Dự án FIRST hỗ trợ chuyển đổi theo cơ chế tự chủ

  Giám đốc Dự án FIRST Trần Quốc Thắng cho biết, với 47 triệu USD, dự án tập trung mạnh vào việc hỗ trợ giúp các tổ chức KHCN từ mô hình truyền thống, phụ thuộc vào ngân sách nhà nước chuyển sang mô hình tự chủ, tự hạch toán theo kinh tế thị trường, nhằm tạo ra sức bật và kỳ vọng khoảng 5 - 10 năm nữa sẽ có những viện nghiên cứu mạnh, đủ năng lực ngang tầm với khu vực và quốc tế. Những tổ chức được hỗ trợ này sẽ là minh chứng cho thấy lợi ích của việc chuyển đổi sang cơ chế tự chủ, tạo động lực thúc đẩy các tổ chức KHCN khác học tập theo.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia của Dự án FIRST, dự án sẽ chỉ chọn từ 10 -15 viện, ưu tiên trong một số lĩnh vực như công nghệ sinh học, nông nghiệp, công nghệ vật liệu, công nghệ thông tin truyền thông, công nghệ cơ khí và tự động hóa. Mỗi tổ chức nhận được khoản tài trợ 2 - 4 triệu USD và phải hoàn thành việc chuyển đổi trong 24 tháng. Do vậy, khi tham gia dự án, các tổ chức phải thể hiện ý chí quyết tâm, tiềm năng về mặt con người, thành tích, đặc biệt là định hướng chiến lược phát triển của mình. Dự án sẽ tiến hành ít nhất 3 vòng lựa chọn, vòng đầu tiên là vòng thí điểm chỉ dành cho các tổ chức thuộc các ngành công nghệ sinh học và nông nghiệp; cơ khí và tự động hóa. Các vòng tiếp theo sẽ được mở ra cho tất cả các lĩnh vực ưu tiên.

Để bảo đảm công bằng cho các tổ chức KHCN tham gia, dự án cũng xây dựng tiêu chí đánh giá minh bạch. Theo đó, các tổ chức KHCN công lập không thực hiện kế hoạch chuyển đổi theo Nghị định 115/2005 sẽ được coi là không hợp lệ để tham dự vòng tuyển chọn đối tượng nhận tài trợ. Trong đó, các tiêu chí như hoạt động chuyển giao công nghệ và dịch vụ hay tỷ lệ tái đầu tư từ các hoạt động chuyển giao trong 3 năm gần đây được đặc biệt chú trọng.

Dự án cũng xây dựng hệ thống chuyên gia đến từ những cơ quan có liên quan để nghiên cứu, thu thập thông tin, xác định những ứng viên tiềm năng. Điều đặc biệt, các thành viên của Tổ chuyên gia không được phép đánh giá đề xuất hỗ trợ của tổ chức mà người đó hiện đang công tác hoặc có liên quan để tránh các xung đột về lợi ích. Đồng thời, dự án cũng tuyển dụng một chuyên gia hoặc nhóm chuyên gia tư vấn quốc tế có uy tín với nhiều kinh nghiệm trong việc cấp vốn tài trợ tương tự như dự án FIRST để đánh giá việc vận hành cơ chế tài trợ, bao gồm cả hệ thống hoạt động của các chuyên gia trong dự án.