Để “mỏ tôm” không cạn!

Nuôi sinh thái là tất yếu

Mặc dù kinh nghiệm “đầy mình” nhưng thời gian qua, người nuôi tôm Cà Mau cũng gặp thất bại vì phát triển quá ồ ạt, không theo quy hoạch và không thân thiện với môi trường. Theo ông Phạm Thành Tươi, Phó chủ tịch UBND tỉnh, nguyên nhân tôm chết hàng loạt là do nguồn giống chưa qua kiểm dịch, hệ thống thuỷ lợi thiếu đồng bộ dẫn đến không chủ động được nước khi nắng hạn, làm độ phèn, mặn tăng cao. Trước thực tế này, nhiều mô hình nuôi tôm sinh thái kết hợp như: rừng + tôm, cây ăn trái + tôm, lúa + tôm... đã xuất hiện, bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt.

Nuôi tôm sinh thái thực chất là mô hình quảng canh, khai thác tôm theo môi trường tự nhiên; người nuôi phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật như hơn 50% diện tích khu vực nuôi là rừng; chất lượng nước, môi trường phải đạt tiêu chuẩn. Tuy năng suất không cao (khoảng 300kg tôm nguyên liệu /ha/năm) nhưng tôm ăn có mùi vị đặc biệt, thơm ngon so với tôm nuôi công nghiệp, nên bán được giá cao (người châu Âu gọi là tôm sạch). Nuôi tôm cải tiến hiện nay rất gần với nuôi tôm quảng canh, hay còn gọi là nuôi tôm sinh thái. Chỉ khác một điều là thả dặm thêm tôm sú giống vào đầm với mật độ 5 - 10 con/m2, tùy theo độ sâu của vuông nuôi.

Rừng + tôm: Sự kết hợp hoàn hảo

Đây là mô hình của Lâm - Ngư trường (LNT) 184, được Tổ chức công nhận sản phẩm sinh thái (NUATAURLAND), Tổ chức giám định sản phẩm chất lượng cao (IMO) của Thụy Sĩ... đánh giá là thành công nhất hiện nay ở Cà Mau nói riêng và ĐBSCL nói chung, Từ năm 2000, LNT triển khai dự án nuôi tôm sinh thái rừng - tôm, góp phần đem lại hiệu quả kinh tế cao và bảo vệ vốn rừng ngập mặn. LNT có khoảng 4.000ha rừng và đất rừng, trong đó có 3.000ha rừng trồng trên 20 tuổi. LNT trực tiếp quản lý 200ha, còn 3.000ha rừng ngập mặn giao cho gần 1.200 hộ dân quanh vùng quản lý, canh tác theo dự án nuôi tôm sinh thái: rừng - tôm. Phương thức nuôi sinh thái của LNT là 50% lấy nguồn giống tôm tự nhiên như: tôm đất, tôm bạc, tôm thẻ và các loài thủy sản khác đưa vào kênh, mương, đầm, vuông nuôi dưới tán rừng, còn 50% thả dặm thêm tôm sú giống. Năm 2002, LNT đã xuất 12 tấn tôm sạch thành phẩm. Năm 2005, xuất trên 700 tấn, đạt kim ngạch trên 9 triệu USD. Năm 2006, dự kiến sản lượng đạt trên 1.000 tấn. Giá bán tôm sinh thái thường cao hơn 20% so với tôm thường. Chỉ tính riêng phần giá chênh lệch, người nuôi tôm sinh thái ở LNT 184 được lợi thêm gần 2 triệu USD.

Theo ông Ngô Dũng Liêm, Giám đốc LNT, diện tích nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn ở Cà Mau có khả năng mở rộng lên khoảng 30.000ha. Qua kinh nghiệm thực tế, ông Liêm cho rằng: “Chúng ta không chỉ nuôi tôm sinh thái theo mô hình rừng + tôm mà có khả năng mở rộng với các cây - con khác như: lúa + tôm, vườn + tôm,... Điều quan trọng là phải tập huấn kỹ thuật cho người nuôi theo quy trình nghiêm ngặt và được các tổ chức giám định quốc tế công nhận”. Theo ông Liêm, mô hình nuôi tôm sinh thái không những góp phần đưa giá trị xuất khẩu của tỉnh đạt 1 tỉ USD vào 2010 mà còn bảo vệ môi trường sinh thái bền vững.

Lúa + tôm: Mô hình lý tưởng cho vùng ngọt hoá

Phía Bắc Cà Mau đã được đưa vào quy hoạch ngọt hoá và mô hình trồng lúa kết hợp thủy sản nước ngọt, lợ được xem là giải pháp để khai thác tốt tiềm năng. Chỉ riêng huyện Thới Bình đã có 35.352ha nuôi trồng thủy sản, đất giữ ngọt trồng lúa 2 vụ chỉ còn 4.671ha. Huyện có 6.639ha nuôi tôm theo các mô hình: 1 lúa + 1 tôm, 1 màu + 1 tôm và chuyên nuôi tôm. 18.000ha vùng trũng sâu được đưa vào nuôi tôm quảng canh cải tiến. Năng suất 1 lúa + 1 tôm quảng canh cũng lý tưởng (3, 49 tấn lúa /ha, tôm sú nguyên liệu 200 - 300kg/ha). Mô hình này cũng rất gần với mô hình nuôi tôm sinh thái. Mỗi năm, vào đầu mùa khô, bà con làm đất cày ải, khi mưa xuống sạ lúa, thu hoạch lúa xong thả thêm vụ tôm sú, sau 2-3 tháng thu hoạch cho đến đầu mùa mưa năm sau. Năm 2005, huyện thu được 77.332 tấn lúa, 7.281 tấn thủy sản, chủ yếu là tôm sú (6.860 tấn). Nếu áp dụng theo mô hình màu + tôm thì phải có cây nước ngầm nên diện tích còn hạn chế nhưng đã cho giá trị 100 - 120 triệu đồng /ha/năm.

Để “mỏ tôm” của Cà Mau phát triển bền vững, hướng đi tất yếu là nuôi tôm sinh thái, trong đó chú trọng kết hợp với từng cây - con cho phù hợp với điều kiện từng vùng. Bên cạnh đó, cần xây dựng thương hiệu để con tôm trở thành hàng hóa đặc sản, nguồn tài nguyên, động lực để Cà Mau cất cánh.

Nguồn: kinhtenongthon.com.vn (25/12/06)