Còn đó một hiểm hoạ của chiến tranh
Theo chân cán bộ, chiến sỹ đội xử lý chất độc hoá học của BCHQS tỉnh Gia Lai, chúng tôi sau hơn ba giờ đi xe máy mới đến được xã Yang Bắc, huyện Đăk Pơ. Nghỉ và ăn tạm mấy gói mỳ tôm, chúng tôi lại đi tiếp gần hai giờ nữa thì đến làng Krong Ktu, một làng nhỏ của người Ba Na bên dòng sông Ba. Già làng Đinh Pah, nay đã 70 tuổi song trông ông còn mạnh khoẻ, cho biết là thời kỳ chiến tranh chống Mỹ, xã Yang Bắc là căn cứ cách mạng, những ngày ấy thấy máy bay Mỹ bay qua đầu, rồi nó xả xuống đám bụi màu trắng hoặc nhiều khi là những thùng, can đựng chất độc, trong đó có kíp nổ, chạm vào là bắn tung toé chất độc ra. Chất độc làm cây trụi lá, con thú ăn phải chết trương trong rừng, còn con người thì bị bệnh tật rất đáng sợ. Làng này có gần một chục người bị nhiễm độc nặng, cứ nằm co ro trong nhà, chân tay mềm nhũn, mấy năm sau thì chết.
Anh Đinh Tét, người mà cách đây 9 năm trong lúc đi rẫy đã thấy một thùng chất độc CS, do không biết anh lấy dao đục, hơi độc bay ra bị mù cả hai mắt. Anh nói với chúng tôi trong nước mắt:
- Hôm qua nghe nói trên rẫy ông Đinh Cây có 4 thùng chất độc, rẫy các ông Rin, Đinh Nhét, Đinh Prol và Đinh Dek rẫy nào cũng có một thùng. Cụ Đinh Tang 80 tuổi, tháng trước cuốc đất không may trúng thùng chất độc bị mù cả hai con mắt như mình. Mong “cái bộ đội” tìm hết và xử lý cho hết chất độc để cho dân làng mình đừng có ai bị nhiễm nữa”.
Việc truy tìm những hiểm hoạ chất độc hoá học đến nay chưa phải đã kết thúc. Không thể ước lượng được chính xác số chất độc đang còn tồn đọng trên địa bàn tỉnh Gia Lai đến ngày hôm nay. Rõ ràng hiểm hoạ còn đang rình rập từng ngày từng giờ những ai đi trong rừng, sống ở trong rừng hay sử dụng nguồn nước từ rừng. Trong cuộc chiến thầm lặng này, bên cạnh sự quan tâm của các cấp, các ngành, phải nói đến tinh thần trách nhiệm, không sợ gian khổ hy sinh của các cán bộ, chiến sĩ LLVT tỉnh Gia Lai mà nòng cốt là đội tìm kiếm xử lý chất độc hoá học.
Để điều tra và đánh giá tương đối đầy đủ lượng tồn lưu chất độc hoá học trên địa bàn, BCHQS tỉnh Gia Lai đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh, chỉ đạo các sở ban ngành cùng cấp uỷ, chính quyền địa phương phát động nhân dân tham gia tìm kiếm, phát hiện báo cáo vị trí chất độc còn sót lại để xác định kế hoạch, biện pháp xử lý. Cho đến nay đã biết chắc chắn ở các huyện An Khê, Kông Chro, Măng Yang, Đăk Đoa, Đăk Pơ, KBang, Đức Cơ, Chư Prông, Chư Păh, xã Gàu của thành phố Pleiku đều có tồn lưu chất độc hoá học ở dạng này hoặc dạng khác.
