Chuyển đổi cơ chế hoạt động các tổ chức KH-CN : Vẫn rối!

Muốn tiếp tục được bao cấp: phải đủ 3 tiêu chí

Triển khai thực hiện Nghị định số 115/2005/NĐ-CP (NĐ 115) ngày 5/9/2005 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức KH-CN công lập, Liên bộ KH-CN, Tài chính, Nội vụ đã ban hành Thông tư liên tịch số 12 ngày 5/6/2006 hướng dẫn thực hiện NĐ 115.

Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều tổ chức KH-CN thì mặc dù đã được hướng dẫn, thậm chí đã hội thảo, hội nghị nhưng khi lên đề án chuyển đổi vẫn… rối như tơ vò. Đến đầu tháng 9/2006, đa phần tổ chức KH-CN vẫn chưa hình dung ra được phương thức chuyển đổi sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm hay doanh nghiệp KH-CN.

Trước tình hình đó, ngày 6/9/2006 vừa qua, Bộ KH-CN đã có công văn hướng dẫn bổ sung đề án chuyển đổi theo NĐ 115.

Theo đó, các tổ chức KH-CN nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu chiến lược chính sách phục vụ quản lý nhà nước phải đáp ứng đồng thời 3 tiêu chí.

Một là, trong quyết định thành lập hoặc trong điều lệ tổ chức và hoạt động do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành có quy định rõ chức năng chủ yếu là nghiên cứu cơ bản (trong các lĩnh vực khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật), hoặc nghiên cứu chiến lược, chính sách phục vụ quản lý nhà nước, hoặc nghiên cứu các định mức kinh tế kỹ thuật chuyên ngành, hoặc nghiên cứu khoa học phục vụ các dịch vụ công ích của nhà nước.

Hai là, trong giấy chứng nhận đăng ký hoạt động KH-CN của tổ chức KH-CN ghi rõ các chức năng chủ yếu nêu trên. Ba là trong báo cáo tài chính năm 2005 của tổ chức KH-CN được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước chiếm tỷ lệ trên 70% tổng nguồn thu của tổ chức KH-CN.

Những tổ chức KH-CN hội đủ 3 tiêu chí nói trên sẽ được rà soát để kịp thời điều chỉnh, cấp kinh phí hoạt động thường xuyên.

“Sinh con rồi mới sinh cha...”

Mặc dù NĐ 115 quy định các tổ chức KH-CN lựa chọn 2 phương thức chuyển đổi là tự chủ tự chịu trách nhiệm hoặc doanh nghiệp KH-CN. Nhưng theo lãnh đạo các tổ chức KH-CN thì chuyển sang doanh nghiệp là không thể vì chưa có quy định rõ ràng.

Cụ thể là đến nay Bộ KH-CN vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện nghị định về doanh nghiệp KH-CN để trình Chính phủ. Vậy làm sao biết các tổ chức KH-CN có thể chuyển sang doanh nghiệp hay không. Điều này đã được một số nhà khoa học ví von là “sinh con rồi mới sinh cha”.

Để “chữa cháy”, trong công văn 2289 mới đây, Bộ KH-CN đề xuất phương án: Nếu các tổ chức KH-CN có nhu cầu chuyển đổi thành doanh nghiệp KH-CN thì xây dựng đề án chuyển đổi thành tổ chức KH-CN tự trang trải kinh phí (có đăng ký sản xuất kinh doanh). “Điều này chẳng khác gì đưa các tổ chức KH-CN vào thế luẩn quẩn.

Thế nào là tự trang trải kinh phí có đăng ký sản xuất kinh doanh? Không biết khi đi đăng ký, các cơ quan thẩm quyền có cho đăng ký không?”, một lãnh đạo của Viện KH-CN Việt Nam thắc mắc.

Chưa hết, theo Bộ KH-CN thì sau khi Chính phủ ban hành Nghị định về doanh nghiệp KH-CN thì sẽ tiếp tục hướng dẫn các tổ chức này chuyển đổi thành doanh nghiệp KH-CN. Như vậy, các tổ chức KH-CN muốn chuyển thành doanh nghiệp phải trải qua 2 bước, rất rối rắm và phức tạp - nhiều ý kiến trong giới khoa học khẳng định.

Điều đáng quan tâm nữa là đến nay Bộ KH-CN vẫn chưa có chính sách đối với cán bộ viên chức thuộc diện tinh giản biên chế sau khi các tổ chức KH-CN chuyển đổi.

Về vấn đề này, lãnh đạo Vụ tổ chức cán bộ Bộ KH-CN cho biết là đang cùng Bộ Nội vụ nghiên cứu. Liệu điều này có thỏa đáng khi Bộ KH-CN vẫn yêu cầu các tổ chức KH-CN phải trình đề án chuyển đổi đúng hạn 30-9-2006 và các bộ ngành, địa phương thẩm định, ra quyết định phê duyệt đề án chuyển đổi của các tổ chức KH-CN trực thuộc trước ngày 15-12-2006 để gửi về bộ trước ngày 31/12/2006. Trong khi đó, đồng thời với việc phê duyệt đề án chuyển đổi là sẽ có hàng ngàn cán bộ KH-CN thất nghiệp!  

Nguồn: Sài Gòn giải phóng 25/9/2006