thay đổi liên tục khiến doanh nghiệp không cập nhật kịp, thủ tục hành chính rờm rà gây phiền hà, chính quyền địa phương không tôn trọng điều khoản trên giấy chứng nhận đầu tư (tăng thuế thu nhập doanh nghiệp mặc dù đã được quy định mức thuế và thời gian). Nhiều doanh nghiệp ở một số khu công nghiệp kiến nghị có chính sách ưu đãi và giảm thuế cho phần đầu tư mở rộng, bổ sung vốn đầu tư.