Đôi điều về viên thuốc ngừa thai
Cơ chế tác dụng.
VTNT có chứa các chất tổng hợp thay thế hormon oestrogen và progesteron, do buồng trứng sản xuất trong chu kì kinh nguyệt. Các hormon tổng hợp vào máu ảnh hưởng đến sự cân bằng nội tiết của cơ thể, làm buồng trứng ngưng sản xuất hormon, hay làm ngưng sự thuần thục của noãn. Sự ức chế rụng trứng được coi là cơ chế tác động quan trọng của VTNT. Tuy nhiên, nó còn có vài tác động khác: các hợp chất có tác dụng như progesteron làm giảm sự thẩm thấu của cổ tử cung, làm rối loạn các cử động của noãn và các tinh trùng trong ống dẫn trứng (vòi Fallope).
Nguy cơ của thuốc khi dùng lâu dài.
VTNT tạo nguy cơ viêm tĩnh mạch phổi. Cao huyết áp ở người sử dụng VTNT cao hơn 3 lần so với người bình thường. Nhồi máu cơ tim cũng tăng. Thuốc lá là yếu tố tăng cường nguy cơ. Khi phụ nữ dùng VTNT mà vẫn hút thuốc lá, thì nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng gấp 5 lần. Nguy cơ này còn cao hơn khi người phụ nữ bước vào tuổi 35 - 40, mà vẫn còn sử dụng một gói thuốc lá/ngày. Vì vậy, phự nữ sử dụng VTNT không nên hút thuốc lá và không được có nguy cơ về tim, không có cholesterol cao. VTNT có thể làm xuất hiện bệnh ở túi mật hay vàng da.
Vậy những phụ nữ nào không nên sử dụng VTNT?
Đó là những phụ nữ trên 40 tuổi, phụ nữ hút thuốc lá, bị cao huyết áp, bị cholesterol cao, có tiền sử về viêm tĩnh mạch, tắc nghẽn mạch phổi hay bị bệnh tim, phụ nữ có ung thư vú hay ung thư ở bộ phận sinh dục, phụ nữ có bệnh gan, túi mật, bị thiếu máu. Các phụ nữ trầm cảm, đau nhức nửa đầu, đái tháo đường, có nổi gân xanh ở chân hay bị u xơ tử cung cần hỏi ý kiến của bác sĩ và cần được theo dõi khi sử dụng VTNT.
Phụ nữ muốn có connên ngưng sử dụng VTNT 3 tháng trước khi có thai và trong suốt thời gian có thai. Cần ngưng sử dụng viên thuốc VTNT khi phải qua một ca phẫu thuật, để giảm nguy cơ viêm tĩnh mạch và tắc nghẽn mạch phổi.
Dấu hiệu báo động nguy cơ của VTNT
- Đau đầu dữ dội, chảy máu cam, ù tai: báo hiệu cao huyết áp hay nguy cơ bị cơn cấp phát;
- Thấy mờ, mắt thấy chớp sáng, giảm thị lực, chóng mặt: báo hiệu cao huyết áp;
- Đau thắt ở ngực, khó thở (đau dưới sườn ở ngực hay lưng);
- Đau ở bụng, có cảm giác có chỗ sưng có cục u bên phải dưới sườn hay bị vàng da báo hiệu tổn thương ở túi mật hay bướu lành ở gan.
Khi phát hiện các dấu hiệu trên nên đi khám bệnh.
Tác dụng phụ
Gần 40% các phụ nữ dùng VTNT đều có một số rối loạn ở thời kỳ đầu sử dụng như buồn nôn, nhức đầu, mệt mỏi, tăng cân, vú căng. Tuy nhiên, các hiện tượng này sẽ hết sau một thời gian ngắn sử dụng. Thường thấy nhất là xuất hiện các vệt máu nhỏ như máu kinh nguyệt giữa hai kỳ kinh. Thông thường, hiện tượng này biến mất tự nhiên sau vài chu kỳ kinh nguyệt, khi cơ thể đã thích ứng với VTNT.
Viên thuốc ngừa thai tốt nhất.
Kinh nghiệm cho thấy: liều lượng oestrogen càng thấp, thì càng ít gây rối loạn. Các VTNT đầu tiên ra đời chứa một liều lượng oestrogen 3 lần cao hơn liều cần thiết để ức chế sự rụng trứng. Liều 50mcg tỏ ra đủ để tác động.
Một số VTNT chỉ chứa 30mcg oestrogen, phối hợp với progesteron. Ở một số quốc gia như Trung Quốc, từ 1968, các VTNT đưa ra thị trường chỉ có 35mcg oestrogen mà vẫn hữu hiệu.
VTNT cần được bác sĩ chuyên khoa kê toa, sau khi khám bệnh. Người phụ nữ trở lại khám bệnh 2 lần trong năm đầu. Sau đó, chỉ cần 1 lần/năm, trừ khi có hiện tượng gì lạ, người phụ nữ cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Cách sử dụng.
Hộp thuốc có kèm theo tờ hướng dẫn, cần đọc kỹ và làm theo đúng.
Thường những viên thuốc ngừa thai được trình bày dưới dạng vỉ 21 viên.
Uống viên đầu trễ nhất là ngày thứ 5 sau khi bắt đầu có kinh và sau đó, uống mỗi ngày 1 viên đến 21 ngày.
Ngưng 7 ngày để có kinh.
Có loại thuốc ngừa thai có 28 viên. Như vậy là uống liên tục, không ngưng.
Nên nhớ:thuốc không hữu hiệu ngay lần đầu sử dụng; chỉ hữu hiệu sau 8-9 ngày.
Nếu quên uống thuốc, phải làm gì?
Để tránh quên, nên kết hợp uống thuốc ngừa thai với một hoạt động thường xuyên như lúc ăn sáng hay trước khi đi ngủ. Nếu quên uống một viên, khi nhớ lại, cần uống ngay viên đó và tiếp tục uống mỗi ngày một viên như bình thường. Nếu quên uống 2 - 3 viên liên tiếp, nguy cơ vỡ kế hoạch cao. Cần có biện pháp tránh thai trong 1 - 2 tuần, trong lúc vẫn tiếp tục dùng viên thuốc ngừa thai mỗi ngày. Có khi do quên dùng viên thuốc, kinh nguyệt xuất hiện sớm hơn. Bác sĩ sẽ góp ý: hoặc bắt đầu lại một đợt mới, hoặc ngưng một tuần. Dù áp dụng giải pháp nào, cần có biện pháp tránh thai trong vài ngày.
Chế độ ăn uống.
Chất oestrogen trong viên thuốc ngừa thai có khả năng ngăn cản sự hấp thu một số vitamin, nhất là vitamin B6 (pyridoxin). Vì vậy, phụ nữ sử dụng VTNT được khuyên nên dùng sữa, thịt, cá, gan, mễ cốc và bổ sung mỗi ngày viên B6 tổng hợp.
