Đầu tư tràn lan làm mất khả năng thanh toán

PV:Năm 2005, lần đầu tiên Tổng hội đã công bố địa chỉ 59 dự án đầu tư xây dựng có lãng phí, Tác dụng của nó đến nay như thế nào, thưa ông?

Ông Phạm Sỹ Liêm:Bản danh sách mà chúng tôi công bố qua thu thập từ các cơ quan báo chí đã tạo được dư luận xã hội đấu tranh nhằm hạn chế tình trạng lãng phí, thất thoát hiện nay. Thủ tướng đã giao Bộ Xây dựng tiến hành kiểm tra tất cả các dự án.

PV:Vậy bản danh sách năm nay có gì mới?

Ông Phạm Sỹ Liêm:Danh sách lần này chỉ tập trung vào các sai phạm ở cấp địa phương xuất phát từ thực tế là ngân sách địa phương chiếm phần rất quan trọng trong tổng ngân sách Nhà nước. Đặc biêt danh sách còn đề cập đến cả những sai phạm về đất đai điển hình. Trong số những vụ lấn hiếm, tham nhũng đất công, phần lớn rơi vào một số người là cán bộ viên chức Nhà nước, có chức quyền ở địa phương.

PV: Tổng hội có cho rằng đây là một bức tranh toàn cảnh về những thất thoát trong xây dựng cơ bản hiện nay?

Ông Phạm Sỹ Liêm:Công bố của chúng tôi hoàn toàn từ thông tin báo chí. Do vậy nó chỉ dừng lại ở một phạm vi nhất định. Ở các quốc gia khác, đây là cuộc điều tra không thể thiếu cho sự phát triển của bất kỳ một ngành nào. Từ trước đến nay, chúng ta chỉ chú trọng đến những việc làm định tính mà không định lượng. Công tác điều tra cơ bản của các dự án làm qua loa, dẫn đến chợ làm xong không có người họp, cảng cá xây xong không có tàu thuyền neo đậu, khu tái định cư làm xong không có người đến ở. Chúng tôi có cuộc điều tra nhỏ cho thấy, thất thoát trong tổng vốn đầu tư Nhà nước là 15%, trong đó có ngành lên tới 30%. Nếu làm điều tra cơ bản tốt, chắc chắn không có chuyện này. Vừa qua, Ngân hàng Thế giới đã có một số dự án điều tra định lượng trong một số lĩnh vực như cung cấp nước sạch cũng cho thấy rất nhiều vấn đề.

PV:Nguyên nhân nào dẫn đến thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng cơ bản, thưa ông?

Ông Phạm Sỹ Liêm:Thứ nhất, là do các chủ thể tham gia đầu tư xây dựng chưa quán triệt và thực hiện nghiêm túc các cơ chế, chính sách pháp luật. Thứ hai là các cơ quan quản lý Nhà nước về dầu tư, xây dựng cơ bản chưa làm đầy đủ trách nhiệm quản lý, giám sát, kiểm tra. Một số địa phương do chủ quan, duy ý chí muốn đẩy nhanh quá trình phát triển của địa phương dẫn đến đầu tư tràn lan. Thứ ba là tinh thần trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp ở lĩnh vực này chưa cao. Lực lượng tư vấn, quản lý, kỹ thuật… đều nghiệp dư, thiếu đồng bộ.

PV:Vậy phải làm gì để chấm dứt hiện trạng này?

Ông Phạm Sỹ Liêm:Chúng ta còn quá cứng nhắc, yếu kém trong quản lý giá xây dựng. Giá ở đây bao gồm từ chuyện đền bù giải phóng mặt bằng đến nguyên vật liệu. từ trước đến nay, chúng ta chỉ chăm chăm làm phép tính tổng số đền bù giải phóng mặt bằng của công trình A vượt bao nhiêu, nợ đọng vốn bao lâu… mà quên mất một điều, sự chậm trễ của dự án ấy làm mất đi những cơ hội kinh tế hay lợi ích gì cho địa phương đó, gây cản trở đến lĩnh vực nào. Chúng ta phải thay đổi cơ chế này, thực hiện linh hoạt để không làm phát sinh tham nhũng, lãng phí nhưng cũng không gây nợ đọng triền miên cho các công trình.

Nguồn: Nông nghiệp ViệtNam, Thanh tra25/8/2006