Đường băng Hi-tech
Dự án đầu tư của Intel hay chuyến thăm của Bill Gates cùng những dự án đào tạo và đầu tư cho công nghệ thông tin (CNTT) đã khẳng định tiềm năng của trí tuệ Việt Nam . Nhưng một cuộc cách mạng CNTT dường như vẫn đang tìm kiếm một chiến lược thích hợp để bộc phát.
Cứng?
Khi nhà máy sản xuất chip của Intel đi vào hoạt động ở Saigon High-Tech Park thì bước đầu sẽ có nhu cầu tuyển dụng 1.200 nhân sự. Phần cứng có vẻ là một hướng phát triển thuận lợi trong mắt của những kỹ sư CNTT tương lai. Hãng Canon của Nhật đã bắt đầu xây dựng nhà máy sản xuất máy in phun thứ hai của mình ở Việt Nam tại khu công nghiệp Tiên Sơn, Bắc Ninh. Nhà máy 70 triệu USD này sẽ hoạt động vào năm 2007 với công suất 700.000 máy/tháng chỉ để xuất khẩu. Canon cũng đầu tư cho một nhà máy sản xuất máy in laser ở Khu công nghiệp Quế Võ cũng ở Bắc Ninh sẽ đi vào hoạt động trong năm 2007.
Theo Asia Times Online, Việt Nam năm 2000 xếp hạng thứ 8 trong danh sách những mục tiêu đầu tư công nghệ cao trong mắt nhiều nhà đầu tư nước ngoài. Nhưng đến 2005 thì Việt Nam đã nhảy lên hạng 4 sau Trung Quốc, Ấn Độ và Thái Lan. Không chỉ sản xuất các thiết bị công nghệ cao phổ thông như chip hay máy in, kỹ năng cao và nhân công rẻ của Việt Nam cũng hấp dẫn các nhà đầu tư các thiết bị chuyên dụng có phần mềm nhúng.
Những thiết bị này thật ra chi phí đầu tư thấp nhưng doanh thu rất cao vì chỉ có những khách hàng lớn là các tập đoàn toàn cầu mua dài hạn với số lượng lớn. Những thiết bị của Fann Instruments cung cấp cho tập đoàn dầu khí Hallyburton là một ví dụ. Điều này cũng hấp dẫn giới kỹ thuật trong nước. Vidaltech sau một thời gian dài lập trình cho Fann Instruments đã quyết định dời công ty về TP.HCM để thử tự mình sản xuất luôn một số thiết bị phần cứng mà lâu nay họ chỉ lập trình điều khiển. Họ tin rằng tay nghề của người Việt đủ sức làm được những thiết bị ấy. Vấn đề còn lại là thị trường.
Hay mềm?
Trong buổi tiếp xúc với sinh viên Hà Nội cuối tháng 4 vừa qua, Bill Gates khuyên giới trẻ nên định hướng phát triển theo lĩnh vực phần mềm. Ông nhận định: "Việc Intel đầu tư ở Việt Nam rất hay, và chắc chắn là các hãng sản xuất CNTT sẽ nhìn thấy được kỹ năng đa dạng của người Việt. Nhưng nếu chỉ chuyên vào sản xuất thì không hợp lý, Việt Nam nên tập trung vào phát triển, gia công phần mềm".
Giá trị ước tính của các dịch vụ liên quan đến CNTT và phần mềm của Việt Nam năm 2005 là 170 triệu USD. Việt Nam hiện có khoảng 600 công ty phát triển phần mềm, tuyển dụng 15.000 nhân viên. So với 7 năm trước, số lượng công ty phần mềm trong nước chỉ khoảng 170 và số nhân sự chỉ khoảng 1.500. CNTT Việt Nam đang phát triển với tốc độ 40% mỗi năm.
Dẫn trường hợp của Ấn Độ, Bill Gates nói: "Hy vọng Việt Nam cũng có thể là nước sẽ phát triển khả năng cung cấp nguồn nhân lực có kỹ năng cho các nước khác, kể cả Mỹ". Thực tế đã chứng minh. Hãng Nihon Unisys thiết lập một chi nhánh phát triển phần mềm tại Hà Nội với vốn đầu tư 100.000 USD. Hãng Cybozu liên kết với CS Systems Co. mở chi nhánh ở TP.HCM. NEC Soft của Nhật và NEC Solutions Asia Pacific của Singapore thành lập liên doanh 1 triệu USD mang tên NEC Solutions Vietnam ở Hà Nội. Tất cả dự án trên đều tiến hành trong ngày 1.6.
Đường băng thực tế
Theo các chuyên gia phân tích quốc tế về CNTT, về mặt kỹ năng Việt Nam vẫn còn đi sau Ấn Độ, Trung Quốc và Đài Loan. Về giá nhân công rẻ, Việt Namcòn phải cạnh tranh quyết liệt với Philippinesvà Bangladesh . Giám đốc Microsoft Việt Nam Christophe Desriac nhận xét: "Việt Nam có tiềm năng rất lớn, điều mấu chốt là đánh thức và biến nó thành thực tế theo cách tốt nhất". Trăn trở với vấn đề đó, TS Ngô Đức Hoàng - giảng viên ĐH Bách khoa TP.HCM là người tham gia dự án đào tạo nhân lực cho nhà máy Intel tương lai - cũng thở dài: "Không dễ gì đáp ứng các đòi hỏi của Intel về nhân lực".
Dù chiến lược phát triển theo phần cứng hay phần mềm, đường băng để CNTT Việt Nam cất cánh vẫn chưa đủ dài để tăng tốc tới ngưỡng bay. Nhà kinh tế Jonathan Pincus của tổ chức UNDP tại Hà Nội cho biết: "Trung Quốc nổi tiếng là tài trợ cho nghiên cứu và phát triển ngày càng nhiều, nhưng Việt Nam vẫn chưa chú trọng điều ấy. Việt Nam cần liên kết tốt hơn giữa nền giáo dục đại học và cộng đồng công nghiệp lẫn doanh nghiệp".
Những dự án đào tạo theo hướng này đã bắt đầu triển khai nhưng với giới CNTT trẻ đầy khát vọng thì hướng phát triển giáo dục cần thiết này lại quá chậm trễ và nhiều hạn chế.
Nguồn: Khám phá, số 32, 04/07/2006
|
