Đau gắn liền với giảm oxy huyết tại cơ tử cung do cơ tử cung tăng co và tiểu động mạch co thắt vì có tăng tiết prostaglandin. Đó là cơ chế chung của tất cả các loại đau bụng kinh: tiên phát (hay vô căn), thứ phát (hay thuộc cơ quan). Các estrogen gây tăng tiết prostaglandin, các chất sinh progesteron làm giảm. Thật vậy, các chất sinh progesteron tạo tại nội mạc tử cung hình thể teo đi ít nhiều, tức giảm tiết, đặc biệt chất arginin - vasopressin và các prostaglandin, tác nhân gây co thắt tiểu động mạch và tăng co thắt màng trong tử cung; bệnh nhân có chu kỳ không rụng trứng hoặc thiểu năng progesteron ít bị đau nhờ việc tiết prostagandin có giảm đi ít nhiều. Các cách điều trị
- Khám viêm không steroid
Lớp thuốc này ức chế tổng hợp prostaglandin. Đây là cách điều trị quy chế với hiệu nghiệm 80 đến 90%. Không có phân tử nào hay hơn phân tử nào, nhưng tài liệu khuyên nên dùng loại có thời gian bán hủy ngắn: ibuprofene: Advil, Brufen; flurbiprofene: Antadys, Cébutid; naproxene sodique: Apranax; axit mefenamic: Ponstyl; diclofenac: Voltarene.
Ở ta, nên dùng loại có hàm lượng nhỏ, rẻ tiền, dễ mua. Thuốc uống lúc bụng no, ngay lúc vừa đau (không uống phòng ngừa trước), ngày uống một hoặc hai lần, mỗi lần một viên, từ một đến ba ngày.
Chống chỉ định dùng khám viêm không steroid là loét dạ dày – tá tràng và các mẫn cảm (dị ứng).
Ít khi gặp tác dụng phụ cho điều trị ngắn ngày, ngoại trừ vài rối loạn tiêu hóa (bào bọt: dã bằng oméprazole (Lomac, Mépraz); tiêu chảy (chữa bằng Imodium); nhức đầu, chóng mặt... (chữa bằng paracetamol). Nếu có xảy ra, đến chu kỳ sau đổi loại kháng viêm không steroid khác.
- Loại hormon
Được trình bày trên vỉ ép, dân gian gọi “thuốc ngừa thai”. Không bao giờ tự động mua để uống, phải có chỉ định của bác sĩ phụ khoa. Không bao giờ tự động thay đổi thứ khác, vì các loại thuốc đều khác nhau. Không bao giờ sai lời dặn sử dụng vì thuốc có liên hệ đến chu kỳ kinh nguyệt, tức hormon buồng trứng.
Tóm lại : Đau bụng kinh ở một cô gái không có tiền sử bệnh phụ khoa, thường xảy ra sau vài chu kỳ không đau bụng gọi đau bụng kinh tiên phát (hay vô căn), thì chữa như trên. Đau bụng kinh ở một phụ nữ trước kia không bao giờ bị, gọi đau bụng kinh thứ phát (hay thuộc cơ quan), tức “có vấn đề”, cần phải được khám bệnh và chẩn đoán.
______________
* Prostaglandin : Chất dẫn xuất từ các axit béo không bão hòa có 20 nguyên tử cacbon, mang một sườn cacbon (axit prostanoic) và 2 chuỗi ở bên. Người ta biết trên 20 prostaglandin tự nhiên chia làm 9 lớp (từ A đến I), chỉ có E và F là quan trọng trong thực tiễn. Hiệu năng rất mạnh, đa dạng. Tác động ở hệ sinh dục trong thụ thai, sinh sản, trong tuần hoàn (giữ ống động mạch thông suốt), trong kết tập tiểu cầu, tác động vào chức năng: phế quản, thận, ống tiêu hóa, hạch nội tiết, hệ thần kinh, tiến trình viêm và hệ miễn dịch.
Trong tất cả các axit béo, quan trọng nhất là axit arachidonic. Axit này bị enzym cyclo oxygenaz tác động cho prostacyclin và tromboxan.
