Cuộc chiến giành nhân tài - cuộc chiến của tương lai

Trong một bài phát biểu tại Đại học kinh doanh Harvard năm 1943, Thủ tướng Anh lúc đó là Winston Churchill nói rằng "những đế chế của tương lai là đế chế của những bộ óc tài ba".

Nhân tài - hợp phần lớn nhất trong tài sản vô hình của doanh nghiệp

Đến nay, cuộc chiến truyền thống giành nguyên vật liệu đầu vào như dầu mỏ, khoáng sản, tài nguyên thiên nhiên... vẫn đang là cuộc chiến gay gắt số 1. Tuy nhiên, cuộc chiến giành nhân tài - không chỉ giữa các công ty với nhau - đang ngày càng trở nên gay gắt.

Cuộc chiến giành nhân tài tỏ ra gay gắt nhất ở mảng công nghệ cao. Những đại gia như Google, Yahoo, Mocrosoft, Boeing hay Airbus đang giành giật của nhau từng nhân tài một. Các đại gia như trên thậm chí lập ra một bộ máy săn đầu người mạnh mẽ để tìm cho được những người mình cần. Và cả những người mà đối thủ của mình đang cần.

Công tác này được coi như một phần của công cuộc cạnh tranh trên thương trường. Và mỗi khi có sự dịch chuyển nhân tài trong các đối thủ cùng ngành, lập tức có một vụ kiện đầy tốn kém.

Không chỉ ở mảng công nghệ cao, cuộc chiến giành nhân tài cũng đang rất gay gắt ở mảng tài chính và các ngành dịch vụ cao cấp khác. Khảo sát với các hãng tài chính ở phố Wall cho thấy, 3/4 các Tổng giám đốc của những đại gia này khi được hỏi về chiến lược phát triển cho tương lai đều có chung câu trả lời: "thu hút và gìn giữ nhân tài". Cũng gần từng ấy người lo lắng về sự thiếu hụt nhân tài trong tương lai gần.

Chính nhân tài là hợp phần lớn nhất trong cái gọi là tài sản vô hình của doanh nghiệp. Giáo sư Baruch Lev từ trường đại học New York cho rằng nhân tài và những sáng kiến của họ chiếm tới hơn nửa tổng giá trị thị trường của các công ty đang niêm yết trên các sàn chứng khoán của Mỹ. Hãng tư vấn quản lý Accenture thì cho rằng nhân tài và những sáng kiến của họ, từ chỗ chiếm 20% tổng giá trị thị trường của các công ty có tên trong danh sách S&P 500 năm 1980, nay đã lên tới 70%.

Quản lý, sử dụng và gìn giữ nhân tài quan trọng hơn là cố thu hút

Sự thật thì không ít công ty không định nghĩa nổi thế nào là nhân tài thực sự, chưa nói tới việc quản lý và sử dụng họ. Một số chỉ dám nhận mình có nhân tài khi họ đã có những thành công tương tự ở những doanh nghiệp cùng ngành.

Còn số khác, không dám nói điều gì sau khi đã tưởng mình đúng, khi tuyển dụng những nhân tài, theo cách họ đánh giá.

Enron làm mọi thứ mà ban giám đốc đề xuất, bởi họ tin tưởng gần như tuyệt đối vào những nhân tài trong ban lãnh đạo, và khoảng 250 chuyên viên có bằng cấp thạc sỹ kinh doanh ở các trường danh tiếng trên thế giới.

Hãng quản lý quỹ Long-Term Capital Management, cũng làm như Enron, thậm chí còn tuyển dụng cả những học giả đoạt giải Nobel vào làm. Hãng kiểm toán lừng danh một thời Arthur Andersen cũng đi theo cách đó.

Song cả ba đều là những thảm kịch phá sản lớn của nước Mỹ cách đây không lâu.

Rõ ràng, quản lý và sử dụng tốt nhân tài khó hơn và quan trọng hơn là cố gắng thu hút họ về. Để làm được điều đó, đòi hỏi những nhà quản lý phải đủ tài năng quản lý, sử dụng và gìn giữ. Các chuyên gia Mỹ cho rằng phải có một bộ luật ứng xử rõ ràng trong công ty, và đi kèm với đó là xây dựng văn hoá doanh nghiệp vững chắc, bài bản.

Sự thiếu hụt được báo trước

Các nền kinh tế phát triển đang đối mặt với tình trạng dân số già, đặc biệt là châu Âu và Nhật Bản. Dự báo đến năm 2025, số người ở tuổi 15-64 (tuổi lao động) sẽ giảm 7% ở Đức, 9% ở Italia và thậm chí 14% ở Nhật Bản.

Không nghiêm trọng bằng, song lượng người ở tuổi lao động của Mỹ cũng sẽ bị tụt giảm tương đối trong tương lai. Hãng tư vấn quản lý RHR International dự báo 500 công ty lớn nhất của Mỹ sẽ mất một nửa chuyên viên quản lý cao cấp trong vòng 5 năm tới.

Điều này có nghĩa là các công ty sẽ thiếu hụt nhân lực, trong đó có những nhân tài, một cách trầm trọng. Và lúc đó, cuộc chiến giành nhân tài sẽ càng trở nên khốc liệt, không kém gì cuộc chiến truyền thống dành nguyên vật liệu đầu vào như dầu mỏ, khoáng sản, tài nguyên thiên nhiên...

Cơ hội cho các nước đang phát triển

Trung Quốc, Ấn Độ, với dân số đứng thứ nhất và nhì thế giới, chắc chắn sẽ là nơi có thể cung cấp nhiều nhân tài cho thế giới tương lai, có thể là tương lai gần.

Riêng Ấn Độ đang chứng tỏ được khả năng cung cấp nhân tài cho thế giới, ít nhất trong lĩnh vực công nghệ thông tin, cụ thể là phần mềm. Không những là nơi gia công ra nhiều sản phẩm cho các cường quốc, nhân lực trong ngành này hiện nay cũng đang được sử dụng tại những toà cao ốc ở phố Wall, ở châu Âu.

Tuy nhiên, ngay cả Trung Quốc và Ấn Độ cũng cho thấy họ đang và sẽ thiếu nhân tài trầm trọng. Bằng chứng là cả hai đang khuyến khích nhân tài của mình trên khắp thế giới trở về đóng góp cho quê hương.

Để dành nguyên vật liệu đầu vào, đã có chiến tranh nổ ra đâu đó tại Trung Đông, châu Phi. Còn cuộc chiến giành nhân tài thì sao? Không ai dám chắc.