Công nghệ mới nâng cao năng suất lúa: Sản xuất mạ thảm trên khay

Công nghệ hiện đại nhất Việt Nam

TS. Nguyễn Quốc Việt (Phòng Cơ giới hóa canh tác, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch) cho biết: Công nghệ sản xuất mạ thảm trên khay chính thức được sản xuất từ năm 2002 tại Đồng Nguyên, Từ Sơn, Bắc Ninh với quy mô bán thủ công. Tại Yên Thành, Nghệ An, Viện đã thử nghiệm đưa công nghệ mới hoàn thiện, đồng bộ hơn, công suất cao có thể đáp ứng được 50ha lúa cấy".

Dây chuyền gồm: các máy rải đất, tưới phun, gieo mộng, phủ đất bột làm việc đồng bộ cùng với khay mạ chạy trên băng chuyền. Khác với mô hình bán thủ công, công nghệ này có nguyên lý hoạt động hoàn toàn bằng máy từ khâu nghiền đất, trộn đất, gieo mộng đến khâu hoàn thiện khay mạ.

Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, ưu điểm của dây chuyền là: cơ giới hóa khâu cấy - giảm sức lao động cho dân, chủ động thời vụ, dễ phòng trừ sâu bệnh, khắc phục và tránh được ảnh hưởng của thời tiết, đặc biệt là rét, tiết kiệm 30% lượng giống cần gieo, giảm diện tích trồng mạ (10-20%), tăng năng suất lúa (15-20%)...

Khâu làm mạ khay rất đơn giản, nuôi mạ khay xong đem khay chuyển ra đồng, đặt khay trên mặt ruộng bằng phẳng, nếu nhiệt độ ngoài trời xuống dưới 12 ^oC thì phải che phủ khay bằng các lớp nilon trong suốt. Nước lưới mạ phải sạch, không dùng nước từ các ao, hồ, kênh rạch tù đọng vì nước bẩn có thể làm mầm bệnh xâm nhập vào mạ. Mạ được 2,7- 3 lá thật có thể đem đi cấy, thông thường mạ xuân có thời vụ 12-20 ngày, mạ mùa 10-12 ngày. Do mạ khay có đặc điểm non, khỏe nên phải cấy thưa cây, ít dảnh.

Vụ đông xuân năm 2004- 2005, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch chính thức hợp tác với Công ty TNHH Vĩnh Hòa xây dựng dây chuyền đồng bộ tại xã Vĩnh Thành (huyện Yên Thành) và đã cho ra đời trên 300 khay mạ đầu tiên. Lượng mạ này có thể đáp ứng đủ cho 5 ha lúa tại xã Nam Thành. Ông Phan Thế Hòa- Giám đốc Công ty cho biết: "Ban đầu, chúng tôi cứ tưởng khó làm nhưng chỉ cần nghe hướng dẫn qua, ai cũng có thể vận hành được dây chuyền, giá thành chi phí cũng tương đối rẻ, tổng chi phí cho 1 sào lúa (Trung bộ) chưa tới 20.000 đồng (mạ dược hết gần 26.000 đồng)...".

Tại xã Nam Thành, những khay mạ đầu tiên đã được bà còn đưa đi cấy. Ông Phan Thế Quang - Chủ nhiệm HTX cho biết: "Kỹ thuật này tiết kiệm rất lớn về giống (1,5-2kg/sào thay vì 4-5kg/sào như trước đây), hơn nữa gieo cách này cũng tận dụng được hết mạ gieo". Còn chị Thái Thị Hà-một nông dân ở đây cho biết: "Cấy mạ khay rất dễ do rễ mạ vừa tơi, cây cứng, không bị úa táp do rét, cây cũng mau hồi xanh, bén rễ". Giờ đây, rất nhiều bà con ở Nghệ An đã tìm đến Yên Thành để học hỏi và mua loại mạ này, đến nỗi Công ty TNHH Vĩnh Hòa đang dự kiến sẽ xây dựng thêm một cơ sở sản xuất nữa tại huyện Đô Lương.

Mạ khay sẽ thành sản phẩm hàng hóa

TS. Chu Văn Thiện - Phó Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch - cho biết: "Công nghệ gieo mạ khay đã được áp dụng ở rất nhiều nước sản xuất lúa nước như Nhật Bản. 90% mạ được gieo bằng khay, Hàn Quốc 60%, Trung Quốc 40%... Nhưng ở Việt Nam lại hoàn toàn mới, hiện mới chỉ có ba điểm ứng dụng ở Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An". Hầu hết các hộ nông dân vẫn gieo mạ theo phương pháp "cổ truyền" (mạ dược hoặc mạ sân). Cách gieo này có rất nhiều hạn chế, ngoài việc mạ dễ bị chết khi gặp trời rét hoặc hạn hán, do khi nhổ mạ lên người dân phải "đập" giũ đất cho mạ, nên ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển của lúa sau cấy và tới năng suất sau này.

Theo ông Trần Đăng Khởi- Trưởng phòng Trồng trọt, Cục Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), ngoài tác dụng chống rét trong vụ chiêm xuân, cũng có thể gieo mạ vào vụ mùa để chống úng lụt vào tháng 6-7 ở các tỉnh miền Bắc, bởi cây mạ sẽ rất khỏe, tiến tới có thể làm hai vụ/năm". Mặc dù công nghệ sản xuất mạ khay đã được đưa vào nước ta từ năm 1992 tại Mỹ Văn (Hưng Yên), nhưng tới nay vẫn không thể phát triển được. Do đó, vấn đề đang được các nhà khoa học đặt ra hiện nay là phải làm sao "thuyết phục" được bà con thay đổi cách gieo mạ dược. Muốn như vậy, ông Hà Đức Hồ - thành viên ban chủ nhiệm chương trình KC.07 (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho rằng: "Cần tổ chức sản xuất theo kiêu hàng hóa, quy mô lớn, đồng bộ, có người chuyên làm mạ để cung cấp cho nông dân chứ không thể làm theo kiểu phong trào: nhà nhà cùng làm mạ khay được".

Giá thành cho công nghệ đồng bộ khá cao (100 triệu đồng/dây chuyền), nhưng Viện cũng cho biết có thể ứng dụng các thiết bị phù hợp với người nông dân ở quy mô bán thủ công (30 triệu đồng) như ở Bắc Ninh. Còn về giá thành khay mạ chỉ hết 1.000 đồng/khay (12.000 đồng/sào).

-------------------

Các địa phương có nhu cầu tìm hiểu công nghệ xin liên hệ: Viện Cơ điện nông nghiệp và công nghệ sau thu hoạch, 102/54 đường Trường Chinh, Hà Nội, ĐT: 04.8689724 - Email: viae@fpt.vn.

Nguồn: www.nhandan.com.vn ngày 19-01-2005