Cuộc cách mạng lai giống: hệ gen cho thấy sự phức tạp trong ranh giới giữa con người và tinh tinh

Một nhóm nghiên cứu đứng đầu là nhà di truyền học David Reich ở trường Y Harvard, Boston kết luận rắng nhiều phần trong hệ gen người đã tách ra từ hệ gen của tinh tinh trong khoảng thời gian it nhất là 4 triệu năm trước đây. Trong tạp chí Nature, các nhà khoa học công bố rằng sự phân tách gen cuối cùng, tạo ra sự tách biệt về mặt sinh sản giữa tổ tiên của con người và tinh tinh, diễn ra vào khoảng 5,4 đến 6,3 triệu năm về trước. Trước đó, hầu hết các nhà khoa học đều cho rằng tổ tiên của con người và tinh tinh có cùng một nguồn gốc từ khoảng 7 triệu năm trước, và không giao phối với nhau.

Reich và các cộng sự cho biết manh mối về sự giao phối giữa tổ tiên của hai loài nằm ở nhiễm sắc thể X. Con người và tinh tinh biểu lộ đặc điểm giống nhau trong sợi ADN về giới tính đó nhiều hơn là bất kỳ nhiễm sắc thể nào khác trong 22 cặp nhiễm sắc thể. Các nhà khoa học cho biết, sự phân tách gen của tổ tiên loài người từ loài tinh tinh trên nhiễm sắc thể X dường như diễn ra khoảng 1,2 triệu năm sau khi có sự phân tách trên các nhiễm sắc thể khác. Theo các nhà nghiên cứu, cách tốt nhất để giải thích những phát hiện này là sự phân tách gen bộ phận của tổ tiên loài người và tinh tinh diễn ra trước, sau đó sự giao phối lẫn nhau giữa hai loài đã định hình lại các nhiễm sắc thể giới tính, và cuối cùng là sự phân kỳ lần cuối. Nếu giả thuyết đó là đúng thì những hóa thạch được coi là của tổ tiên loài người từ cách đây 6 triệu năm xảy ra trước lần phân kỳ cuối cùng và thực sự là của sinh vật lai giữa người và tinh tinh.

Reich phát biểu rằng: “Có gì đó rất khác thường đã xảy ra trong quá trình tiến hóa”.

Nhóm nghiên cứu của ông đã sắp xếp 20 triệu cặp gen cơ bản từ các hệ gen của năm loài động vật linh trưởng hiện tại. Các nhà nghiên cứu sau đó đã xác định được vị trí của 2 phiên bản thay thế của cùng một loại gen ở các loài. Theo cách này, họ đánh giá được mức độ mà con người và loài tinh tinh, cũng như các loài khác, chia sẻ các biến thể gen.Các nhà nghiên cứu cho biết các công trình nghiên cứu trước đây đã đánh giá thấp sự giống nhau về gen giữa con người và tinh tinh và các công trình đó cho rằng bước ngoặt tiến hoá giữa loài người và tinh tinh xảy ra khoảng 1 triệu năm sớm hơn so với công trình nghiên cứu này.

Mặc dù sự lai tạp tác động tới sự tiến hoá của các loài thực vật và một số loài động vật, các nhà khoa học chưa từng nghiên cứu vấn đề đó ở động vật linh trưởng. Reich và các cộng sự cho rằng với những phát hiện mới về gen này, có vẻ hợp lý là sau khi phân hóa bộ phận, họ người giao phối với tinh tinh sinh ra những con cái mắn đẻ và con đực không tốt giống. Những con cái lai giống sau đó sẽ giao phối với họ người hoặc tinh tinh đực tốt giống. Bởi vì chúng sẽ sinh ra những con đực tốt giống chỉ khi những con mẹ cho các nhiễm sắc thể X phần lớn từ một trong các loài tổ tiên đầu tiên, kết quả là quy trình này sẽ dẫn tới sự phân tách cuối cùng.

Tuy nhiên, khi những chuỗi gen số lượng lớn của các loài động vật linh trưởng khác được nghiên cứu, Pilbeam nghi ngờ rằng thời điểm của sự phân tách cuối cùng giữa họ người và tinh tinh sẽ lùi lại xa hơn đủ để bác bỏ về giả thuyết về sự lai giống. Ông nghi ngờ rằng việc lai giống từ các loài tổ tiên sẽ không sinh ra được thế hệ con có khả năng duy trì nòi giống.

Nguồn: sciencenews; vista 19/7/2006