Có bao nhiêu làng cười Việt Nam
Truyện cười ở các làng cười Việt Nam xuất hiện tự bao giờ không ai biết, chỉ biết rằng, con người sinh ra, lớn lên và chết đi, bao giờ cũng có tiếng cười là hành trang theo cùng. Cho tới nay, các nhà nghiên cứu tạm tổng kết được 15 làng cười tiêu biểu:
Làng Can Vũ thuộc xã Việt Hùng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Làng Cua là tên Nôm của làng Phụng Pháp, xã Tân Mỹ, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang.
Làng Dương Sơn thuộc xã Liên Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.
Làng Đông An thuộc xã Phong Quang, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
Làng Đông Loan thuộc xã Đông Loan, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang.
Làng Đồng Sài thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Làng Hiên Ngang - Hiên Đường thuộc xã Hiên Vân, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Làng Hòa Làng thuộc xã Phúc Hòa, huyệnTân Yên, tỉnh Bắc Giang.
Làng Kẻ Nét - làng Yên Từ. Kẻ Nét là tên Nôm của làng Thọ Khê, xã Mẫn Xá, huyện Yên Phong; Làng Yên Từ thuộc huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Làng Kẻ Xe - Kẻ Chối. Kẻ Xe là tên Nôm của làng Kha Lý; Kẻ Chối là tên Nôm của làng Cao Lôi, xã Quảng Minh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.
Làng Nội Hoàng thuộc xã Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang.
Làng Tiên Lục thuộc huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang.
Làng Trúc Ổ thuộc xã Mộ Đạo, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Làng Văn Lang thuộc huyện Tam Thanh, tỉnh Phú Thọ.
Làng Vĩnh Hoàng thuộc huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị.
Truyện cười ở các làng cười thường là những câu chuyện gần gụi với cuộc sống, hay nói khác đi, nó chính là cuộc sống ngồn ngộn, tươi rói của cộng đồng sở hữu nó. Hơn nữa, đứa con tinh thần ấy không chỉ là sản phẩm của cả cộng đồng cùng nhau sáng tạo, mà còn cùng nhau lưu truyền, gìn giữ và làm giàu không ngừng trong cuộc sống luôn sôi động, biến chuyển.
Nội dung chủ yếu của các làng cười thường xoay quanh câu chuyện sản xuất, những đặc sản và thói quen tập tục địa phương, những bắt bẻ câu chữ mang ý vị dí dỏm bông lơn. Đối tượng của tiếng cười trong các làng cười là toàn thể cư dân trong cộng đồng, không loại trừ tầng lớp quan lại, thậm chí cả khâm sai triều đình, cả vua, chúa, cha sứ, thánh thần. Bằng thủ pháp phóng đại, ngoa dụ, ẩn dụ, chiết tự nôm na… các nghệ sĩ dân gian đã cùng sáng tạo và lưu truyền những câu chuyện làm nên nét đặc sắc cho làng quê của họ, trở thành những làng quê nổi tiếng nhờ sản phẩm cao cấp mà thân thuộc vô cùng là tiếng cười nơi thôn dã. Tiếng cười dân gian ở các làng cười đã góp phần thanh lọc cộng đồng, trở thành phép thử trước những bất cập, thái quá, những thói hư tật xấu của con người. Tiếng cười đó cũng là niềm tự hào quê hương với những sản phẩm nổi tiếng được ngoa dụ phóng đại để niềm tự hào đó trở nên vững chắc hơn nhờ tiếng cười tự tin trong cuộc sống.
Các làng cười Việt Nam thực ra chưa được sưu tầm và phản ánh đầy đủ, song với những thành tựu bước đầu, có thể đánh giá đó là những cố gắng rất đáng khích lệ của các nhà sưu tầm, sưu tập, nghiên cứu tiếng cười dân gian người Việt. Việc sưu tầm, nghiên cứu truyện ở các làng cười mới được chính thức quan tâm từ thập kỷ 80 của thế kỷ XX, nhưng tới nay, công việc đó đã có những bước tiến đáng kể và hy vọng, danh mục tiếng cười ở các làng cười Việt Nam sẽ còn tiếp tục được nối dài hơn nữa như một chuỗi cười vui trong cuộc sống muôn mặt đời thường.
Nguồn: hoidantochoc.org.vn (28/02/06)
