Giải Vifotec 2020: Thiết bị huấn luyện kíp chiến đấu của đài điều khiển tên lửa

Tổ hợp tên lửa phòng không (TLPK) S125-2TM sau nâng cấp đã giúp cho lực lượng phòng không Việt Nam đáp ứng được các yêu cầu của tác chiến hiện đại. Hiện nay, khí tài này đã trở thành lực lượng trực ban chủ lực của Quân chủng Phòng không – Không quân  (PK-KQ); và được trang bị cho nhiều tiểu đoàn hỏa lực. 
Vì vậy, việc đào tạo, huấn luyện cán bộ, chiến sỹ hiểu và sử dụng thành thạo khí tài được thực hiện ngay từ các học viện, nhà trường và đơn vị mang tính cấp thiết, đảm bảo sẵn sàng chiến đấu cho các đơn vị phòng không trong quân đội ta. 

Sản phẩm nghiên cứu thiết kế, chế tạo của công trình

Để đáp ứng nhu cầu cấp bách về thiết bị huấn luyện dạng bán tự nhiên trong các đơn vị phòng không và các học viện, nhà trường đào tạo chuyên ngành về tổ hợp TLPK S125-2TM; đồng thời bổ sung thiết bị còn thiếu cho dự án cấp quốc gia đã triển khai, nhóm tác giả do Thiếu tá, ThS. Chu Văn Hiệp; Trung tá,TS. Phạm Đức Thỏa - Cán bộ nghiên cứu, Viện Tên lửa/ Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự/ Bộ Quốc phòng cùng các cộng sự đã lựa chọn công trình: “Nghiên cứu thiết kế, chế tạo thiết bị mô phỏng huấn luyện kíp chiến đấu cabin УНК của đài điều khiển tên lửa phòng không S125-2TM”. Từ nghiên cứu chức năng, nhiệm vụ và đặc tính kỹ - chiến thuật cần có của thiết bị mô phỏng huấn luyện (trên cơ sở các đặc tính kỹ thuật của tổ hợp khí tài thật và yêu cầu thực tế của đơn vị sử dụng – Được phê duyệt của Tư lệnh Quân chủng PK-KQ); Đưa ra phương án thiết kế, các giải pháp kỹ thuật và công nghệ đáp ứng trong nước. Từ đó, thiết kế chế tạo thiết bị mô phỏng huấn luyện kíp chiến đấu cabin УНК đài điều khiển TLPK S125-2TM phù hợp với điều kiện ở Việt Nam. 
Nhóm tác giả đã nghiên cứu, thiết kế chế tạo thành công thiết bị mô phỏng huấn luyện kíp chiến đấu cabin УНК-2TM-HL giúp cho học viên phòng không và các sĩ quan, chiến sĩ được học tập và huấn luyện một cách trực quan như đang thực hành trên thiết bị thật. Sản phẩm của công trình dự thi đã được Hội đồng khoa học cấp Bộ quốc phòng (thành lập theo quyết định số 734/QĐ-BQP ngày 06/03/2020) đánh giá và nghiệm thu đạt kết quả tốt (Biên bản họp Hội đồng số 1160/BB-KHQS ngày 01/06/2020). 
Sản phẩm của công trình nghiên cứu đã mô phỏng được toàn bộ các bài kiểm tra chức năng rút gọn, mở rộng với các thao tác, tính toán, hiển thị. Chế độ luyện tập chiến đấu tại chỗ, xây dựng toàn bộ quá trình hoạt động của đài điều khiển YHK-2TM từ tạo giả chuyển động mục tiêu, đến tín hiệu mục tiêu, tên lửa, nhiễu thu về từ anten. Mô phỏng quá trình luyện tập kíp bắt, bám, tiêu diệt mục tiêu, đánh giá sai số bám, đánh giá kết quả bắn và kiểm tra kíp trắc thủ.... đáp ứng đầy đủ các tính năng kỹ thuật của sản phẩm tương đương mà phía bạn chào hàng cho ta.

Các chuyên gia đánh giá nhận xét sản phẩm

Sản phẩm của công trình đã được kíp trắc thủ của tiểu đoàn phòng không có trang bị tổ hợp TLPK S125-2TM (d151/e250/f361/QC PK-KQ) vận hành đầy các tính năng; Được các chuyên gia đầu ngành của: Cục kỹ thuật/QC PK-KQ, Khoa Tên lửa/Học viện PK-KQ, Bộ môn Tên lửa/Học viện KTQS đánh giá đạt kết quả tốt; Được ứng dụng giảng dạy cho lớp chuyên đề chuyên sâu cho cán bộ nghiên cứu thuộc Viện Khoa học và Công nghệ quân sự; Đang tiến hành các thủ tục cần thiết để bàn giao cho Học viện PK-KQ và sản xuất trang bị đại trà cho các tiểu đoàn hỏa lực có trang bị Tổ hợp TLPK S125-2TM.
Lần đầu tiên thiết kế, chế tạo thành công thiết bị mô phỏng huấn luyện cho tổ hợp tên lửa phòng không S125-2TM: Khi chưa có thiết bị huấn luyện kíp trắc thủ cho tổ hợp khí tài này ở trong nước; Và không có chuyển giao kỹ thuật và công nghệ chế tạo thiết bị mô phỏng huấn luyện này, do tính bí mật và kinh phí tốn kém. Việc hoàn thiện thiết bị huấn luyện đối với tổ hợp khí tài đóng vai trò là lực lượng trực ban chủ lực của Quân chủng PK-KQ mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao.
Kết quả của công trình là sản phẩm ứng dụng cho giảng dạy và huấn luyện, khẳng định khả năng làm chủ thiết kế và công nghệ chế tạo trong nước thiết bị mô phỏng huấn luyện kíp chiến đấu cabin YHK-2TM-HL phù hợp với điều kiện, khả năng sẵn có trong nước, nhưng vẫn đảm bảo các chức năng huấn luyện sẵn sàng chiến đấu như trên khí tài thật.
Sản phẩm đã ứng dụng trong giảng dạy khóa chuyên đề chuyên sâu cho cán bộ nghiên cứu thuộc Viện KH&CN quân sự và tham gia đào tạo thạc sỹ, đại học. 
Sản phẩm đang tiến hành các thủ tục trình Thủ trưởng Bộ Quốc Phòng bàn giao cho Học viện Phòng không - không quân/ Quân chủng PK-KQ để phục vụ công tác đào tạo và huấn luyện; sẽ được sản xuất nhân bản khi có quyết định của Thủ trưởng Bộ Quốc Phòng biên chế xuống các tiểu đoàn có trang bị Tổ hợp khí tài này. 
Sản phẩm của công trình sẽ giúp giảm chi phí hàng trăm triệu đồng cho mỗi lần thực hành huấn luyện kíp chiến đấu. Thực tế kế hoạch huấn luyện trên khí tài thật rất khó khăn, do tổ hợp khí tài thật có giá thành kinh tế cao, việc vận hành tiêu hao năng lượng lớn và đóng vai trò chủ lực trong trực ban sẵn sàng chiến đấu của Quân chủng PK-KQ. 
Việc nhập ngoại thiết bị mô phỏng huấn luyện kíp chiến đấu cabin YHK-2TM sẽ tiêu tốn kinh phí rất lớn khoảng vài triệu USD, gấp hàng chục lần so với chế tạo trong nước, trong khi thiết bị chế tạo trong nước vẫn đáp ứng được đầy đủ các chức năng. Nhất là khi phải nhập ngoại nhiều thiết bị huấn luyện để trang bị cho các học viện nhà trường và đơn vị chiến đấu.
Quá trình thiết kế, chế tạo tuân theo các quy trình chặt chẽ; luôn bám sát các yêu cầu kỹ thuật và điều kiện nghiệm thu của đơn vị sử dụng trực tiếp là Quân chủng PK-KQ, làm cơ sở cho kiểm soát chất lượng và nghiệm thu thiết bị sau khi chế tạo.
Sản phẩm của công trình được thử nghiệm, vận hành bởi đơn vị phòng không có trang bị tổ hợp TLPK S125-2TM (d151/e250/f361) theo bộ chỉ tiêu kỹ thuật đã được Tư lệnh Quân chủng PK-KQ phê duyệt, sự giám sát của các chuyên gia đầu ngành của các đơn vị trong Quân đội, đó là: Cục kỹ thuật/QCPK-KQ, Khoa Tên lửa/Học viện PK-KQ, Bộ môn Tên lửa/Học viện KTQS, Phòng Tên lửa/Viện KT PK-KQ. 
Công trình đã xây dựng bộ tài liệu đầy đủ, chi tiết về thiết kế, công nghệ chế tạo và bộ phần mềm lập trình cho thiết bị. Là thiết bị huấn luyện có nhu cầu cao của rất nhiều đơn vị phòng không có trang bị tổ hợp khí tài S125-2TM và học viện, nhà trường trong Quân chủng PK-KQ.

Vận hành thiết bị huấn luyện kíp trắc thủ
Công trình mang lại việc làm chủ về tính năng kỹ thuật, đặc điểm, phương pháp chiến đấu của tổ hợp khí tài mới và có vai trò chủ đạo trong tác chiến hiện đại hiện nay của quân đội ta, giúp cho bộ đội nắm được phương pháp và qui trình huấn luyện kíp chiến đấu, đảm bảo sẵn sàng chiến đấu trong các đơn vị phòng không.
Công trình đáp ứng mục tiêu quan trọng là đưa vào trang bị huấn luyện, đào tạo; giúp cho các sĩ quan, chiến sỹ, học viên phòng không được học tập một cách trực quan như là đang vận hành trên thiết bị thật. Ngoài ra công trình khoa học này đã khai thác tốt nội lực đội ngũ cán bộ nghiên cứu và đội ngũ cán bộ kỹ thuật của nhà máy trong quân đội.
PV.