Doanh nghiệp KHCN: Gắn bó quyền lợi
- PGS. TS Trương Hữu Chí : Doanh nghiệp khoa học công nghệ (DN KHCN) không phải là sáng tạo của Việt Nam mà kà kinh nghiệm của các nước phát triển. Theo quan điểm của tôi, phát triển DN KHCN rất cần thiết và phải triển khai khi mà chúng ta thực sự coi KHCN là động lực phát triển KHXH. Đây cũng là cơ hội để đưa sản phẩm nghiên cứu vào cuộc sống và tạo ra nền kinh tế có giá trị gia tăng lớn. Có thể lấy ví dụ điển hình như Viện IMI - Viện đầu tiên trong nước chuyển từ mô hình viện nghiên cứu phát triển (R&D) sang mô hình DN KHCN. Sau 5 năm chuyển đổi, chỉ với mô hình DN KHCN mặc dù chưa nhận được sự đầu tư trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh của Nhà nước đến nay IMI đã tăng trưởng hơn 7,5 lần về doanh số và 5 lần về con người. Điều này thể hiện, DN KHCN thực sự là động lực thúc đẩy các Viện nghiên cứu khoa học phát triển với sự đầu tư không cần lớn của Nhà nước.
- Những khó khăn nào theo PGS mà các viện nghiên cứu hay gặp phải khi xây dựng mô hình DN KHCN?
- Có hai khó khăn cơ bản. Thứ nhất tài sản của Viện nghiên cứu phần lớn không phải dành để sản xuất mà cho nghiên cứu, vì vậy khi chuyển đổi mặc dù doanh nghiệp có tài sản lớn nhưng không thể đưa vào sản xuất. Bên cạnh đó là vấn đề vốn, nhưng đây là bài toán khó không chỉ của DN KHCN. Khó khăn thứ hai là cấu trúc nhân sự sau khi chuyển đổi sẽ có sự thay đổi. Số nhân lực dôi dư là rất lớn. Tuy nhiên hai khó khăn này phần nào đã được giải quyết khi Nghị định 80 về hoạt động của DN KHCN ra đời.
- PGS có bình luận gì về việc doanh nghiệp KHCN thí điểm của Viện nghiên cứu ứng dụng thiết bị khoa học mà GS. TS Trần Xuân Hoài bị chậm trễ hình thành theo như bài báo “Bỏ biên chế để làm khoa học” đăng trên báo KH&ĐS số 42. Bản chất của sự chậm trễ này theo lý giải của PGS?
- Theo tôi hiểu, DN KHCN chậm hình thành ở hai điểm, thứ nhất Nghị định DN KHCN chưa có. Thứ hai, trong bản thân nội bộ các nhà khoa học của Viện nghiên cứu ứng dụng thiết bị khoa học còn vướng mắc ở việc cái gì Viện được mang đi (phục vụ cho việc thành lập DN KHCN – PV) và cái gì được để lại. Bản thân trường hợp Viện Nghiên cứu ứng dụng thiết bị khoa học của GS Hoài lại không chuyển đổi toàn bộ mà chỉ chuyển đổi một phần nên đã nảy sinh mâu thuẫn quyền lợi. Để có được tiếng nói chung, cần có sự thống nhất giữa các thành viên của tập thể khoa học đó. Cần phải gắn quyền lợi của các bên, nếu không sẽ gặp phải sự phản ứng.
- Xin cảm ơn PGS!
 |
Phải biết chấp nhận quy luật đào thải
DN KHCN là xu hướng tất yếu mà các nhà khoa học năng động đã và đang thực hiện. Nó là dòng chảy khó cản được. Hiện ở Việt Nam, mặc dù trước khi có Nghị định DN KHCN ra đời đã có nhiều mô hình DN KHCN hoạt động trực thuộc Viện nghiên cứu. Tuy nhiên, khi có sự thay đổi nhất là lại thay đổi cơ chết tất sẽ nảy sinh mâu thuẫn, sự níu kéo, giằng xé giữa cái cũ và cái mới. Sẽ có những đối tượng cảm thấy quyền lực, quyền lợi bị ảnh hưởng nhưng phải biết chấp nhận vì đó là quy luật đào thải. Tất cả những mâu thuẫn là Nghị định DN KHCN vừa được ban hành.
DN KHCN được hỗ trợ gì? Được hưởng chế độ miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp như doanh nghiệp đầu tư vào khu CN theo quy định của pháp luật kể từ khi có thu nhập chịu thuế với điều kiện: có doanh thu từ việc sản xuất, kinh doanh các sản phẩm hàng hoá và công nghệ trong năm thứ nhất đạt ít nhất là 30% tổng doanh thu, năm thứ hai đạt ít nhất 50% tổng doanh thu và từ năm thứ ba trở đi đạt ít nhất là 70% tổng doanh thu của DN KHCN… Được miễn lệ phí trước bạ khi đăng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà; Được hưởng các chính sách ưu đãi về tín dụng đầu tư của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ và các quỹ khác theo quy định của pháp luật để thực hiện dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh; Được Ban quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao và Uỷ ban nhân dân các địa phương ưu tiên cho thuê đất, cơ sở hạ tầng với mức giá thấp nhất theo quy định. |
Nguồn: Khoa học & Đời sống, số 44, 3/6/2007, tr.5
