Đào tạo nghề cho lao động Nông thôn- giải pháp để phát triển bền vững
Tuy nhiên, sau một năm triển khai thực hiện Đề án, tổng kết thực tiễn cho thấy việc dạy nghề cho lao động nông thôn còn gặp nhiều khó khăn, bất cập cả từ chính sách đến tổ chức ở cơ sở như:
- Trong dạy nghề cho lao động nông thôn, một số địa phương chưa chỉ đạo thực hiện đồng bộ các chủ trương, chính sách về Đề án xây dựng nông thôn mới. chưa có quy hoạch vùng sản xuất theo quy mô cấp xã, do vậy sau điều tra nhu cầu đào tạo, việc chọn nghề để dạy cho lao động nông thôn chưa sát, nhất là nghề sản xuất nông nghiệp.
- Nhiều cơ sở dạy nghề thiếu giáo viên, giáo trình dạy nghề chưa được quản lý thống nhất; thời gian dạy nghề chưa sát ( ví dụ: có nghề dạy 3 tháng nhưng người dạy thừa nhận chỉ cần 1 tháng, có nghề người học đề nghị chỉ cần 1 tuần thay vì 1 tháng; có nghề nếu chuyển cho đơn vị khuyến nông ngành nông nghiệp thực hiện thì hiệu quả hơn.
- Sự phối hợp giữa các sở, ngành (Lao động – Thương binh và Xã hội, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, công thương, Nội vụ…) chưa cụ thể ; ở nhiều địa phương ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chưa vào cuộc. Đội ngũ cán bộ khuyến nông có năng lực dạy nghề và lợi thế mạng lưới từ Trung ương đến cơ sở khá tốt (36.159 cán bộ, trong đó gần 15.300 người có trình độ cao đẳng trở lên) nhưng chưa được sử dụng triệt để.
- Dạy nghề phi nông nghiệp phụ thuộc rất lớn vào khả năng sản xuất của làng nghề truyền thống, năng lực doanh nghiệp tiêu thụ hàng tiểu thủ công nghiệp; lao động sau học nghề việc làm ổn định không cao do thiếu quy hoạch, tổ chức vùng nguyên liệu ( như nghề đan mây, tre, cói…), thiếu vốn sản xuất. Cá biệt có địa phương sau dạy nghề đề nghị Nhà nước đưa nhà máy về để bố trí việc làm của học viên sau học. Việc xây dựng chính sách và tổ chức thực hiện dạy nghề cho lao động nông thôn chưa gắn kết được với yêu cầu của doanh nghiệp theo nguyên tắc dạy nghề theo nhu cầu thị trường hay dạy nghề theo đơn đặt hàng.
- Triển khai đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn, nhiều địa phương còn thiên về chạy theo số lượng người học hàng năm, thiếu cơ sở kinh tế để xác định nghề cần đào tạo cho người dân, chưa thấy được việc giải quyết dư thừa lao động trong nông thôn với xác định ngành nghề để chuyển đổi cơ cấu để phát triển kinh tế là bài toán khó, lâu dài mà Đảng, Nhà nước đang tập trung giải quyết.
- Một số sản phẩm sau kết quả từ học nghề không tiêu thụ được. Có nhiều lý do nhưng mấu chốt chính là thị trường. Bài học “được mùa rớt giá” đang là vấn đề nóng bỏng trong sản xuất nông nghiệp hiện nay.
Mục tiêu dạy nghề cho lao động nông thôn nhằm bảo đảm nâng cao kỹ năng để người nông dân sản xuất có hiệu quả, tăng thu nhập, có việc làm ổn định từ 70-80%; từng bước tổ chức lại sản xuất tiến tới sản xuất hàng hóa, chuyển đổi cơ cấu lao động trong nông nghiệp, nông thôn nhằm xây dựng nông thôn mới. Để thực hiện mục tiêu trên phải xác định quyết tâm chính trị gắn với thái độ trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Một số giải pháp cần tập trung là:
1.Các địa phương tập trung quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp với quy mô cấp xã theo Thông tư số 07/2010/TT-BNNPTNT ngày 8/2/2010 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn gắn với quy hoạch xây dựng nông thôn mới để làm cơ sở xác định ngành nghề cần đào tạo nghề cho lao động nông thôn; đồng thời rà soát để bổ sung đề án của tỉnh cho phù hợp.
2.Thực hiện chủ trương của Chính phủ, việc dạy nghề cho lao động sản xuất nông nghiệp do ngành nông nghiệp, dạy nghề cho lao động phi nông ngiệp do ngành lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì cùng các bộ, ngành liên quan tổ chức thực hiện.
3.Dạy nghề cho lao động nông thôn, xác định để nông dân làm kinh tế, tránh tổ chức học nghề mang tính phong trào, hình thức gây lãng phí ( cả kinh tế - xã hội). Do vậy, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì cùng các bộ liên quan phải xây dựng hướng dẫn về điều kiện tổ chức dạy nghề cho 3 chủ thể: cơ sở được tổ chức học nghề, cơ sở dạy nghề và điều kiện được học nghề của cá nhân, gia đình học viên. Đặc biệt, hoàn thành việc xây dựng tiêu chí thực hiện và quản lý Đề án dạy nghề cho lao động nông thôn trong năm 2011.
4.Để thống nhất việc chỉ đạo dạy nghề cho lao động nông thôn, đóng vai trò quyết định là cấp ủy đảng, chính quyến địa phương. Đối với cấp tỉnh, cần nhập Ban chỉ đạo được thành lập theo Quyết định số 491/QĐ-TTg và Ban chỉ đạo theo Quyết định số 1956/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ để chỉ đạo đồng bộ.Nâng cao vai trò quản lý nhà nước của bộ, ngành, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội nghề nghiệp. Các cơ quan liên quan ở Trung ương tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, tổng kết và rút kinh nghiệm thường xuyên theo chương trình, kế hoạch cụ thể của ngành, liên quan.
5.Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng trong tổ chức thực hiện dạy nghề cho lao động nông thôn; phổ biến những mô hình điển hình tốt, đồng thời nêu được những hạn chế yếu kém cần khắc phục. Chú trọng nâng cao chất lượng và duy trì chuyên mục về đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên hệ thống đài truyền hình Trung ương và địa phương.
Dạy nghề cho lao động nông thôn là một chủ trương lớn, thời gian triển khai mới được 1 năm nên khó tránh được những hạn chế, yếu kém. Với phương châm vừa làm vừa điều chỉnh theo nguyên tắc: lấy hiệu quả, kết quả làm thước đo đánh giá, phân định trách nhiệm ngành, cấp rõ rang. Tin tưởng Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn nói riêng và chính sách xây dựng nông thôn mới nói chung về nông nghiệp – nông thôn – nông dân của Đảng, nhà nước sẽ đạt kết quả tốt./.
