Giá sữa tăng - Lo hay mừng?

Thăng trầm - giá sữa

Sự sụt giảm tốc độ tăng trưởng trung bình của đàn bò từ 24,9% năm (trung bình cả giai đoạn 2001 – 2005) xuống còn 8,7% (năm 2006) gắn liền với vấn đề giá sữa.

Năm 2006, giá thu mua sữa tại cổng trại chăn nuôi bò sữa chỉ là 3.600 đồng/lít trong khi giá thành sản xuất 1 lít sữa phải là 4.100 đồng. Điều này làm cho những người nuôi bò sữa chịu thiệt ít nhất 500 đồng/mỗi lít sữa, chưa kể khấu hao chuồng trại, vật nuôi, rủi ro dịch bệnh có thể ập đến bất cứ lúc nào.

Với những đàn bò cho năng suất sữa thấp hơn 10 lít/ngày tức ít hơn 3,3 tấn/chu kỳ cùng với việc người chăn nuôi ở những vùng khó có thể tận dụng được phụ phẩm để giảm chi phí thức ăn thì còn có nước bỏ cả đàn bò vì giá thu mua sữa thấp so với giá thành.

Những đàn bò trụ lại được đều là những đàn bò có năng suất sữa khá (từ 13 lít/ngày hay 3,9 tấn/chu kỳ trở lên) được nuôi ở những vùng có nguồn lợi phụ phẩm dồi dào nên người chăn nuôi có thể bám trụ được.

Trước nhiều cảnh “bò mất, nhà tan”, trước thực tiễn đòi hỏi, nhiều lời đề nghị từ nhiều Bộ, ngành và thực sự về độ chênh lệch giá sữa nhập khẩu và giá sữa thu mua của người dân nên nhiều nhà máy chế biến sữa như Vinamilk, Dutch Lady,... đã đồng loạt tăng dần giá sữa.

Bước khởi điểm tăng đầu tiên là vào tháng 9 năm 2006, giá thu mua sữa nhích từ 3.600 đồng/lít lên 4.100 đồng/lít. Tuy nhiên ở mức này thì người chăn nuôi khéo léo cũng chỉ hoà, đủ cầm cự mà thôi, nông dân vẫn chưa thể có lãi.

Thực tế chăn nuôi bò sữa lại thêm một lần bức xúc, các nhà máy chế biến sữa cũng đồng ý tăng giá thu mua sữa lên 4.300 đồng/lít, tình hình chăn nuôi bò sữa lập tức lắng dịu và dần dần phục hồi.

Vào trung tuần tháng 5 năm 2007, giá sữa đã tăng thêm 4000 đồng/ít tức đang ổn định ở mức 4.700 đồng/lít thu mua ở cổng trang trại và 5.000 đồng/lít ở cổng nhà máy (mức tăng đạt 9,3%). Giá sữa này đã tương đối phù hợp với tình hình chăn nuôi bò sữa hiện nay.

Song hiện nay, các công ty chế biến sữa đã đồng loạt tăng vọt giá thu mua sữa tươi lên 6.000 – 6.500 đồng/kg. (Năm ngoái có 3.600 đồng/kg) - Điều này nên mừng hay lo?

Giá thu mua sữa tăng – vì sao?

Theo các nhà chuyên gia nhận định thì giá mua sữa tăng vì:

Giá thu mua sữa nước ta vốn vẫn luôn thấp hơn giá sữa trong khu vực và thế giới: so sánh ở năm 2006, trong khi giá thu mua sữa tươi ở nước ta chỉ là 3.600 đồng/kg thì ở Trung Quốc là 5.200 đồng/kg, Thái Lan là 4.950 đồng/kg, Đài Loan (8.000 – 11.000 đồng/kg), Hàn Quốc (8.700 – 10.000 đồng/kg), Nhật Bản (8.700 – 11.500 đồng/kg),...

Giá nguyên liệu sữa bột nhập khẩu tăng từ 2.200 USD/tấn (tháng 2/2007) lên 5.200 USD/tấn (tháng 5/2007).

Giá sữa trên thế giới cũng đang đà tăng chung vì nhu cầu sữa, đặc biệt là sữa tươi trên thế giới tăng trong khi khả năng cung cấp bị hạn chế do đàn bò sữa ở các nước phát triển không tăng từ năm 2002 đến nay do giá thức ăn cao, giá bò thay thế cao, giá thu mua sữa thấp nên giảm năng suất sữa thế giới.

Với tình hình như vậy, việc các công ty chế biến sữa tăng giá thu mua sữa tươi cho người chăn nuôi bò sữa là xu thế tất yếu đã được dự báo trước. Tuy nhiên, tăng với tốc độ quá nóng hiện nay đã gây nhiều ảnh hưởng đến thị trường tiêu dùng và ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam .

Giá thu mua sữa tăng - Liệu nông dân có mừng?

Tất nhiên là người chăn nuôi bò sữa sẽ rất mừng vì chăn nuôi bò sữa đã có lãi chút đỉnh khi giá thành sữa (trước khi có tăng giá như hiện nay) chỉ là 4.100 đồng. Như vậy, nếu giữ ở mức giá thành này, mỗi lít sữa cũng cho người chăn nuôi bò sữa thu lợi 2.400 đồng. Vậy là con bò sữa đã qua rồi khủng hoảng, tiềm năng phơi phới thấy rồi đây.

Song đây chỉ là cái lợi trước mắt, không bền vững vì ngay lập tức giá sữa thành phẩm các loại cũng vù vù tăng giá từ 3 – 5% tuỳ loại sản phẩm và thị trường tiêu thụ sữa, nhất là khu vực nông thôn sẽ bị co hẹp lại do túi tiền eo hẹp, không chịu nổi giá sữa leo thang trong khi các mặt hàng tiêu dùng khác cũng đang trong tốc độ gia tăng lớn.

Không chỉ việc đắn đo cho con cháu dùng sữa thường xuyên hay không mà những người nông dân nuôi bò sữa còn phải đối mặt ngay lập tức với giá thức ăn và giá giống bò sữa tăng cao. Giá thức ăn tinh vốn vẫn tăng trung bình mỗi năm 22%, trong đó giá ngô tăng rất cao (50%) mà ngô lại chiếm 30% trong khẩu phần thức ăn tinh. Sỏ dĩ giá ngô cao là do tăng theo giá xăng dầu, mặt khác lượng ngô dùng vào chế biến thức ăn chăn nuôi giảm sút do một sản lượng lớn được chuyển sang sản xuất Ethanol. Giá một con bò tơ đẹp trước đây chỉ 13 – 14 triệu đồng nay muốn mua với giá 17 – 18 triệu đồng cũng khó. Tuy nhiên, xu hướng nuôi bò sữa vẫn bắt đầu nóng.

Giá sữa có nên tăng?

Có. Đây là câu trả lời chắc chắn vì:

Vì nhu cầu sữa ngày càng tăng

Trong mười năm gần đây, mức tiêu thụ sữa của Việt Nam đã tăng từ 5,2 kg/người/năm (năm 2000) lên 7,9 kg/người/năm (năm 2005), đạt mức tăng trưởng 8,7%. Dự báo đến năm 2010, mức tiêu thụ sữa bình quân đầu người của Việt Nam sẽ là 12 kg/người/năm.

Vì sản lượng sữa hiện có chưa thể đáp ứng nhu cầu

Sản lượng sữa của cả nước năm 2006 đạt 197,7 ngàn tấn, sang năm 2006 đạt được 216 ngàn tấn. Hiện nay, Việt Nam mới tự túc được 22% lượng sữa tiêu thụ trong nước, 78% còn lại phải dựa vào sữa nhập khẩu hoàn toàn.

Vì chi phí đầu vào ngày một đắt lên

Do thức ăn tăng cao, đặc biệt là thức ăn tinh. Ngoài ra vấn đề trợ giá cho chăn nuôi bò sữa sẽ có xu thế ngày một giảm do cam kết gia nhập WTO của các nước.

Làm thế nào để bình ổn cho ngành sữa Việt Nam ?

Giá sữa thành phẩm thì không thể không tăng, giá thu mua sữa tươi cho nông dân cũng tăng vì trên thực tế, nếu các nhà chế biến sữa nhập khẩu sữa với giá hiện nay là 4.700 USD/tấn sữa, cộng với thuế nhập khẩu 20% và tỷ lệ 1kg sữa bột cho 8 kg sữa sản phẩm thì mỗi lít sữa cũng phải ở mức giá 10.000 đồng. Như vậy đắt hơn rất nhiều so với giá thu mua trong nước, kể cả có tiếp tục tăng giá sữa. Song sự tăng đột biến về sữa vừa qua đã làm chăn nuôi bò sữa “nóng” và có dấu hiệu nguy cơ “không bền vững” nếu không có giải pháp kịp thời. Vì vậy, ngay lập tức, Cục Chăn nuôi đã có công văn hướng dẫn chăn nuôi bò sữa an toàn trong tình hình hiện nay.

Giá sữa tăng là giải pháp hợp lý để thúc đẩy ngành sữa Việt Nam kể cả người chế biến (mua được nguyên liệu rẻ), người chăn nuôi (tăng số lượng đàn bò vì có đầu ra ổn định) và người tiêu dùng (được mua sản phẩm sữa rẻ) đều có lợi ích.

Chăn nuôi bò sữa Việt Nam phát triển là một ưu thế không chỉ cho ngành chế biến sữa, thương mại sữa mà còn là cơ hội rất tốt cho người chăn nuôi bò sữa, người trồng cỏ, phát triển chợ cỏ,... và lợi ích của người tiêu dùng Việt Nam.

Điều tiết giá sữa hợp lý, nhịp nhàng. Hướng dẫn kịp thời chăn nuôi bò sữa an toàn, tránh chăn nuôi tự phát, phát triển lan tràn, nhất là với đối tượng vật nuôi đòi hỏi công nghệ cao như bò sữa. Tăng cường công tác thú y và vệ sinh an toàn thực phẩm là các biện pháp bình ổn hiệu quả ngành sữa Việt Nam phát triển bền vững.