Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 27/07/2005 19:16 (GMT+7)

Đưa công nghệ gen vào giám định hài cốt liệt sĩ

Việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ của nước ta được tiến hành một cách có tổ chức nhờ các đội công tác quy tập và tự phát và nhờ sự nỗ lực phi thường của nhiều cựu chiến binh, đồng đội cũ. Hàng chục nghìn bộ hài cốt từ khắp các chiến trường trong và ngoài nước cũng đã được quy tập về các nghĩa trang liệt sĩ. Tuy nhiên việc giám định tên cho các bộ hài cốt đó còn gặp khá nhiều khó khăn do thiếu hoặc thất lạc thông tin trong  hồ sơ và trên  bia mộ... Khoa học và nhân tâm con người đã cho ra đời nhiều phương pháp giám định tìm tên cho liệt sĩ. Nhiều năm qua chúng ta mới chỉ biết dựa vào hai phương pháp đáng tin cậy là: giám định hình thái xương do Viện Pháp y quân đội thực hiện và giám định qua di vật do  Bảo tàng Quân khu 4 tiến hành.

Còn rất nhiều mộ liệt sĩ vô danh ở nghĩa trang Trường Sơn

Còn rất nhiều mộ liệt sĩ vô danh ở nghĩa trang Trường Sơn

Ngoài hai phương pháp nêu trên, trong những năm gần đây, khoa học hiện đại đã cho ra đời phương pháp giám định hài cốt liệt sĩ bằng kỹ thuật phân tích gen mang lại hiệu quả và độ chính xáccao. Vậy nguyên lý của phương pháp giám định gen là gì: Gen là một loại vật chất di truyền tồn tại trong tất cả các tế bào con người, kể cả xương và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, đượclưu giữ trong tế bào còn sống hay đã chết một cách khá bền vững. Khi phân tích và so sánh gen của tế bào người sống, người chết hay hài cốt đều có thể xác minh được sự giống nhau và khác nhau của genqua đó có thể kết luận về phả hệ của các mẫu phân tích. Khác với giám định gen trong khoa học hình sự dựa trên nguyên tắc so sánh kích thước chiều dài của một số gen nhất định, giám định gen của hàicốt dựa trên so sánh trình tự thật sự của gen. Do điều kiện chôn cất thông thường dưới đất, lại bị phân hủy theo thời gian, từ hài cốt rất khó có thể tách chiết được bộ gen hoàn chỉnh, vì thế muốnphân tích gen phải chọn ra được những đoạn gen có tính bền vững cao nhất nằm trong bào quan của tế bào xương.

Đến nay toàn bộ kỹ thuật giám định gen hài cốt liệt sĩ đã được Viện Công nghệ sinh học (thuộc Viện Khoa học vàCông nghệ Việt Nam) hoàn thiện bao gồm việc thu và bảo quản mẫu, tách chiết ADN, nhân bản và tách dòng gen, xác định trình tự gen bằng các thiết bị hiện đại của phòng thí nghiệm trọng điểm về côngnghệ gen của Viện Công nghệ sinh học và lập phả hệ bằng phần mềm chuyên dụng trên máy tính. Sau 18 tháng xây dựng và hoàn thiện, kỹ thuật giám định gen đã được thực hiện trên bảy phả hệ cụ thể, giảimã hàng trăm dòng gen và đang hình thành một ngân hàng dữ liệu chuyên dụng.

Vậy muốn tiến hành giám định gen phải cần chuẩn bị những gì? Trước hết cần có mẫu hài cốt cần giámđịnh, mẫu chỉ cần là một chiếc răng vì trong đó ADN được lưu giữ tốt nhất hoặc một mẫu xương nhỏ. Để so sánh và lập phả hệ cần có mẫu máu của thân nhân liệt sĩ, thuận lợi nhất phải là máu của nhữngngười thân có quan hệ đằng mẹ (mẹ đẻ, cậu, cô và các con cô, anh chị em cùng mẹ và các con của chị em gái). Lượng mẫu máu chỉ cần vài giọt đến cao nhất 1 cc. Cũng chính vì những lý do nêu trên mà kểtừ khi triển khai giám định gen Viện Công nghệ sinh học đã tìm đến và mời Thiếu tá Nguyễn Thị Tiến, Bảo tàng Quân khu 4, sau khi chị xuất hiện trên "Chương trình Những người đương thời" làm cộng tácviên khoa học để hoàn tất việc chuẩn bị mẫu và hồ sơ phả hệ cho công tác giám định.

Một cơ quan cũng bắt đầu cộng tác với Viện Công nghệ sinh học rất hiệu quả là Viện Pháp y quân độivới nhiều kinh nghiệm trong giám định hình thái xương, viện sẽ cung cấp mẫu của nhiều trường hợp cần giám định mà phương pháp hình thái không giải quyết được. Thành công nổi bật nhất là việc giámđịnh gen của liệt sĩ Hà Văn Tính mà bia mộ đã ghi nhầm quê Ninh Giang, Hưng Yên thành quê Ninh Bình. Vừa mới đây, Viện Công nghệ sinh học đã ký văn bản thỏa thuận việc chuyển giao công nghệ và đàotạo nhân lực cho Viện Pháp y quân đội để trong tương lai Viện Pháp y quân đội có thể trực tiếp tiến hành được kỹ thuật này.

Với những thành công này, cần đưa công nghệ giám định gen để giải quyết hàng chục nghìn trường hợpđang tìm hài cốt liệt sĩ. Vậy khả năng của giám định gen làm được đến đâu? Trước mắt nếu hội đủ các điều kiện nêu trên, có mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu máu thân nhân là tiến hành được. Còn về lâu dàicông việc giám định sẽ được tổ chức như sau: Tất cả các mẫu hài cốt liệt sĩ vô danh hoặc còn nghi vấn đều được phân tích và lưu vào ngân hàng dữ liệu, kèm theo các thông tin có được về nơi tìm thấyvà các thông tin còn lưu trong sổ sách. Cùng với việc đó các gia đình có liệt sĩ mất tích sẽ kê khai thông tin, cung cấp mẫu máu để phân tích, nguồn thông tin này cũng được lưu giữ vào ngân hàng dữliệu. Máy tính chuyên dụng sẽ so sánh để tìm ra hài cốt nào là thuộc phả hệ nào. Quy mô càng lớn thì việc tìm được tên cho liệt sĩ càng cao. Đây là một việc làm hoàn toàn khả thi mà các nước có nềnkhoa học tiên tiến vẫn đang làm. Tuy nhiên cần có một đề án và cơ quan chuyên trách. Trước mắt xin đề nghị các đội quy tập khi phát hiện được hài cốt liệt sĩ vô danh thì nên tách một phần di hài(răng hoặc xương) và bảo quản mẫu trong một lọ nhỏ nút kín, được chôn cùng hài cốt, nhưng khi cần có thể khai quật để phân tích, nếu không với thời gian hài cốt sẽ bị phân hủy hết. Đó cũng là mộtviệc làm đền ơn đáp nghĩa đối với những người đã hy sinh và hướng tới tương lai để con cháu vẫn có dịp tiến hành các phân tích nếu thế hệ chúng ta hôm nay chưa làm hết được!

Mọi thông tin chi tiết khi cần liên lạc về địa chỉ: Viện công nghệ sinh học, số 18, đường Hoàng QuốcViệt, Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: (04) 7564691 hoặc (04) 8362599.

Nguồn: www.nhandan.com.vn ngày14/6/2003.

Xem Thêm

Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tháng 8/2026: tập trung hoàn tất công tác tổ chức Đại hội IX
Chiều 22/8, Ban Chấp hành Đảng bộ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) tổ chức hội nghị thường kỳ nhằm đánh giá kết quả công tác tháng 8, triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 9/2026 và báo cáo công tác chỉ đạo chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc LHHVN lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031.
Vĩnh Long: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, hướng đến sản xuất nông nghiệp hữu cơ
Ngày 21/8/2026, tại xã An Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long phối hợp với Chi cục Môi trường tỉnh và UBND xã An Phú Tân tổ chức Hội nghị tập huấn tuyên truyền, nâng cao nhận thức về công tác bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng đến sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ.
GS.TS. Chu Phạm Ngọc Sơn: Một đời đưa tri thức khoa học vào thực tiễn
Cuốn sách “Giáo sư - Tiến sĩ Chu Phạm Ngọc Sơn, Nhà Giáo thanh cao, Nhà Khoa học tài năng, một nhân cách lớn” vừa được ra mắt tại TP. Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh của cố GS.TS Chu Phạm Ngọc Sơn. Ấn phẩm là sự tri ân đối với một nhà khoa học tiêu biểu – người đã dành trọn cuộc đời gắn tri thức khoa học với thực tiễn sản xuất, giáo dục và sự phát triển của đất nước.
Tạp chí Môi trường và Xã hội hưởng ứng phong trào xây dựng “Mái ấm bình yên”
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân (19/8/1945 - 19/8/2026) và 21 năm Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (19/8/2005 - 19/8/2026), ngày 18/8, Tạp chí Môi trường và Xã hội phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Cái Nhum tổ chức lễ khởi công 2 căn nhà “Mái ấm bình yên” cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Tư vấn, phản biện của VUSTA - Từ thực tiễn đến yêu cầu đổi mới
Từ thực tiễn tư vấn, phản biện Dự án khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê, Hà Tĩnh, có thể thấy rõ giá trị của việc huy động trí tuệ đa ngành, nhận diện rủi ro và cung cấp những luận cứ khoa học độc lập cho quá trình xem xét, quyết định. Đây cũng là cơ sở để nhìn nhận những yêu cầu đổi mới hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) hiện nay.
Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Ngọc Linh dự diễn tập bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian tầm thấp
Ngày 18/8/2026, tại xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên, Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam tổ chức Chương trình diễn tập thực chiến bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian tầm thấp. PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tham dự chương trình.
Quảng Trị: Bảo tồn và phát huy giá trị nền y học cổ truyền dân tộc
Sáng 17/8, Hội Đông y tỉnh Quảng Trị tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Hội Đông y Việt Nam (22/8/1946-22/8/2026). Đến dự có đại diện lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Sở Y tế, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, cùng đông đảo cán bộ, hội viên Hội Đông y trên địa bàn tỉnh.
Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức Hội thảo “Cùng nhau an toàn trên không gian mạng AI”
Sáng 17/8, tại phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lào Cai phối hợp với Trung tâm Phát triển Khoa học công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng và Câu lạc bộ Trí thức trẻ tỉnh Lào Cai tổ chức Hội thảo chuyên đề “Cùng nhau an toàn trên không gian mạng thời đại trí tuệ nhân tạo AI”.