Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong trường học ở Lâm Đồng - Thực trạng và giải pháp

Vấn đề giáo dục ý thức trách nhiệm và tình cảm về môi trường là một quá trình lâu dài, đòi hỏi nhiều công sức, tâm huyết của nhà trường và tập thể đội ngũ giáo viên. Đặc biệt, đội ngũ cán bộ quản lý trong nhà trường phải thấy được trách nhiệm đối với việc bảo vệ môi trường, có những biện pháp giáo dục học sinh thường xuyên, tổ chức các hoạt động mang tính giáo dục cao và có sức thu hút học sinh tham gia một cách tự nguyện, thích thú.

Nhận thức được vai trò và trách nhiệm to lớn đó ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Lâm Đồng đã triển khai nhiều hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong các nhà trường phổ thông trên địa bàn tỉnh.

Thực trạng hoạt động giáo đục bảo vệ môi trường trong trường học ở Lâm Đồng đã được tiến hành từ những năm 1980. Đặc biệt, hoạt động này được tăng cường và có hiệu quả thiết thực từ năm 2001 cho đến nay.

Hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường phổ thông được tiến hành theo phương thức tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào các môn học thích hợp. Ở bậc tiểu học thông qua các môn học Tự nhiên và Xã hội, Đạo đức, Khoa học, . . . ; ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông, là các môn học Địa lý, Sinh học, Công dân, Công nghệ, . . . Giáo viên đã cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về môi trường, đó là những hiểu biết về môi trường tự nhiên, sự ô nhiễm môi trường, phương pháp bảo vệ môi trường, đặc biệt giáo dục cho học sinh có ý thức gìn giữ, bảo vệ môi trường sống và tình yêu quê hương, đất nước.

Ngoài việc tích hợp và lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào các môn học, nhà trường phổ thông còn tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa dưới hình thức phong phú như tổ chức thi tìm hiểu về môi trường, thi vẽ tranh, trồng cây xanh, lao động dọn dẹp vệ sinh khuôn viên nhà trường, tổ chức các câu lạc bộ, hội thảo, dã ngoại, đố vui, hát múa kể chuyện về môi trường, . . .

Ý thức giáo dục về môi trường cũng được nhà trường nâng cao bằng việc phát huy vai trò của tổ chức Đội Thiếu niên Tiền phong, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phối hợp triển khai hoạt động dọn dẹp vệ sinh đường phố, trồng cây xanh, trồng hoa dọc theo các trục đường giao thông, . . . Việc mở rộng phạm vi hoạt động bảo vệ môi trường không chỉ góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh mà còn có ý nghĩa tác động tích cực đến người dân, khuyến khích mọi người trong cộng đồng cùng tham gia bảo vệ môi trường.

Việc xây dụng mô hình xanh hóa trường học được tập trung vào một số nội dung cơ bản như: xây dựng cảnh quan nhà trường, trồng cây xanh tạo bóng mát cho sân trường, thực hiện tốt vệ sinh trường học và chương trình tiết kiệm điện, nước. Nhiều trường học đã xây dựng được cảnh quan môi trường sạch, đẹp như Trường THPT Nguyễn Du - Bảo Lộc; THPT Di Linh; Dân tộc nội trú Đạ Tẻh; THCS Phan Chu Trinh - Đà Lạt,....

Việc giáo dục ý thức trách nhiệm và tình cảm vì môi trường cho học sinh được xây dựng dựa trên cơ sở giáo dục tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương đất nước. Sự hiểu biết sâu sắc và yêu quý vẻ đẹp thiên nhiên là yếu tố cơ bản làm nảy sinh ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc bảo vệ môi trường. Nhiều trường học tại Lâm Đồng đã tổ chức cho học sinh tham quan dã ngoại tìm hiểu về môi trường. Hoạt động này đã thu hút đông đảo học sinh tham gia, tạo hứng thú trước vẻ đẹp của thiên nhiên, sự gần gũi thân thiện với môi trường, đặc biệt, được sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh học sinh.

Nhìn chung, công tác triển khai hoạt động giáo dục ý thức về môi trường cho học sinh trong nhà trường phổ thông tại Lâm Đồng 10 năm qua đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, không phải đơn vị nào cũng triển khai có hiệu quả công tác này. Đặc biệt là những trường học ở địa bàn khó khăn, điều kiện cơ sở vật chất hạn chế, vùng tập trung đồng bào dân tộc ít người. Để giáo dục và thay đổi ý thức của người dân tại những vùng này trong vấn đề môi trường là việc làm khó khăn ngoài việc đòi hỏi sự phối kết hợp của các cấp học thì còn cần phải có sự tham gia của gia đình và xã hội.

Giải pháp

1. Tiếp tục nâng cao nhận thức của cán bộ, giáo viên và học sinh về bảo vệ môi trường, gắn việc giáo dục môi trường với việc triển khai thực hiện cuộc vận động "Xây dựng trường học thân thiện và học sinh tích cực", xây dựng cảnh quan nhà trường xanh, sạch, đẹp; Phấn đấu tất cả các điểm trường đều có nhà vệ sinh và bố trí người dọn vệ sinh; Học sinh có ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường, giảm thiểu tình trạng mất vệ sinh ở các khu vệ sinh trong trường học.

2. Ban giám hiệu các trường tiếp tục tăng cường phối hợp với tổ chức Đoàn - Đội tổ chức nhiều hoạt động cụ thể và sinh động nhằm nâng cao hiệu quả các hoạt động ngoại khóa về giáo dục môi trường; trong đó chú trọng việc nâng cao hiệu quả của các đội tuyên truyền măng non về vệ sinh môI trường, phổ biến các bài hát có nội dung giáo dục môi trường. Khuyến khích động viên các em tham gia thi tìm hiểu về môi trường dưới các hình thức bài viết, tranh vẽ, chụp ảnh, làm băng hình, . . .

3. Giáo dục môi trường luôn đi đôi với giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, hình thành cho các em những thói quen tốt, những kỹ năng sống liên quan đến bảo vệ môi trường. Ví dụ như tập cho các em thói quen đổ rác đúng nơi quy định; không vứt bừa bãi giấy gói, bao bì thức ăn, chai lọ, vỏ đồ hộp... Ngoài ra giáo dục cho các em ý thức tiết kiệm như tận dụng viết hai, giảm thiểu dùng bao bì nilon, tránh mua hàng hóa có bao bì quá nhiều và cầu kỳ, nên chọn mua sản phầm có ghi "sản phẩm xanh", sản phẩm không độc hại với môi trường, hàng hóa có bao bì dễ thiêu hủy trong tự nhiên hoặc có thể dùng lại nhiều lần, không tìm thức ăn từ đặc sản quý hiếm, . . .

4. Tiếp tục mở các chuyên đề bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho giáo viên về giáo dục môi trường nhằm nâng cao khả năng tích hợp, lồng ghép giáo dục môi trường trong các giờ học chính khóa. Khắc phục những khiếm khuyết khi lồng ghép, tích hợp về giáo dục môi trường trong giảng dạy như liên hệ gượng ép, ôm đồm, tản mạn hoặc lạm dụng thuật ngữ khoa học chuyên ngành về môI trường, khí hậu, làm thông tin giáo dục môI trường trở nên xa lạ, không vừa sức của học sinh và thực tiễn ở địa phương.

5. Gắn việc giáo dục bảo vệ môi trường với công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật trong nhà trường. Bên cạnh việc tuyên truyền phổ biến pháp luật như: Luật Giáo dục, Luật Giao thông đường bộ, Luật Phòng chống ma túy, tất cả các trường phải dành thời lượng và có hình thức thích hợp để triển khai phổ biến Luật Bảo vệ môi trường.

6. Huy động mọi nguồn lực, từng bước đầu tư và nâng cấp cơ sở vật chất trường học, đảm bảo tiêu chuẩn môi trường về ánh sáng, không khí, về cung cấp nước sạch, và có công trình vệ sinh đạt chuẩn. Các trường có đủ tranh giáo khoa, phên tư liệu, tài liệu, báo chí, thiết bị phục vụ công tác giáo dục môi trường. Các trường có điều kiện về đất đai cần xây dựng vườn trường, góc sinh thái.

7. Các cấp quản lý giáo dục trong tỉnh phải thường xuyên quan tâm kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nội dung về giáo dục môI trường nêu trên, coi đó như một hoạt động chuyên môn của ngành. Song song với việc phê bình, xử lý các hiện tượng buông lỏng hoặc xem nhẹ công tác giáo dục môi trường, cần chú trọng việc nêu gương và nhân rộng điển hình những tập thể, cá nhân có những sáng kiến hay, cách làm tốt, hiệu quả trong công tác giáo dục bảo vệ môi trường.

Tóm lại, việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong ngành giáo dục tỉnh Lâm Đồng cần tập trung vào các nội dung cơ bản sau:

Tiếp tục quán triệt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác giáo đục bảo vệ môi trường đối với các đơn vị trường học trong toàn ngành để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên.

Tiếp tục mở các lớp tập huấn nhằm củng cố nâng cao kỹ năng rèn luyện ý thức bảo vệ môi trường cho đội ngũ giáo viên các bộ môn đã được tập huấn trước đây, đồng thời mở rộng việc tập huấn cho đội ngũ giáo viên các bộ môn Lịch sử, Văn học, Vật lý, . . . để tăng cường việc tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong các môn học cho học sinh.

Các đơn vị trường học xây dựng bản đồ quy hoạch hệ thống cây xanh trong nhà trường, tăng cường trồng, chăm sóc bảo vệ cây xanh.

Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ công tác giáo dục môi trường. Tăng cường phối hợp với các ban, ngành có liên quan tại địa phương, tổ chức các hoạt động tuyên truyền bảo vệ môi trường. Đặc biệt, phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường bằng nhiều hình thức phong phú, hấp dẫn.