Cơ chế kiểm soát huyết áp

- Tim bơm mạnh hơn, đưa lưu lượng máu cao hơn trong mỗi giây đồng hồ.

- Các động mạch lớn bị mất đi độ đàn hồi bình thường, trở thành cứng, không căng giãn khi tim bơm máu lưu thông về mạch máu. Do đó máu buộc phải chảy qua những khoảng bị thu hẹp hơn bình thường, gây ra sự tăng áp suất: trường hợp xảy ra ở những người cao niên mà vách động mạch trở nên dày và cứng do xơ vữa động mạch. Aùp suất của máu cũng gia tăng tương tự trong các trường hợp bị co mạch khi các vi động mạch tạm thời co lại do tác dụng của sự kích thích thần kinh hay kích thích tố trong máu hoặc do thời tiết, stress.

- Do lượng chất lỏng trong cơ thể gia tăng: tình trạng này xảy ra khi hoạt động của thận bị rối loạn, mất khả năng bài tiết muối và nước ra khỏi cơ thể, hoặc do ăn quá mặn. Khối lượng máu gia tăng, do đó áp suất máu cũng gia tăng. Ngược lại, khi hoạt động bơm đẩy của tim suy giảm, và nếu động mạch giãn nở hay chất lỏng trong cơ thể bị giảm, mất… huyết áp sẽ tụt giảm.

- Hệ thần kinh giao cảm (một phần của hệ thống thần kinh tự trị), làm gia tăng huyết áp một cách tạm thời trong các phản ứng phòng vệ của cơ thể (khi cơ thể phản ứng chống lại một sự đe dọa–stress). Ngoài ra, hệ thần kinh giao cảm còn làm giảm sự tống thải nước và muối khoáng của thận, do đó, làm tăng khối lượng trong cơ thể… Hệ thần kinh giao cảm cũng tiết ra các chất kích thích tố loại epinephrin (adrenalin) và norepinephrin (noradrenalin)… có những tác động kích thích tim và mạch máu.

- Thận kiểm soát huyết áp bằng nhiều phương thức

Khi huyết áp tăng cao, thận sẽ gia tăng bài tiết nước và muối khoáng, khiến khối lượng của máu giảm xuống và đưa huyết áp về mức bình thường. Ngược lại, khi huyết áp tụt giảm, thận giảm bớt bài tiết nước và muối khoáng, khiến khối lượng của máu gia tăng, giúp đưa áp huyết lên và trở về mức bình thường.

Vì thận giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm soát áp huyết, nên những bệnh về thận hoặc khi thận có những vấn đề bất thường như: khi động mạch dẫn máu nuôi thận bị nghẽn, sưng thận, hoặc bị thương ở một hoặc cả hai quả thận…. đều có thể gây ra huyết áp cao. Trường hợp này phải điều trị bệnh thận mới giảm được huyết áp.

Nguồn: KH&ĐS Số 40 Thứ Sáu 19/5/2006