Chụp rõ nét bề mặt Mặt Trời

Vệ tinh Hinode (Mặt Trời mọc theo tiếng Nhật) được phóng ngày 22/9/2006, mang theo một kính viễn vọng quang học dùng năng lượng Mặt Trời, một kính viễn vọng tia X và một máy chụp ảnh quang phổ tử ngoại. Nó sẽ nghiên cứu các vụ nổ ở bề mặt Mặt Trời, quan sát và chụp ảnh liên tục những biến động trong từ trường của Mặt Trời để tìm hiểu nguồn gốc của các vụ nổ.

Các vụ nổ ở Mặt Trời giải phóng một nguồn năng lượng cực lớn, tương đương với hàng chục triệu trái bom hyđrô chỉ trong vài phút. Nguyên nhân kích hoạt các vụ nổ này là điều bí ẩn đối với các nhà khoa học. Họ cũng không thể dự đoán được chúng sẽ xảy ra vào khi nào, ở đâu và với cường độ bao nhiêu. Trong khi đó, các vụ nổ lại làm phát sinh phóng xạ và các phân tử cực nhanh về phía Trái Đất. Một số phân tử loại này di chuyển nhanh đến mức có thể vượt qua khoảng cách 149 triệu km từ Mặt Trời đến hành tinh của chúng ta chỉ trong vài chục phút. Chúng làm nhiễu sóng radio, phá huỷ các thiết bị điện tử của con người đặt ngoài không gian, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ các phi hành gia làm việc trên các tàu vũ trụ và thậm chí có thể giết chết họ. Việc tìm hiểu nguyên nhân của các vụ nổ do vậy sẽ giúp các nhà khoa học có cơ sở thiết lập một dạng thông tin "dự báo thời tiết" cho vũ trụ để làm giảm thiểu những tác động tiêu cực kể trên.   

Sau 2 tháng kể từ khi rời Trái Đất, Hinode đã chuyển về những hình ảnh cận cảnh đầu tiên của Mặt Trời với độ sắc nét đáng kinh ngạc. Chúng cho thấy trạng thái của các vệt đen Mặt Trời (là những vùng có nhiệt độ thấp hơn tương đối trên bề mặt Mặt Trời, với đặc trưng là từ trường hoạt động rất mạnh). Một trong số các bức ảnh này còn cho thấy có một vụ nổ lớn có thể quan sát được trên một vệt đen.

Theo kế hoạch, sứ mệnh của Hinode trong vũ trụ sẽ kéo dài 3 năm. Vị trí hiện nay cho phép nó tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời liên tục trong suốt thời gian 8 tháng mỗi năm. Những kết quả đầu tiên cho phép người ta hy vọng rằng nó sẽ là công cụ đắc lực giúp các nhà khoa học giải mã nhiều bí ẩn của Mặt Trời.           

Nguồn KH&ĐS Số 97 Thứ Hai 4/12/2006